Ka vende në këtë planet që nuk duken sikur i përkasin Tokës. Ka peizazhe që të bëjnë të dyshosh nëse natyra është thjesht një proces fizik, apo një artist i gjallë që punon me dritë, gurë, ujë dhe kohë. Ka vende ku njeriu ndalet, hesht dhe kupton se është vetëm një vizitor i përkohshëm në një botë shumë më të madhe, më të lashtë dhe më të mençur se vetja.
Më 2007, një iniciativë globale vendosi të krijonte një listë të re të “7 Mrekullive të Natyrës”, një listë që nuk do të zgjidhej nga historianë apo akademikë, por nga njerëzit e zakonshëm, nga miliona votues në të gjithë botën. Ishte një përpjekje për të bashkuar njerëzimin rreth bukurisë së përbashkët të planetit, për të treguar se natyra nuk njeh kufij politikë, gjuhë apo fe. Ajo është trashëgimia jonë e përbashkët.
Nga më shumë se 440 kandidatë, nga 220 vende të ndryshme, nga miliona vota, u përzgjodhën shtatë vende që përfaqësojnë madhështinë, diversitetin dhe misterin e Tokës. Disa prej tyre janë të egra dhe të paprekura, të tjera janë të rrethuara nga legjenda, të tjera janë laboratorë të gjallë të evolucionit, të tjera janë thjesht spektakle të natyrës që sfidojnë imagjinatën.
Ky artikull është një udhëtim narrativ nëpër këto shtatë mrekulli. Jo një listë e thatë, por një rrëfim i gjatë, i gjallë, i mbushur me histori, legjenda, shkencë dhe emocion. Një udhëtim që të fton të shohësh botën me sytë e një eksploratori, të një fëmije që mahnitet, të një njeriu që kërkon kuptim.
1. Pyjet e Amazonës – Zemra që rreh për tokën
Pylli Amazon është më shumë se një pyll. Është një organizëm i gjallë, një mushkëri kolosale që prodhon rreth 20% të oksigjenit të planetit. Shtrihet në nëntë shtete, si një oqean i gjelbër që nuk ka fund. Kur e sheh nga lart, duket si një qilim i pafund me nuanca smeraldi, por kur hyn brenda, kupton se çdo centimetër është jetë.
Amazonia është shtëpia e mbi 10% të gjithë biodiversitetit të njohur në botë. Jaguarë që lëvizin si hije, bradipa që varen të qetë në degë, miliona insekte që krijojnë një simfoni të padukshme. Çdo vit zbulohen specie të reja, sikur pylli të ketë vendosur të mos i tregojë të gjitha sekretet e tij menjëherë.
Por Amazonia nuk është vetëm natyrë. Është kulturë. Është histori. Është shtëpia e komuniteteve indigjene që e kanë ruajtur për mijëra vjet, duke jetuar në harmoni me ritmet e saj. Ata e shohin pyllin si një qenie të gjallë, si një nënë, si një mësuese. Dhe ndoshta kanë të drejtë.
2. Ujëvarat Iguazu –ku uji këndon lart
Në kufirin mes Brazilit dhe Argjentinës, ndodhet një nga spektaklet më të fuqishme të natyrës: Ujëvarat Iguazu. Me 275 rrjedha uji që bien njëkohësisht, ato krijojnë një mur të gjallë, një perde të bardhë që lëviz, shpërthen, shpërndan mjegull dhe dritë.
Zhurma e ujit është aq e fortë sa duket sikur toka vetë po flet. Pyjet përreth janë të gjelbër, të dendur, të lagësht, dhe çdo hap të jep ndjesinë se je në një botë ku njeriu nuk ka shumë fjalë për të thënë.
Legjenda indigjene thotë se një perëndi e fuqishme, e zemëruar nga dashuria e një vajze për një djalë të thjeshtë, ndau lumin në dysh dhe krijoi ujëvarat për t’i ndarë përgjithmonë. Dhe kur i sheh, e kupton pse njerëzit kanë krijuar mite për to: janë tepër të bukura për të qenë thjesht gjeologji.
3. Gjiri Ha Long – ku dragojtë prekin detin
Në Vietnam, mbi ujërat smerald të Gjirit Ha Long, ngrihen mijëra shkëmbinj gëlqerorë që duken si ishuj të vegjël, si kulla natyrore, si mbetje të një bote të lashtë. Të formuar nga miliona vjet erozioni, ata qëndrojnë si roje të heshtur mbi det.
Legjenda thotë se një dragua qiellor zbriti nga lart dhe hodhi margaritarë në det për të mbrojtur vendin nga pushtuesit. Margaritarët u kthyen në ishujt që shohim sot. Dhe kur lundron mes tyre, është e lehtë të besosh se një dragua ka kaluar aty.
Nën sipërfaqe, gjiri fsheh shpella të mëdha, tunele të fshehta, dhoma të errëta ku stalaktitet duken si skulptura të një arti të panjohur. Është një botë brenda një bote.
4. Ishulli Jeju – fëmija i Zjarrit dhe Erës
Jeju, në Korenë e Jugut, është një ishull i lindur nga vullkanet. Dy milionë vjet më parë, toka u hap, lava shpërtheu dhe krijoi këtë tokë të re, të egër, të bukur. Sot, Jeju është një mozaik peizazhesh: fusha të zeza vullkanike, shpella të gjata të formuara nga rrjedhat e lavës, male të qeta që ngrihen mbi det.
Në qendër të ishullit qëndron mali Hallasan, një vullkan i fjetur që dominon horizontin. Rreth tij, legjenda, folklor dhe tradita. Jeju është i famshëm për Haenyeo – gratë e detit – të cilat zhyten pa pajisje oksigjeni për të mbledhur fruta deti. Ato janë simbol i forcës, i traditës dhe i lidhjes së njeriut me natyrën.
5. Komodo – mbretëria e dragojve të gjallë
Në Indonezi, ekziston një vend ku koha duket se ka ndaluar. Ishulli Komodo është shtëpia e dragojve të Komodos, zvarranikët më të mëdhenj në botë. Me trup të gjatë deri në 3 metra dhe peshë mbi 68 kilogramë, ata ecin ngadalë, me një lëvizje që të kujton krijesat prehistorike.
Peizazhi i Komodos është i ashpër, i thatë, me kodra të zhveshura dhe plazhe të virgjëra. Është një botë ku natyra sundon pa kompromis. Për të mbrojtur këtë ekosistem të brishtë, janë vendosur rregulla të rrepta turistike. Komodo është një thesar që duhet ruajtur.
6. Lumi nëntokësor i Puerto Princesa – misteri që rrjedh në errësirë
Në Filipine, nën tokën e Palawanit, rrjedh një lumë i gjatë nëpër shpella gëlqerore. Është një botë e errët, e heshtur, e ftohtë, ku stalaktitet varen si dhëmbë gjigantë dhe stalagmitet ngrihen si kulla të gurta.
Lumi është një ekosistem unik ku uji i ëmbël takon detin. Këtu jetojnë specie të rralla, të përshtatura me jetën pa dritë. Pipistrella, zogj të vegjël, krijesa të çuditshme që nuk i sheh askund tjetër.
Folklori lokal flet për shpirtra që jetojnë në këto shpella. Dhe kur lundron në errësirë, me vetëm një dritë të vogël që ndriçon format e gurit, e kupton pse njerëzit kanë besuar në magji.
7. Table Mountain – tabela gjigante që mbron mjedisin
Mbi Cape Town, në Afrikën e Jugut, ngrihet Table Mountain – një mal me majë të sheshtë, si një tryezë e madhe prej guri. Është formuar për më shumë se 260 milionë vjet, dhe shtresat e tij të arenarit janë si faqet e një libri të lashtë gjeologjik.
Me mbi 2.200 specie bimësh, shumë prej të cilave nuk gjenden askund tjetër, Table Mountain është një laborator i gjallë i biodiversitetit. Funivia e saj e famshme të çon në majë, ku pamja të lë pa fjalë: qyteti poshtë, oqeani përreth, horizonti që humbet në blu.
***
Shtatë mrekullitë e reja të natyrës nuk janë thjesht vende të bukura. Janë histori të planetit tonë. Janë kujtesa e asaj që natyra mund të krijojë kur ka miliona vjet në dispozicion. Janë thirrje për t’i ruajtur, për t’i respektuar, për t’i parë me sy të rinj.
Dhe mbi të gjitha, janë një kujtesë se bota është shumë më e madhe se problemet tona të përditshme. Ajo është një ftesë për të udhëtuar, për të mësuar, për t’u mahnitur.
Burimet: (New7Wonders of Nature) (TheCollector) (World Heritage Site) (Britannica)
