Blog

  • Nuk mjafton vetëm të kesh ARMË për të bërë LUFTË:  Leksioni i MARGARET THATCHER për kë është kundër riarmatimit

    Nuk mjafton vetëm të kesh ARMË për të bërë LUFTË: Leksioni i MARGARET THATCHER për kë është kundër riarmatimit

    Në shumë vende të Evropës, debati mbi potencimin e industrisë së mbrojtjes po shoqërohet me kundërshti të forta politike.

    Debati evropian mbi mbrojtjen: frikë apo keqkuptim?

    Nga disa krahë ideologjikë, rritja e prodhimit të armëve shihet si një hap drejt militarizimit dhe, në mënyrë automatike, si një parathënie e luftës. Sipas kësaj logjike, më shumë armë do të thotë më shumë gjasa për konflikt.

    Por historia – dhe realiteti aktual – tregojnë se kjo barazim është i gabuar. Të posedosh armë nuk do të thotë domosdoshmërisht të dëshirosh luftën. Përkundrazi, në shumë raste do të thotë ta parandalosh atë.

    Thatcher dhe një e vërtetë që nuk plaket

    Një nga formulimet më të qarta mbi këtë temë vjen nga Margaret Thatcher, kryeministre e Mbretërisë së Bashkuar nga viti 1979 deri më 1990. Në një fjalim në Dhomën e Komuneve, gjatë Luftës së Ftohtë, ajo shprehej qartë:

    “Luftërat nuk shkaktohen nga ndërtimi i armëve, por nga fakti që një agresor mendon se mund t’i arrijë objektivat e tij me një çmim të pranueshëm.”

    Një fjali që sot tingëllon po aq aktuale sa atëherë. Sipas Thatcher-it, problemi nuk është ekzistenca e armëve, por perceptimi i dobësisë te pala që duhet të mbrohet.

    Mësimi i vitit 1939: kur mungoi vendosmëria

    “Zonja e Hekurt” i referohej shpesh Luftës së Dytë Botërore për të ilustruar këtë koncept. Sipas saj, lufta e vitit 1939 nuk shpërtheu për shkak të garës së armatimeve, por sepse një diktator besoi se vendet e tjera nuk kishin as mjetet dhe as vullnetin për t’i rezistuar.

    Në këtë kontekst, Thatcher kujtonte Otto von Bismarck-un:

    “A dua luftë? Sigurisht që jo. Dua fitoren.”

    Mesazhi ishte i qartë: parandalimi funksionon vetëm kur agresori e di se fitorja i është mohuar dhe se çmimi do të jetë i papërballueshëm.

    Riarmatimi si mjet parandalimi, jo agresioni

    Nga kjo perspektivë, armatosja nuk përfaqëson domosdoshmërisht një qëndrim ofensiv. Ajo është, para së gjithash, një sinjal politik dhe strategjik: Perëndimi ka kapacitetin dhe vendosmërinë për t’u mbrojtur.

    Kjo logjikë është themeli i doktrinës së parandalimit, e cila ka ruajtur një ekuilibër të brishtë, por vendimtar, gjatë dekadave më të tensionuara të shekullit XX.

    Nga Lufta e Ftohtë te realiteti i sotëm

    Edhe pse fjalimi i Thatcher-it u mbajt në kulmin e Luftës së Ftohtë, aktualiteti i tij sot është i pamohueshëm. Zgjerimi i arsenaleve evropiane nuk është një projekt lufte, por një përgjigje direkte ndaj agresivitetit rus dhe pushtimit në shkallë të gjerë të Ukrainës.

    Vendimi për të forcuar mbrojtjen nuk ka lindur si prelud i fushatave ushtarake nën ombrellën e Brukselit, por si nevojë për siguri, në një kontinent që e ka parë paqen e tij të sfidohet hapur.

    Kërcënimet nuk vijnë vetëm nga shtetet

    Rreziku nuk kufizohet vetëm te konfliktet mes shteteve. Shembulli i grupeve rebele si Houthi-t tregon se edhe aktorë jo-shtetërorë, shpesh me pajisje ushtarake modeste, janë të gatshëm t’i përdorin armët kundër objektivave civile, si anijet tregtare.

    Kjo tregon se niveli teknologjik i armatimit nuk është faktori vendimtar. Vendimtare është gatishmëria për ta përdorur atë.

    Armët nuk e ndezin luftën, por vendosmëria për t’i përdorur

    Në fund të fundit, të posedosh armë nuk mjafton për të shkaktuar një konflikt. Ajo që ndez vërtet fitilin e topave është vendosmëria e një populli ose e një regjimi për t’i përdorur ato, duke besuar se përfitimi do të jetë më i madh se kostoja.

    Mësimi i Margaret Thatcher-it mbetet aktual: paqja nuk ruhet me iluzione, por me forcë, qartësi dhe vendosmëri. Në një botë gjithnjë e më të pasigurt, riarmatimi nuk është domosdoshmërisht thirrje për luftë, por shpeshherë kushti për ta shmangur atë.

  • Revolucioni i Shikimit: Shkenca zbulon çelësin për rigjenerimin e qelizave të syrit

    Revolucioni i Shikimit: Shkenca zbulon çelësin për rigjenerimin e qelizave të syrit

    Trupi i njeriut është një makineri e aftë të vetërigjenerohet natyrshëm. Plagët janë në gjendje të mbyllen dhe të shërohen vetë, frakturat riparohen në mënyrë autonome dhe edhe organe si mëlçia janë të afta të rriten sërish deri në një të tretën e përmasave të tyre fillestare. Krahasuar me kafshët, megjithatë, njerëzit janë fillestarë në fushën e rigjenerimit.

    Fuqia e rigjenerimit te kafshët

    Nëse nga njëra anë njerëzit janë në gjendje të rigjenerojnë disa inde, nga ana tjetër ekzistojnë peshq, amfibë dhe zvarranikë që janë të aftë të rrisin sërish gjymtyrë të tëra dhe organe kryesore, përfshirë indet e trurit, të sistemit nervor qendror, të zemrës dhe të retinës (indi më i brendshëm dhe më i ndjeshëm ndaj dritës i syrit).

    Për një kohë shumë të gjatë shkenca ka tentuar të anashkalojë natyrën dhe të bëjë të mundur rritjen e qelizave neuronale të retinës te gjitarët. Në botë ka rreth 300 milionë njerëz me një formë degjenerimi të retinës që me kalimin e kohës mund të çojë në ulje të shikimit ose në verbëri. Megjithatë, shumica e indeve të sistemit nervor qendror te gjitarët nuk është e aftë të rigjenerohet në mënyrë autonome.

    Eksperimentet e kryera te minjtë

    Një grup studiuesish nga Korea Advanced Institute of Science and Technology ka kryer së fundmi disa eksperimente me minj, sepse ata janë më të ngjashëm me qeniet njerëzore. Në studimin e publikuar në fund të marsit në Nature Communications, shkencëtarët përshkruajnë në detaje një metodë që në njëfarë mënyre mund të rikthejë shikimin te njerëzit.

    Disa studime të mëparshme kanë treguar se shumë kafshë janë në gjendje të rrisin sërish qelizat e tyre retinike: mbi të gjitha zebrafishi, Danio Zebrato, një peshk që është në gjendje – pas një dëmtimi – të riprogramojë qelizat e tij gliale të Müller-it, roli i të cilave është të ruajnë funksionalitetin e qelizave të retinës. Këto qeliza janë të afta të zëvendësojnë plotësisht qelizat e dëmtuara me neurone retinike funksionale.

    Fatkeqësisht, evolucioni i Danio Zebrato është rreth 375 milionë vite përpara atij të qenieve njerëzore: për pasojë, është shumë e vështirë të pritet që një person, në një kohë relativisht të shkurtër, të arrijë të rigjenerojë qelizat e veta në këtë mënyrë.

    Vetitë e proteinës PROX1

    Ekipi i institutit korean u përpoq ta anashkalonte problemin duke shtypur një proteinë të quajtur PROX1, e cila është në gjendje të pengojë zhvillimin e disa qelizave retinike te gjitarët. Studiuesit vunë re se PROX1 kishte tendencë të grumbullohej në qelizat gliale të Müller-it te minjtë pas një dëmtimi. Ky proces frenues nuk u vu re në të njëjtat qeliza te peshqit e aftë për rigjenerim.

    Duke bllokuar PROX1 dhe duke parandaluar shtypjen e qelizave të reja retinike, ekipi korean mbështeti rigjenerimin e retinës te minjtë me retinit pigmentoz, një patologji që konsiston në përkeqësimin e fotoreceptorëve brenda retinës. Efektet e rigjenerimit zgjatën për gjashtë muaj: rigjenerimi i parë neuronal afatgjatë brenda retinës së gjitarëve.

    Trajtimi i patologjive të shikimit

    Syri është një organ jashtëzakonisht kompleks: për këtë arsye shkencëtarët në mbarë botën po përpiqen të studiojnë mekanizma të ndryshëm molekularë që mund të jenë përgjegjës për paaftësinë tonë për të rritur sërish neuronet e retinës. Ekzistojnë disa studime në këtë drejtim dhe të gjitha janë të orientuara drejt arsyeve që lidhen me paaftësinë e qenies njerëzore për të kryer një rigjenerim të vërtetë qelizor.

    Së fundmi, disa shkencëtarë kanë provuar të adoptojnë një qasje më të përqendruar te “hardware”-i, duke zhvilluar metoda që përdorin nanopjesëza ari të stimuluara nga lazerët për të anashkaluar fotoreceptorët e dëmtuar. Kjo metodë mund të stimulojë gjithashtu qelizat që ndodhen më lart në zinxhirin vizual dhe mund të jetë e dobishme për patologji si retiniti pigmentoz ose degjenerimi makular.

    Artikull i shkruar nga bashkëpunëtorë të jashtëm, për info dhe bashkëpunime na shkruani në emailin tonë

  • Nga Sebastian ZONJA – Tirana, Prishtina, Rama, Kurti dhe dilemat false të Buzhalës

    Nga Sebastian ZONJA – Tirana, Prishtina, Rama, Kurti dhe dilemat false të Buzhalës

    Gazetari Berat Buzhala më kishte ftuar me jetu në Prishtinë. Kishte shkruar se ne që themi se Albin Kurti qeveris më mirë se Edi Rama duhet të shkojmë me jetu në Prishtinë, ose ta ndërtojmë jetën mes Prishtinës dhe Tiranës.

    Mora në telefon dikë në Kukës me e pyt sa prizrenli kishin ardh me u furnizu në Kukës për fundvit. Filloi me qesh. Gjysma e Kukësit shkon në Prizren me punu dhe me u furnizu me ushqime dhe me karburant.

    Për me përforcu argumentin e vet kishte bërë një ndarje interesante, duke na e paraqitur Prishtinën si Berlini lindor dhe Tiranën si Boni. Teknikisht, në komunikmin strategjik kjo përdoret shpesh si metodë dhe quhet “false dilemma”. Shembujt janë të pafundëm – je me Ramën apo me Kurtin; është bardh apo zi; me mua apo me armikun; kapitalist apo komunist?

    Logjika e përdorur në këtë rast është gabimi klasik që vjen gjithnjë në debatin publik, duke na thënë se duhet ta lavdërojmë vendin ku jetojmë, ose të jetojmë në vendin që lavdërojmë, ose të mos flasim fare. Nëse mua më pëlqen Italia, por jetoj në Tiranë, duhet me shku me jetu atje.

    Logjika e biznesit na tregon se Tirana ofron mundësi më të mira për zgjerim biznesi (treg më i madh, më dinamik, me akses në det për 30 minuta dhe me turizëm në rritje). A mos duhet me sjell detin në Prishtinë Kurti?

    Shkrirja e bizneseve mes Tiranës dhe Prishtinës është më se e mirëpritur. Përkundrazi, pikërisht këta që quhen biznesmenë e oligarkë e pengojnë. Secili do bajrakun e vet. Nëse qytetarët lëvizin lirshëm, martohen e dashurohen, po kapitali pse ka pengesa në traun e Kastratit në Kalimash?

    Nuk është tradhti e njërës palë apo tjetrës. Në thelb, Kosova është vend Mesdhetar, siç është Shqipëria, sepse Adriatiku dhe Joni janë të dibranit sa ç’janë të pejanit. Tirana dhe Prishtina janë të dyja qytete shqiptare. Nuk janë sisteme armiqësore si sovjetikët me perëndimorët. Shumë kosovarë që investojnë dhe jetojnë pjesërisht në Tiranë, siç bën me të drejtë Berati, veprojnë duke forcuar lidhjet ekonomike, jo nën suazën e “tradhtisë”. Është bashkëpunim, jo hipokrizi.

    Duke qenë se shumë kosovarë duan që Prishtina të jetë qendër e rëndësishme rajonale, por realiteti ekonomik i tërheq drejt Tiranës, ndoshta zgjidhja është ta bëjmë Prishtinën më atraktive, jo të fajësojmë ata që kërkojnë alternativa. Rama në Prishtinë ka sjellë po aq probleme për qytetin sa Rama jonë në Tiranë. 

    Berat, bjeri në krye problemit, mos devijo temën.

  • Alzheimer, si të mbrojmë trurin: mjafton një gjest i thjeshtë, i përditshëm, për të ulur ndjeshëm rrezikun nga sëmundja e tmerrshme

    Alzheimer, si të mbrojmë trurin: mjafton një gjest i thjeshtë, i përditshëm, për të ulur ndjeshëm rrezikun nga sëmundja e tmerrshme

    Dëgjimi i muzikës çdo ditë nuk është vetëm një kënaqësi emocionale apo kulturore, por mund të jetë edhe një mburojë e vërtetë për shëndetin e trurit.

    Një zbulim që vjen nga shkenca: muzika si aleate e trurit

    Sipas një studimi të ri të publikuar në revistën shkencore Geriatric Psychiatry, dëgjimi i vazhdueshëm i muzikës lidhet me një ulje të ndjeshme të rrezikut të demencës, përfshirë edhe formën më të përhapur të saj: sëmundjen e Alzheimerit.

    Studimi është fokusuar te persona mbi moshën 70 vjeç, pra grupmosha më e rrezikuar nga sëmundjet neurodegjenerative, dhe ka nxjerrë në pah rezultate që po tërheqin vëmendjen e komunitetit shkencor ndërkombëtar.

    Shifra që flasin qartë: deri në 39% më pak rrezik

    Sipas të dhënave të analizuara, personat që dëgjonin muzikë rregullisht kishin një rrezik 39% më të ulët për të zhvilluar demencë, krahasuar me ata që e dëgjonin rrallë ose aspak. Edhe ata që luanin instrumente muzikore përfitonin ndjeshëm, me një reduktim rreziku prej 35%, ndonëse në mënyrë interesante përqindja rezulton pak më e ulët sesa te dëgjimi i thjeshtë i muzikës.

    Ata që kombinonin të dyja aktivitetet – dëgjimin dhe luajtjen e muzikës – shfaqnin një ulje të rrezikut të demencës prej 33% dhe një reduktim të rënies njohëse pa demencë prej 22%.

    Jo vetëm demenca: përfitime edhe për kujtesën dhe përqendrimin

    Studimi ka treguar se përfitimet e muzikës nuk kufizohen vetëm te parandalimi i demencës. Edhe tek personat që nuk shfaqnin shenja të sëmundjes, por kishin rënie të lehtë njohëse, dashamirët e muzikës shënonin rezultate më të mira në testet e kujtesës, përqendrimit dhe funksioneve mendore.

    Kjo sugjeron se muzika ndihmon në ruajtjen e elasticitetit të trurit, duke e mbajtur aktiv dhe të stimuluar në mënyrë të vazhdueshme.

    Një studim i madh ndërkombëtar

    Hulumtimi është udhëhequr nga një ekip shkencëtarësh australianë të Universitetit Monash, në bashkëpunim me institucione prestigjioze si Hennepin Healthcare në Minneapolis dhe Rush Alzheimer’s Disease Center në Shtetet e Bashkuara. Studimi është bazuar në analizën statistikore të të dhënave të rreth 11.000 personave mbi 70 vjeç, të përfshirë në dy projekte të mëdha kërkimore: ASPREE dhe ALSOP.

    Në fillim të studimit, asnjë nga pjesëmarrësit nuk vuante nga demenca. Gjatë periudhës së ndjekjes, studiuesit analizuan lidhjen mes zakoneve muzikore, rënies njohëse dhe diagnozave të reja të demencës.

    Kujdes me interpretimin: lidhje, jo shkak-pasojë

    Shkencëtarët theksojnë se bëhet fjalë për një studim vëzhgues, që tregon një lidhje statistikore, por jo një raport të drejtpërdrejtë shkak-pasojë. Me fjalë të tjera, nuk mund të thuhet me siguri absolute se muzika është shkaku direkt i uljes së rrezikut të demencës.

    Siç shpjegon edhe doktoresha Emma Jaffa, një nga koordinatoret e studimit, nuk përjashtohet mundësia që proceset e hershme të demencës të ulin interesin për muzikën, dhe jo anasjelltas. Për këtë arsye, do të nevojiten studime të kontrolluara dhe të rastësishme për të vërtetuar efektin mbrojtës të muzikës.

    Muzika dhe shëndeti mendor: një lidhje e njohur prej kohësh

    Megjithatë, ideja që aktivitetet mendore mbrojnë trurin nuk është e re. Edhe Organizata Botërore e Shëndetësisë thekson rëndësinë e mbajtjes aktive të mendjes për të ulur rrezikun e demencës. Muzika, për shkak të natyrës së saj komplekse dhe “cerebrale”, është studiuar shpesh në lidhje me Alzheimerin.

    Ekspertë si neurologu Benjamin Boller nga Universiteti i Quebec-ut kanë theksuar se luajtja e instrumenteve muzikore, lojërat strategjike si shahu dhe aktivitetet sociale, përfshirë vullnetarizmin, ndihmojnë në ruajtjen e shëndetit njohës. Edhe muzikoterapia po përdoret gjithnjë e më shumë në geriatrinë moderne si mbështetje për pacientët me demencë.

    Një mesazh i thjeshtë, por i fuqishëm

    Edhe pse shkenca kërkon ende prova përfundimtare, mesazhi që del nga ky studim është i qartë: muzika është një aktivitet i aksesueshëm, i këndshëm dhe potencialisht shumë i dobishëm për trurin, veçanërisht në moshën e tretë.

    Në një botë ku demenca përfaqëson një nga sfidat më të mëdha shëndetësore të së ardhmes, ndoshta zgjidhjet nuk qëndrojnë gjithmonë vetëm te barnat, por edhe te gjestet e vogla të përditshme. Dhe një prej tyre mund të jetë thjesht… të vendosësh muzikën që dashuron dhe ta dëgjosh me zemër.

  • Sulmuesi më i mirë në botë, Lionel Messi, zgjedh trajnerin e tij më të mirë: “Për mua, është unik”

    Sulmuesi më i mirë në botë, Lionel Messi, zgjedh trajnerin e tij më të mirë: “Për mua, është unik”

    Lionel Messi, fitues i tetë Topave të Artë dhe ikonë e futbollit botëror, ka folur për trajnerin që e ka ndikuar më shumë në karrierën e tij.

    Në një intervistë për ESPN, ylli i Inter Miami rikthehet te vitet e arta të Barcelonës, duke vlerësuar lart Pep Guardiolën, njeriun që e shndërroi klubin katalanas në një makineri fituese dhe revolucionarizoi futbollin modern me idetë e tij.

    Për Messin, Guardiola nuk është thjesht trajner, por një mendje unike që e kthen futbollin në art. Teknika, taktika dhe komunikimi i tij me lojtarët kanë bërë që ylli argjentinas ta konsiderojë si më të mirin e të mirëve.

    Messi: “Guardiola është i veçantë si askush tjetër”

    Messi nuk lë asnjë dyshim kur flet për Pepin:

    “Për mua, Guardiola është unik. Ka trajnerë jashtëzakonisht të mirë, por Guardiola ka diçka të veçantë. Për mua, është më i miri nga të gjithë.”

    Ylli argjentinas thekson se stili i lojës, përgatitja e ndeshjeve dhe mënyra e komunikimit me lojtarët e bëjnë Guardiolën trajner të plotë në çdo aspekt. Ai kujton me nostaligji periudhën te Barcelona, ku gjithçka funksionoi në mënyrë perfekte.

    Futbolli sipas Guardiolës: harmoni mes ideve dhe lojtarëve

    Messi tregon se suksesi në Barcelonë ishte kombinimi ideal mes një grupi të jashtëzakonshëm futbollistësh dhe filozofisë së Guardiolës:

    “Ishte i mrekullueshëm. Ai bëri skuadër me lojtarët që kishim dhe gjithçka funksionoi në mënyrë perfekte sipas ideve të tij.”

    Sipas tij, Barça e asaj kohe nuk ishte vetëm një ekip fitues, por një vizion futbolli që ndryshoi historinë e sportit, duke imponuar stilin e tiki-taka-s dhe dominimin total të lojës.

    Guardiola vazhdon të shkruajë historinë

    Pas suksesit legjendar te Barcelona, Pep Guardiola drejton sot Manchester City, ku ka rikthyer idetë e tij në majat e futbollit europian. Nën drejtimin e tij, City ka fituar trofe madhorë, duke përfshirë edhe Champions League.

    Ndërsa Messi vazhdon aventurën e tij në MLS, fjalët e tij konfirmojnë një të vërtetë të thjeshtë: për të, Guardiola do të mbetet gjithmonë trajneri më i madh me të cilin ka punuar.

  • Njëmbëdhjetëshja e Legjendave: Skuadra më e madhe që ka parë bota ndonjëherë…

    Njëmbëdhjetëshja e Legjendave: Skuadra më e madhe që ka parë bota ndonjëherë…

    Futbolli ka prodhuar pafund talentë që kanë lënë gjurmë të pashlyeshme në historinë e tij. Disa prej tyre nuk shihen vetëm për golat, por për ndikimin e jashtëzakonshëm në lojë, vizionin, magjinë dhe epokën që shënuan. Sot, gazetatjetër.net po ju zbulon njëmbëdhjetëshen më të mirë të futbollit të të gjitha kohërave, një formacion që bashkon legjenda klasike dhe ikonat moderne, duke krijuar ekipin ideal që çdo tifoz do të donte ta shihte në fushë.

    PORTIERI – Lev Yashin (Rusi)

    Lev Yashin, i njohur si “Black Spider”, konsiderohet portieri më i madh i të gjitha kohërave. I vetmi portier që ka fituar Ballon d’Or (1963), ai ishte i jashtëzakonshëm për refleksin e tij, aftësinë për të lexuar lojën dhe udhëheqjen në fushë. Yashin shpëtoi ekipin e tij në dhjetëra ndeshje të vendimtare dhe është një model i pafund për çdo portier që ka ndjekur pas tij.

    • Skuadra: Dinamo Moskë
    • Gola të shënuar: 0 (portier)
      Lev Yashin, i njohur si “Black Spider”, konsiderohet portieri më i madh i të gjitha kohërave. I vetmi portier që ka fituar Ballon d’Or (1963), ai ishte i jashtëzakonshëm për refleksin e tij, aftësinë për të lexuar lojën dhe udhëheqjen në fushë.

    MBROJTËSIT – Muri i  pakalueshëm

    Cafu (Brazil) – Mbrojtës i djathtë
    Cafu ishte sinonim i energjisë dhe sulmeve nga krahu i djathtë. Ai fitoi 2 Kupat e Botës (1994, 2002) dhe ishte një udhëheqës në fushë, duke kombinur aftësinë mbrojtëse me kapacitetin për të dhënë asistime dhe për të shënuar gola të rëndësishëm.

    • Skuadrat: São Paulo, AS Roma, AC Milan
    • Gola: 31
      Cafu ishte sinonim i energjisë dhe sulmeve nga krahu i djathtë. Ai fitoi 2 Kupat e Botës (1994, 2002) dhe ishte një udhëheqës në fushë, duke kombinuar aftësinë mbrojtëse me kapacitetin për të dhënë asistime dhe për të shënuar gola të rëndësishëm.

    Roberto Carlos (Brazil) – Mbrojtës i majtë
    I njohur për shpejtësinë, fuqinë dhe goditjet e lira të jashtëzakonshme, Roberto Carlos revolucionarizoi pozicionin e mbrojtësit të majtë. Golat e tij të paharrueshëm dhe infiltrimet e shpeshta në sulm e bënë atë një ikonë të futbollit modern.

    • Skuadrat: Palmeiras, Inter, Real Madrid, Fenerbahçe
    • Gola: 111
      I njohur për shpejtësinë, fuqinë dhe goditjet e lira të jashtëzakonshme, Roberto Carlos revolucionarizoi pozicionin e mbrojtësit të majtë. Golat e tij të paharrueshëm dhe infiltrimet e shpeshta në sulm e bënë atë një ikonë të futbollit modern.

    Franz Beckenbauer (Gjermani) – Qendërmbrojtës
    I njohur si “Kaiseri”, Beckenbauer ishte një qendërmbrojtës elegant dhe inteligjent që dinte të organizonte mbrojtjen dhe të ndihmonte sulmin. Fitues i Botërorit 1974 dhe trajner i Botërorit 1990, ai është simbol i futbollit total dhe i klasit në mbrojtje.

    • Skuadrat: Bayern Munich, New York Cosmos
    • Gola: 60
      I njohur si “Kaiseri”, Beckenbauer ishte një qendërmbrojtës elegant dhe inteligjent që dinte të organizonte mbrojtjen dhe të ndihmonte sulmin. Fitues i Botërorit 1974 dhe trajner i Botërorit 1990, ai është simbol i futbollit total dhe i klasit në mbrojtje.

    Paolo Maldini (Itali) – Qendërmbrojtës
    Maldini është sinonim i qëndrueshmërisë, profesionalizmit dhe lojës së pastër. Me mbi 25 sezone te Milani dhe me shumë trofe, ai ishte i aftë të luante si mbrojtës qendror dhe si mbrojtës krahu, duke ofruar cilësi dhe siguri për dekada.

    • Skuadrat: AC Milan
    • Gola: 40
      Maldini është sinonim i qëndrueshmërisë, profesionalizmit dhe lojës së pastër. Me mbi 25 sezone te Milani dhe me shumë trofe, ai ishte i aftë të luante si mbrojtës qendror dhe si mbrojtës krahu, duke ofruar cilësi dhe siguri për dekada.

    MESFUSHORËT – Magjistarët e Fushës

    Johan Cruyff (Holandë) – Mesfushor organizues
    Cruyff është arkitekt i “Futbollit Total”. Ai ndryshoi mënyrën e lojës dhe bëri historinë si lojtar i Ajax dhe Barcelonës. Inteligjenca e tij, driblimi dhe vizioni për pasimet e bëjnë një nga mesfushorët më inovativë të historisë.

    • Skuadrat: Ajax, Barcelona, Feyenoord
    • Gola: 290
      Cruyff është arkitekt i “Futbollit Total”. Ai ndryshoi mënyrën e lojës dhe bëri historinë si lojtar i Ajax dhe Barcelonës. Inteligjenca e tij, driblimi dhe vizioni për pasimet e bëjnë një nga mesfushorët më inovativë të historisë.

    Zinedine Zidane (Francë) – Mesfushor qendror ofensiv
    Një mjeshtër i pasimeve, driblimit dhe golave vendimtarë. Zidane fitoi Botërorin 1998 dhe Euro 2000 me Francën dhe shkëlqeu te Juventusi dhe Real Madrid. Një lojtar që mund të ndryshojë ndeshjen me një prekje të vetme.

    • Skuadrat: Cannes, Bordeaux, Juventus, Real Madrid
    • Gola: 125
      Një mjeshtër i pasimeve, driblimit dhe golave vendimtarë. Zidane fitoi Botërorin 1998 dhe Euro 2000 me Francën dhe shkëlqeu te Juventusi dhe Real Madrid. Një lojtar që mund të ndryshojë ndeshjen me një prekje të vetme.

    Michel Platini (Francë) – Mesfushor sulmues
    Platini ishte një genius i golave nga mesfusha dhe i goditjeve të lira. Fitues i Ballon d’Or tre herë radhazi (1983-1985), ai shkëlqeu në Euro 1984 dhe ishte zemra e skuadrës franceze.

    • Skuadrat: Nancy, Saint-Étienne, Juventus
    • Gola: 224
      Platini ishte një genius i golave nga mesfusha dhe i goditjeve të lira. Fitues i Ballon d’Or tre herë radhazi (1983-1985), ai shkëlqeu në Euro 1984 dhe ishte zemra e skuadrës franceze.

    SULMUESIT – Legjendat që Shkruan Historinë

    Pelé (Brazil) – Sulmues qendror
    Simbol i futbollit klasik dhe fitues i 3 Kupave të Botës, Pelé shënoi mbi 1000 gola në karrierë. Një kombinim i teknikës, shpejtësisë dhe instiktit për gol që e bëri të paharrueshëm.

    Pelé (Brazil) – Sulmues qendror

    • Skuadrat: Santos, New York Cosmos
    • Gola: 1281 (përfshirë ndeshjet jozyrtare)
      Simbol i futbollit klasik dhe fitues i 3 Kupave të Botës, Pelé shënoi mbi 1000 gola në karrierë. Një kombinim i teknikës, shpejtësisë dhe instiktit për gol që e bëri të paharrueshëm.

    Lionel Messi (Argjentinë) – Sulmues i djathtë
    Messi është magjistari modern i driblimit, asistimeve dhe golave të jashtëzakonshëm. Fitues i 7 Topave të Artë, ai bëri histori te Barcelona dhe tani vazhdon të shkëlqejë ndërkombëtarisht.

    • Skuadrat: Barcelona, Paris Saint-Germain, Inter Miami
    • Gola: 806+
      Messi është magjistari modern i driblimit, asistimeve dhe golave të jashtëzakonshëm. Fitues i 7 Topave të Artë, ai bëri histori te Barcelona dhe vazhdon të shkëlqejë ndërkombëtarisht.

    Cristiano Ronaldo (Portugali) – Sulmues i majtë
    Një super-sulmues fizik dhe teknik. Ronaldo ka fituar shumë tituj evropianë dhe Ballon d’Or, duke qenë dominant në Premier League, La Liga dhe Serie A. Një lojtar që garanton gol dhe epërsi në çdo sfidë.

    • Skuadrat: Sporting CP, Manchester United, Real Madrid, Juventus, Al Nassr
    • Gola: 820+
      Një super-sulmues fizik dhe teknik. Ronaldo ka fituar shumë tituj evropianë dhe Ballon d’Or, duke qenë dominant në Premier League, La Liga dhe Serie A. Një lojtar që garanton gol dhe epërsi në çdo sfidë.

    Një tribut për futbollin

    Kjo njëmbëdhjetëshe nuk është thjesht një listë lojtarësh, por një tribut për futbollin, duke bashkuar epoka të ndryshme, stile dhe talente të pakrahasueshme. Çdo tifoz mund të ketë preferencat e veta, por pak do të mohonte që këta 11 lojtarë janë simbolet më të mëdha të futbollit botëror, duke përfaqësuar perfeksionin, magjinë dhe historinë e futbollit.

  • Nga Andi BUSHATI – Pse Rama e hoqi maskën

    Edi Rama është përfshirë në një kryqëzatë kundër drejtësisë për të mbrojtur zëvendësen e tij të pezulluar, Belinda Balluku, me justifikimin se masa ndaj saj është një konfilkt mes pushteteve të pavarura nga njëra-tjetra. Ai në fillim firmosi një ankimim në kushtetuese, ku pretendonte se “aktet brutale” të një prokurori dhe një gjykatësi po cënonin kompetencën e kryeministrit për të emëruar anëtarët e qeverisë, e gjithashtu po shkelnin, në mënyrë abuzive, në territoret e pushtetit ekzekutiv. Më pas, në dajle publike, ai u vu në ballë të frontit për mbrojtjen e ministres së akuzuar se ka avulluar 50 milionë euro vetëm në tunelin e Llogarasë, duke predikuar se një anëtar i qeverisë është pothuajse i palëvizshëm. Gjatë një podkasti në fundjavë ai këmbënguli se një ministër nuk mund të pezullohet kurrësesi, duke përcaktuar vetëm tre forma se si ai mund të largohet nga detyra: ose me dorëheqje, ose me shkarkim nga kryeministri, ose me vendim të formës së prerë.

    Pra, shikoni sa interesante. Sipas shefit të qeverisë edhe nëse jemi përpara një rasti abuzimi të pakundërshtueshëm, përpara një vjedhjeje uluritëse dhe ministri nuk ka vullnet të dorëhiqet, as kryeministri me urdhërin e të cilit ky anëtar kabineti mund të ketë vepruar, nuk dëshëron ta shkarkojë, ai duhet të qëndrojë në detyrë deri sa të shpallet i fajshëm edhe nga gjykata e shkallës së parë edhe më pas, nga ajo e apelit. Pra ai, teorikisht, duhet të vijojë të jetë ministër gjatë të gjithë mandatit, nëse marrim për bazë stërzgjatjen që drejtësia jonë i bën proceseve të tilla. Duke ndjekur këtë logjikë një anëtar kabineti riskon të shndërrohet në një “hajdut të paprekshëm”.

    Po ti shkosh kësaj linje edhe argumentat që Edi Rama u kujtua të rreshtojë kohët e fundit në favor të Veliajt-, jo se i dhimsej ky i fundit që e kishte flakur me kohë, por ngaqë donte që Lalin ta përdorte si mburojë për Belën-, se ai duhet të rikthehej në zyrë, situata shkon drejt absurdit.

    Pra, në optikën ramiste çdo politikan i zgjedhur në një detyrë të rëndësishme, që ka mbi shpinë dyshime të rënda për abuzim, mbetet në çdo rast i pacënueshëm. Ironike është se kryeministri këtë e justifikon me parimin kushtetues të pavarësisë së pushteteve, por duke bërë sikur haron një tjetër parim po aq të rëndësishëm, atë të “Checks and balances”. Sistemi që ai përpiqet të mbrojë duke u ankuar se drejtësia po ndërhyn në punët e ekzekutivit, nuk mund të jetë i balancuar, pa ekuilibrin mes pushteteve, ku kjo e para është e dënuar të kontrollojë të dytin. Pra e thënë në mënyrë të vulgarizuar: vërtet prokurorët dhe gjykastësit nuk kanë të drejtë të përcaktojnë një anëtar qeverie, por ata janë të detyruar ta pengojnë atë kur e shohin se është nisur për të vjedhur.   

    Në fakt realiteti është se, përtej iluzionit të debatit juridiko kushtetues për kompetencat fshihet thelbi i qëndrimit të kësaj qeverie për të vepruar pa kontroll. Edi Ramës nuk është se i dhimset Balluku, ai mund ta trajtojë atë si mish për top, ashtu sikurse ka bërë me Tahirin, Beqajn, Ahmetajn, Kokën apo Veliajn. Ajo që i intereson është vetëm një gjë, vijimi i punës së mekanizmit korruptiv që ka ngritur.

    Prandaj, për të ruajtur këtë makineri që shtrihet nga blerja e votave deri tek ajo e lobistëve dhe zyrtarëve perendimorë, ai mbron parimin se drejtësia nuk mund të “pezullojë” apo ngrijë ata që punojnë për të mbajtur në lëvizje ingranazhet e saj. Kaq e thjeshtë është e gjithë fabula që, pas koklavitjes me argumenta kushtetues, reket të mbulojë dëshirën për të grabitur i patrazuar, madje edhe kur kapesh me presh në duar.

    Çdo kamuflim i kësaj përplasjeje me merakun për ndarjen e pushteteve, me cënimin e kompetencave të kryeministrit apo imunitetit të një ministri shërben vetëm për të tjekaluar ngërçin e devizës së deri tanishme të kësaj mazhorance, se ajo s’do të bëhej kurrë mburojë për ata me të cilët kishte punë drejtësia. Shprehja e dikurshme e Edi Ramës për shokët e vet, që kur kapeshin nuk duhet të shkonin në zyrën e tij, por te ajo e avokatit, tashmë ka ndryshuar. Ai i e ka hequr maskën duke këkuan ta lënë të vjedhë i patrazuar, i bindur se po ia “pezulluan” këtë proces regjimi i tij shembet si kështjellë rëre.

  • 5 shkaqe të zakonshme të shtimit të peshës papritur dhe të pashpjegueshme

    5 shkaqe të zakonshme të shtimit të peshës papritur dhe të pashpjegueshme

    Nëse vuani nga fryrje e vazhdueshme ose ndiheni më të rënduara gjatë ciklit menstrual, të shihni një shtim peshë që duket i paqartë në peshore mund të jetë zhgënjyese. Megjithatë, ndryshimi i peshës është pjesë natyrale e jetës dhe faktorë si mosha, ulja e niveleve të aktivitetit, humbja e masës muskulore dhe një metabolizëm më i ngadaltë mund të kontribuojnë të gjithë në një shtim të pashpjegueshëm të peshës.

    Në disa raste, mund të ketë lidhje midis shtimit të peshës dhe insulinës. Shtimi i peshës rreth belit te të rriturit, përveç në shtatzëni, shpesh është shenjë rezistence ndaj insulinës ose hiper-sekrecion të insulinës. Edhe pse më pak e zakonshme, shtimi i peshës mund të jetë gjithashtu shenjë e shtimit të kortizolit, një gjendje si sindroma e Cushing ose, në raste më të rënda, sëmundje si kanceri i vezoreve.

    Nëse disa kilogramë shtesë fillojnë të ndikojnë në shëndetin tuaj mendor ose stilin e jetës, mund të jetë koha të konsideroni një takim me dietologun ose mjekun tuaj, sidomos nëse vini re dhimbje në kyçet e legenit dhe gjurit, ulje të aktivitetit të përditshëm dhe lëvizjes për shkak të dhimbjes ose përkeqësimit të humorit. Para se të vendosni të caktoni një vizitë në zyrën e mjekut tuaj, mbani një regjistër të gjithçkaje që hani dhe zakonet tuaja të ushtrimeve (përfshirë aktivitetin jashtë stërvitjeve) për disa ditë, nëse jo një javë apo dy.

    Ndoshta hani më shumë kalori gjatë ditës ose qëndroni ulur më shumë se zakonisht për shkak të ngarkesës së punës. Edhe një orar i ngjeshur me takime që përfshin largim nga shtëpia dhe shumë udhëtime mund të ndikojë në shtimin e peshës që nuk shpjegohet. Sa i përket një udhërrëfyesi të përgjithshëm, është normale të shihni një shtim peshë prej një ose dy kilogramësh në vit nga mosha 20 deri 65 vjeç. Megjithatë, nëse shtimi i peshës është më i madh dhe nuk mund të gjeni arsye të qarta, këtu janë disa kushte potenciale që mund të jenë në lojë.

    1. Hipotiroidizmi

    Kur një grua e re shkon në zyrën e mjekut me një shtim të pashpjegueshëm të peshës, tiroidja është gjëja e parë që shumica e mjekëve do të kontrollojnë. Dhe është për një arsye të mirë: sipas Shoqatës Amerikane të Tiroides, një në tetë gra do të zhvillojë një çrregullim të tiroides gjatë jetës së saj. Kjo gjëndër në formën e fluturës në qafë është përgjegjëse për sekretimin e një hormoni që rregullon metabolizmin dhe nëse keni një tiroidë nënaktiv (quhet hipotiroidizëm), metabolizmi juaj mund të ngadalësohet dhe të shkaktojë shtim peshë.

    Gratë me hipotiroidizëm mund të vuajnë gjithashtu nga nivele të ulëta energjie ose lodhje, lëkurë e thatë, humbje flokësh, krampa muskulare ose kapsllëk, thotë doktori Jampolis. Nëse vini re ndonjë nga këto shenja, duhet të caktoni një bisedë me mjekun tuaj, që mund ta kontrollojë tiroiden me një test të thjeshtë gjaku, nëse është e nevojshme.

    2. Sindroma e vezores policistike

    Studimet tregojnë se rreth një në pesë gra vuajnë nga sindroma e vezores policistike (PCOS), një çrregullim endokrin që ndryshon ekuilibrin e hormoneve riprodhuese, estrogjenit dhe testosteronit, dhe mund të shkaktojë një sërë simptomash të pakëndshme si periudha të pazakonta, rritje të qimeve në fytyrë dhe migrenë. PCOS gjithashtu mund të ndryshojë mënyrën se si trupi përdor insulinën (hormoni që ndihmon në shndërrimin e sheqernave dhe niseshtesë në energji), që do të thotë se shtimi i pashpjegueshëm i peshës rreth mesit është i zakonshëm. Nëse ciklet tuaja menstruale ndërpriten, një gjinekolog ka të ngjarë të kontrollojë hormonat tuaj për të diagnostikuar këtë.

    3. Depresioni ose ankthi

    Kur je e stresuar, shkoni në mënyrën “luftë ose ikje” dhe merrni një valë adrenaline, së bashku me një dozë të lartë të hormoni kortizol që duhet t’ju ndihmojë të riktheheni energjinë dhe të magazinoni yndyrë. Problemi? Shumë prej nesh janë kronikisht të stresuar duke qëndruar ulur në tavolinën e punës gjatë gjithë ditës ose thjesht duke jetuar një jetë të çmendur. Kur nivelet e kortizolit qëndrojnë të larta për një periudhë të gjatë, trupi vazhdon të magazinojë yndyrë, që mund të çojë në shtim të peshës.

    Nëse ndiheni vazhdimisht të ulur në humor ose të ankthshme, keni probleme me gjumin, ndiheni të lodhura ose ke humbur interesin për gjërat që më parë ju bënin të ecni përpara, flisni me një mjek ose profesionist të shëndetit mendor që mund t’ju japë këshilla për të rikthyer balancën nëse stresi duket shkaku i shtimit të papritur të peshës tuaj.

    4. Nuk flini mirë ose mjaftueshëm

    Nuk ka asgjë më të keqe se një natë gjumi të ndërprerë për të bërë një person të dëshirojë sheqer dhe yndyrë (çfarëdo për të mbijetuar në punë ditën tjetër, apo jo?). Kjo sepse mungesa e gjumit ndikon në hormonat e urisë dhe metabolizmin: të flesh shumë pak rrit grelinën, hormoni që tregon se është koha për të ngrënë, ndërsa ul nivelet e leptinës, hormoni që transmeton ndjenjën e ngopjes, thotë doktori Jampolis.

    A shtyni gjumin për të parë edhe një episod tjetër?

    Ajo orë mund të kontribuojë në një shtim të papritur të peshës. Sipas një studimi të vitit 2018 të publikuar në revistën Sleep, njerëzit që flinin vetëm një orë më shumë në javë humbnin më shumë yndyrë sesa ata që flinin një orë më pak. Njerëzit që flinin më pak humbnin më pak, edhe pse të gjithë në studim hanin të njëjtin numër kalorish, të përshtatur me peshën e tyre fillestare.

    5. Rritje e tepruar bakteriale në zorrën e hollë

    Zorra mbështetet në bakteret e mira për të funksionuar mirë (probiotikët, dikush?), por ka edhe baktere të këqija që strehohen në traktin tretës. Kur ekuilibri midis të mirës dhe të keqes prishet, mund të ndodhë një rritje e tepruar bakteriale në zorrën e hollë (SIBO, shkurtimisht), duke shkaktuar gaz shtesë në traktin gastrointestinal, së bashku me fryrje, dhimbje barku, diarre dhe, e keni menduar drejt, një shtim të papritur të peshës.

    Mjekët nuk janë plotësisht të sigurt se si SIBO mund të shkaktojë ato kilogramë të tepërt, thotë doktori Jampolis, por trajtimi për SIBO zakonisht përfshin antibiotikë për të trajtuar rritjen e tepruar bakteriale, sipas Bibliotekës Kombëtare të Mjekësisë të SHBA-së. Ndryshimet në dietë mund të ndihmojnë gjithashtu.

    Kur është koha më e mirë për të konsultuar mjekun për një shtim të peshës të pa shpjegueshëm

    Së pari, duhet të shqyrtoni stilin tuaj të jetës. Nëse dieta juaj është e dobët, është normale të fitoni gjysmë kilogram deri një kilogram peshë në javë. Cikli juaj menstrual gjithashtu mund të bëjë që pesha juaj të ndryshojë midis katër dhe pesë kilogramë në varësi të fazës së ciklit në të cilën jeni.

    Por kur shtimi i peshës është arsye për shqetësim? Nëse po fitoni një ose dy kilogramë ose më shumë në javë dhe nuk po vini re që numrat po bien, mund të jetë koha për të konsultuar një mjek.

    “Nëse dikush vëren se po shton peshë shpejt, një deri dy kilogramë në javë, dhe kjo nuk ka lidhje me ciklin menstrual, gjumin e keq, ankthin ose depresionin, ose me ngrënien e tepërt, atëherë ndoshta duhet të konsultojë mjekun e vet themelor, i cili do të bëjë një histori të kujdesshme mjekësore dhe ekzaminime fizike, si dhe disa teste laboratorike të përshtatshme për të gjetur shkaqet e shtimit të peshës,” thotë doktori Shafipour. Një mjek mund të punojë me ju për të përcaktuar nëse një gjendje themelore po ndikon në shtimin tuaj të peshës dhe të gjejë trajtime të përshtatshme për të ndihmuar në mbajtjen e një peshe që ju bën të ndiheni mirë.

  • Çfarë ndodh pas vdekjes? 30 teori që mund të trondisin dhe të sfidojnë besimin tënd

    Çfarë ndodh pas vdekjes? 30 teori që mund të trondisin dhe të sfidojnë besimin tënd

    Frika nga vdekja ka qenë gjithmonë pjesë e qenies njerëzore. Çfarë na pret pasi ndërrojmë jetë? A hyjmë në parajsë, rigjenerohemi në një tjetër jetë, apo thjesht zhdukim çdo gjurmë të ekzistencës sonë? Për shekuj, filozofët, fetë dhe kulturat e ndryshme kanë krijuar teoritë e tyre, disa të thjeshta e të qeta, të tjera komplekse dhe tronditëse. Këtu janë 30 prej tyre, që sfidojnë imagjinatën dhe besimet tona.

    Teori moderne dhe teknologjike

    Teoria e Simulimit

    A keni ndjerë ndonjëherë se gjithçka në jetën tuaj është e paracaktuar? Sipas kësaj teorie, jeta jonë mund të jetë thjesht një lojë e një entiteti më të lartë, dhe vdekja nuk është më shumë se një “përfundim skenari” në këtë simulim kosmik.

    Teoria e Universit Paralel

    Filmat dhe serialet e fantastikës shkencore nuk janë vetëm për argëtim. Ideja e universeve paralele sugjeron se jeta jonë mund të vazhdojë pas vdekjes, por në një dimension tjetër të hapësirës dhe kohës, një realitet që ekziston paralelisht me atë që kemi lënë pas.

    Teoria e Jetës së Pafundme

    Në një kthesë të çuditshme, kjo teori pohon se vdesim dhe rilindim menjëherë në jetën tonë, pa asnjë kujtim të jetës së mëparshme. Një cikël i pafund që mund të duket i frikshëm ose i çuditshëm.

    Teori fetare dhe kulturore

    Teoria Budiste

    Budistët besojnë në rimishërim postmortem. Shpirti mund të rilindë në forma të ndryshme: njerëz, kafshë, hyjnitë ose fantazmat, duke u përgatitur për një jetë tjetër të ndryshme nga kjo.

    Teoria Hindu

    Sipas hinduizmit, gjendja e ardhshme e një personi formësohet nga veprimet e jetës aktuale. Karma është çelësi i një ekzistence të ekuilibruar pas vdekjes.

    Teoria Rastafariane

    Rastafarianët besojnë se jeta është e përjetshme. Vetëm ata që e largojnë veten nga virtyti mund të vdesin realisht. Për këtë arsye, funeralet nuk janë festa për humbjen, por një kujtim i vazhdimësisë së jetës.

    Teoria e Krishterë

    Tradicionalisht, besimtarët kristianë shohin një ndarje midis Parajsës dhe Ferrit: ata që jetojnë me virtyt shpërblehen, ndërsa ata që veprojnë mëkatarisht përballen me dënim.

    Teoria e Mormoneve

    Kisha e Shenjtorëve të Ditëve të Mëvonshme beson se mormonët e drejtë pas vdekjes mund të bëhen perëndi, ndërsa jobesimtarët mund të përjetojnë dënim.

    Teoria e Aztekëve

    Sipas besimit të lashtë Aztek, jeta e përtejme varet nga mënyra e vdekjes: luftëtarët dhe gratë që vdesin në lindje transformohen në kolibri, të tjerët shkojnë në Miktlan, dhe ata që mbyten përfundojnë në Tlalocan.

    Teori filozofike dhe reflektuese

    Teoria e Platonit

    Platoni mendonte se shpirti ka njohuri të kufizuara në trupin fizik, por pas vdekjes, ai fillon një udhëtim drejt vetëdijes së plotë dhe kuptimit të vërtetë të ekzistencës.

    Teoria e Pasigurisë

    Ne e dimë se kuptimi i vdekjes është i kufizuar nga përvoja jonë fizike. Kjo teori pranon pasigurinë e plotë dhe lë vend për interpretim të mëtejshëm.

    Teoria e Solipsizmit

    Njeriu është i vetmi realitet i njohur. Pas vdekjes së individit, mund të jetë që gjithçka tjetër gjithashtu pushoi së ekzistuari.

    Teoria Nihiliste

    Nihilizmi pohon se jeta nuk ka vlerë absolute. Nga kjo perspektivë, vdekja nuk ndryshon asgjë, pasi ekzistenca vetë është boshllëk.

    Teori të çuditshme dhe pop-kulturë

    Teoria e Ëndrrës

    Vdekja mund të jetë thjesht zgjuarja nga një ëndërr e gjatë dhe e përzier, një vizion konfuze i jetës dhe kohës.

    Teoria “Stranger Things”

    Seriali sugjeron një dimension të përmbysur ku njerëzit mund të ngecin midis jetës dhe vdekjes.

    Teoria e “Beetlejuice”

    Një botë e ndërmjetme, ku shpirtrat e të vdekurve ndjekin të gjallët dhe kërkojnë ndihmë për t’u çliruar. Një përfytyrim satirik, por intriguese i jetës së përtejme.

    Teoria e “The Good Place”

    Seriali vizualizon një parajsë të personalizuar ku shpirtrat jetojnë në mënyrë ideale, duke ofruar një interpretim argëtues dhe optimist mbi ekzistencën pas vdekjes.

    Hipoteza e Pemës

    Një teori ekologjike dhe poetike: mbetjet e trupave shndërrohen në pemë, duke krijuar një jetim të ri në natyrë, një simbol i rigjenerimit dhe përjetësisë.

    Teori të tjera të habitshme

    • Teoria e Kokës së Ngrirë: mundësia e krionikës për të ruajtur trupin dhe shpresën e ribashkimit të vetëdijes në të ardhmen.
    • Teoria Paranormale: shpirtrat mund të mbeten në Tokë dhe të komunikojnë me të gjallët.
    • Teoria Kozmike: vetëdija jonë ribashkohet me universin pas vdekjes.
    • Teoria e Nivelit: jeta njerëzore është vetëm fillimi i një ekzistence më të gjerë.
    • Teoria Pesimiste: ndoshta ne jemi tashmë të vdekur dhe ky diskutim është pa kuptim.

    Misteri i pafund i jetës së përtejme

    Çfarë ndodh pas vdekjes mbetet një nga misteret më të mëdha të njerëzimit. Nga filozofitë antike dhe besimet fetare te teoritë moderne dhe idetë e pop-kulturës, çdo qasje ofron një këndvështrim të veçantë. Ndoshta e vërteta është një kombinim i shumë këtyre perspektivave, ose ndoshta askush nuk do ta dijë kurrë. Një gjë është e sigurt: kureshtja njerëzore për jetën e përtejme nuk do të shuhet kurrë.

  • Nga Andi BUSHATI – Kush është pro ‘grushtit të shtetit’?

    Pezullimi nga detyra i zv/kryeministres Belinda Balluku, menjëherë pasi ajo u mor e pandehur nga SPAK për tenderat e tunelit të Llogarasë dhe atij të unazës së Tiranës, po përcillet me tone alarmiste nga mbështetësit e qeverisë, që po nxitojnë ta përshkruajnë atë si një ‘grusht shteti’.

    Në themel të argumenteve të tyre qëndron prishja e balancës mes pushteteve dhe frika e precedentit se një prokuror apo një gjykatës, mund të vendosin për të shkarkuar apo emëruar ministra. Si mundet drejtësia të ndërhyjë në mandatet e atyre që gjenden aty falë votës popullore?

    Çfarë gjëme mund të ndodhë, nëse papritmas, shefi i qeverisë sëmuret dhe ai nuk ka ku ta delegojë detyrën, pasi zëvendësen ia kanë ngrirë? Cili mund ta përfaqësojë kryeministrin jashtë shtetit në udhëtimet që ai nuk mund të shkojë-, bëjnë sikur shqetësohen ata.

    Pra, ky paralizim isupozuar i punës së ekzekutivit, nga bashkëpunimi mes SPAK dhe GJKKO-së, barabitet në këndvështrimin e tyre me një puç.

    Në fakt, situata është larg së qeni kaq rrënqethëse dhe e rrezikshme. Një grusht shteti, konsiderohet i tillë, kur ‘viktimat’ e tij, nuk kanë mundësinë për apelim. Në këtë rast, edhe Rama, që qahet se i kanë hyrë në kompetenca edhe Balluku që pretendon se askush nuk ka të drejtë ta pezullojë, i kanë të hapura mundësitë për të shkuar në Gjykatën Kushtetuese, ashtu sikurse kanë bërë. Pra, puç ndaj të cilit mund të ankohesh nuk ka se si të ketë.

    Po le të shkojmë më tej. Koncepti i rrëmbimit me dhunë të kompetencave të një pushteti tjetër, merr kuptim logjik kur ky i fundit vihet me shpatulla për muri dhe mbetet pa zgjidhje. Situata imagjinare që kryeministrit i bie, largqoftë një atak, dhe kompetencat e tij mbeten pa zot, mund të përbënte teorikisht një kazus ilustrues. Por edhe në këtë rast, Edi Rama, nuk është pa zgjidhje, madje ka disa të tilla.

    Së pari, në një vend normal, që pasi u mor e pandehur, pa pritur që ta çmobilizonin, Balluku me dinjitet mund të kish dhënë dorëheqje. Ajo zëvendësohej dhe askush nuk kishte pse shqetësohej për krizë.

    Së dyti, vetë kryeministri, që në 12 vjet ka treguar se vetëm ai është i pazëvendësueshëm, mund ta shkarkonte dhe të caktonte një pasardhëse.

    Së treti, Edi Rama dhe PS i kanë votat e mjaftueshme për të ndryshuar organigramën e Këshillit të Ministrave dhe nëse duan ta mbajnë me çdo kusht Belën, qoftë dhe të ngrirë, mund të caktonin edhe një, dy, apo tre zv/kryeministre përkrah asaj.

    Për të gjitha këto arsye, një ngërç për të cilin gjenden pafundësisht zgjidhje, nuk mund të shitet si një puç institucional. Duke pezulluar ministren e infrastrukturës dhe zëvendësen e kryeministrit, drejtësia as e ka imagjinuar e aq më pak ta ketë realizuar, paralizimin e pushtetit ekzekutiv.

    Po, atëherë, kur nuk ka patericë që ta mbajë në këmbë, pse u ngrit kjo tymnaja e grushtit të shtetit? Arsyeja është e thjeshtë, shumë më pak juridike sesa politike, shumë më pak institucionale sesa propagandistike.

    Ajo lidhet hapur me interesat e Edi Ramës. Rasti Balluku është shumë më i veçantë se paraardhësit, kur drejtësia ka shënjestruar brenda vathës së kryeministrit. Një forcë e padukshme duket sikur e ka trimëruar SPAK-un, të godasë në zëmër të pushtetit, pa marrë paraprakisht lejen e shefit. Të njëjtët faktorë po gërmojnë në thelbin e vendimmarrjes së tij, në ca tendera ku ai nuk mund të përdorë më alibinë se janë bërë pas shpinës së vet. Prokurorët specialë, për herë të parë po godasin një anëtar qeverie në detyrë, madje numrin dy të saj.

    Të gjitha këto ‘risi’, e kanë detyruar kryeministrin që të përgënjeshtrojë ato që ka deklamuar përgjatë një dekade. Ai thoshte se Partia Socialiste dhe qeveria nuk do bëhen mburojë e njerëzve në hetim, tani po sillet ndryshe. Ai predikonte se ata s’duhet të kërkojë mbështetje politike, por avokat, tani e ka veshur vetë këtë togë. Ai thoshte se gjithmonë do të ketë të babëzitur që do hanë kumbulla dhe dardha pa dijeninë e tij, tani se përdor dot më këtë alibi.

    Nuk dihet nëse, ashtu siç pëshpëritet pa fakte, Rama mund të ketë ndryshuar qëndrim prej shantazheve të Ballukut. Po aq e pa sigurtë është edhe pandehma se ai ka vendosur ta mbrojë atë, pasi frikësohet se loja mund ti dalë nga kontrolli dhe se laku po mblidhet rreth tij.

    Këto hipoteza sado që ngjajnë logjike mund të jenë edhe shumë larg të vërtetës. Por ato sëbashku përmblidhen në një emërues. Rasti Balluku është i ndryshëm nga të gjithë ato të shokëve të shitur rrugës dhe këtë e vërteton fakti se, këtë radhë, Edi Rama, po sillet 100% ndryshe nga të gjithë herët e tjera. Për të fshehur sadopak një legenosje ulëritëse në sy të publikut atij i duhej tymnaja që ngritën borizanët e alarmit të grushtit të shtetit.

    Ajo përbënte zhurmuesin e vetëm të mundshëm për të mos folur për një të vërtetë bazike: mbajtjen në detyrë të një të dyshuare si hajdute recidiviste që, duke ndejtur në karrige, mund të përsërisë të njëjtat skenare që u zbuluan nga celulari i Elvis Berberit.

    E pra, kaq i thjeshtë është roli i atyre që vunë kujën për rrezikun e një puçi. Paradoksalisht ata që dukej sikur po përpiqeshin të na mbronin, janë promovuesit kryesorë që ai të ndodhë. Sepse grusht shteti nuk është ai ndaj të cilit gëzon të drejtën të ankohesh, të apelosh apo ke mundësinë të gjesh zgjidhje. Grusht shteti është të qëndrosh në detyrë edhe pasi je kapur me dorën në thes, duke pretenduar ta vijosh këtë ves pa pyetur për normat e shtetit ligjor.

    Akoma dhe më e vërtetë bëhet kjo në mjedisin shqiptar, ku sistemi nuk vuan nga paralizimi qeverisë prej pushteteve të tjera, por nga hiperfuqia e saj për të bërë ç’të dojë pa dhënë llogari askund. Prandaj alarmi i propagandistëve të qeverisë, përveçse fals, është edhe pervers, pasi ai mëton të ruajë të pacënuara pozitat dhe liritë e atyre që janë vërtetuar se kanë dorë.