Blog

  • Nga Prishtina të gjithë bashkë: “Po dëmtohen të burgosurit në Hagë, për interesa elektorale”

    Nga Prishtina të gjithë bashkë: “Po dëmtohen të burgosurit në Hagë, për interesa elektorale”

    Që kur prokuroria e Gjykatës Speciale në Hagë lëshoi një deklaratë se kishte nisyr çështje penale ndaj Hashim Thaçit dhe Kadri Veselit e deri më sot kur katë drejtues të lartë të UÇK kanë përfunduar në burg, kryeministri i Shqipërisë dhe rilindasit që e mbështesin kanë marrë flamurin e Mbroktësit të tyre publikë. Fillimisht Edi Rama e sulmoi shumë fort deklaratën e prokurorit special që e pengoi Hashim Thaçin të shkonte në shtëpinë e Bardhë për një marëveshje me presidentin serb Vuçiç. Më pas ai u bë pjesë e fushatës “Liria ka emër” që donte të njësonte luftën çlirimtare të kosovës me emrat e Hashim Thaçit  e Kadri Veseli.

    Pra në këtë këtë kuptim duket sikur kryeministri shqipëtar po bën më shumë sesa kushdo për të mbrojtur ish partnerët e tij politikë dhe duke marrë mbi vete koston e vënjes në dyshim të drejtësisë ndërkombëtare.

    Por fatkeqësia është se askush nuk po ia njeh këtë nder dhe për ditë e më shumë po shumohen zërat që po i bëjnë thirrje Ramës për mos e shfrytëzuar këtë fatkeqësi për interesa të luftës së tij politike para zgjedhjeve. Fakti se Rama dhe mediat pranë tij po i përdorin prangat mbi duart e komandantëve për të orkestruar një fushat lokale kundër opozitës dhe liderit të saj, po mer kritikë gjithnjë e më të forta në Prishtinë.

    Sot, Enver Hoxhaj, kreyetari në detyrë i PDK, parisë të themeluar e të kryesuar nga Hashim Thaçi dhe Kadri Veseli e konsideroi të dëmshëm këtë instrumentalizim për nevoja të politikës ditore:“instrumentalizimi politik i procesve gjyqësore ndaj liderëve të UÇK-së, për politikë ditore partiake, pavarësisht në Kosovë, Shqipëri e diku tjetër, nuk i shërben aspak Kosovës, përkundrazi, e dëmton rëndë atë. Nuk i ndihmon as shokët tonë në Hagë!”. Të gjendur përballë kësaj situate kritike e të rëndë, unë bëj thirrje për vetëdije të lartë patriotike, solidaritet e unitet të mbarë faktorit politik shqiptar, në Kosovë, Shqipëri, Maqedoni të Veriut dhe në trojet e tjera shqiptare. Historia e ka dëshmuar që shqiptarët ia kanë dalë t’i tejkalojnë sfidat e sulmet vetëm kur kanë qenë të bashkuar”, përfundon Hoxhaj.

    Sinjalin se Partia Demokratike e Kosovës do të mbante këtë qëndrim, ndaj akuzave që propaganda e Rilindjes kuundër Lulzim Bashës e paralajmëroi gjatë një emisioni në OPEN, nënkryetari i kësaj partie, ish komandanti, Sami Lushtaku. Ai deklaroi preraz se në momente si ky shqiptarët duhet të jeenë të bashkuar dhe  jo të ndarë.

    Paralelisht me të, këshilltari i Kadri Veselit, Adri Nurellari tha se përdorimi i kësaj ngjarjeje për të goditur Lulzim Bashën i Bën dëm atyre që po përballen me drejtësinë ndërkombëtare në Hagë.

    Por edhe partia më e madhe në pushtet, LDK i denoncoi këto praktika që po përdor rilindja në Tiranë. Me anë të kreut të saj, Isa Mustafa, ajo tha se akuza dhe ‘konstruktume të pavërteta nuk ndihmojnë pjesëtarët e UÇK-së që tani janë në Hagë”. Në facebookun e tij ai shkroise, Gjykatën Speciale nuk e bëri Lulzim Basha, apo Sali Berisha, por e vendosi Kuvendi i Kosovës.

    Por këtë lojë të fëlliqur që po bëhet në Tiranë nuk e ka denoncuar vetëm PDK-ja që është e rrshtuar më pranë Ramës, apo LDK-ja që gjendet më afër PD-së, atë e kanë treguar me gisht edhe personalitete me prfofil të lartë të jetës publike në Kosovë. në një intervistë për Ora nevs Veton Surroi i krahasoi akuzat ndaj Bashës me ato që ka bërë Daçiç në Serbi:“Nuk i bën mirë Shqipërisë dhe as ambientit politik dhe as shqiptarëve në Shqipëri që kjo çështje të shfrytëzohet për luftën e brendshme politike.

    Fillimisht duhet të largohemi nga ky etiketim i njerëzve sepse kemi të bëjmë me një situatë delikate, në të cilën a ka qenë kush i përfshirë si hulumtues apo përkthyes etj, nuk mund ti vihet gishti pasi vihemi në të njëjtën situatë që ka hyrë Serbia. Ish ministri i jashtëm Daçiç i cili para disa muajsh akuzonte serbët se kanë folur kundër kryerjes së krimeve në Serbi dhe kanë treguar varrezat masive” tha ai. Edhe gazetari kosovar me qëndrim në Zvicër, Enver Robelli shkoi në një vështrin në gazetën “Koha Ditore”:” Mbi 20 vjet pas masakrës në Krushë të Madhe mediat e oborrit të qeverisë socialiste të Tiranës keqpërdorin një tragjedi kosovare për betejat e brendshme elektorale në Shqipëri”.

    Pra, nga të gjitha krahat dhe nga të gjithë zërat nuk ka dyshim se ajo që po bën propaganda e Edi Ramës në këto ditë është jo vetëm e ulët por edhe në dëm të Kosovës, duke theksuar se ai që u hoq publikisht si aleat i Thaçit dhe Veselit po hedh mbi shpinën e tyre barrën e problemeve zgjedhore që ka në Shqipëri. Prandaj ka ndodhur një gjë e rallë, personazhe aq të kundërt mes tyre janë bërë të gjithë bashkë, kundër politikave përçarëse të Ramës.

  • Bota e spiunëve: Sytë e Madhërisë së Saj

    Bota e spiunëve: Sytë e Madhërisë së Saj

    I njëjtë në emër me dramaturgun dhe poetin e famshëm anglez, William Skakespear lindi në Indi më 1878.

    Pas një karriere të shkëlqyeshme në Lanceri, të Bengal, ai u shqua mbi të gjitha si shfarosës i minjve: në Bombei mundi t’i jepte fund një epidemie prej gjysmë milioni viktimash duke ndërmarrë një luftë të paepur kundër minjve të qytetit.

    SHEKSPIRI I ARABISË

    Dhe ishte pikërisht prej kësaj ndërmarrjeje por dhe për njohuritë e tij të shkëlqyera në gjuhëve punjabi, farsi, pashtun dhe arabisht, që i ra në sy mëkëmbësit të mbretërisë: kështu, në moshën 26 vjeçare, Skakespear u bë një zyrtar i Ministrisë së Jashtme dhe nënkonsulli më i ri i Indive Britanike, me bazë në Iran.

    Së pari bëri një udhëtim të gjatë, me makinë, nga Gjiri Persik në Londër, duke fotografuar dhe hedhur në hartë zona të panjohura të kohës së tij, si një agjent sekret i zoti.

    Skakespear udhëtoi edhe nëpër Gadishullin Arabik dhe u bë mik i Ibn Saud, mbreti i parë i ardhshëm i monarkisë së Riadit.

    Kundër turqve

    Si jo më mirë: miqësia e fortë midis të dyve mund të shndrojej në një dobi shumë të madhe për të privuar Perandorinë Otomane nga kontrolli i Arabisë, qëllimi final ky i Kurorës Britanike.

    Skakespear kishte në fakt misionin sekret për të nxitur fiset që në gadishullin Arabik që të rebeloheshin nga ndikimi i sulltanit të Stambollit, dhe sigurimi i kalimit në krah të anglezëve i një emiru të rëndësishëm si Ibn Saud kishte bërë bujë të madhe.

    Londonra e dërgoi  sërish në Arabi me detyrën që të siguronte besnikërinë e sauditëve ndaj Londrës, por i zgjuari dhe aventurieri agjent sekret u vra më 24 janar të vitit 1915 gjatë një beteje mes Sauditëve dhe Hashemitëve, fisi rival i Ibn Saud dhe besnik i turqve.

    LAWRENCE, NË LEGJENDË

    Të ngrejë dorën kush nuk e kujton Peter O’Toole duke galopuar nëpër shkretëtirë, me shpatë të ngritur lart, në filmin e famshëm dhe fitues të shumë e shumë çmimeve, Lawrence of Arabia (1962).

    Në fakt, Thomas Edward Lawrence (në foto) ishte një arkeolog dhe hartograf i ri, një ekspert i madh i Lindjes së Mesme, që u rekrutua nga shërbimet sekrete britanike më 1914 dhe u dërgua në Egjipt në 1916 për të vazhduar misionin e Skakespear: për të nxitur arabët kundër osmanëve.

    I tradhtuar

    Lawrence pati qëndruar në mbretërinë e Hijaz-it, e drejtuar nga guvernatori Husein, i cili i përkiste dinastisë Hashemite, dhe ai u mbështet në këtë klan për të bashkuar fise të ndryshme kundër Osmanëve.

    Falë këshillave dhe zotësisë së tij si lider, aleanca ndërfisnore arriti të korrë fitore të rëndësishme (si pushtimet e Aqaba dhe Damaskut) dhe sabotoi rëndë linjat hekurudhore turke.

    Por më 1925 Hashemitët u sulmuan nga Sauditët dhe Kurora Britanike mori anën e këtyre të fundit, siç kishte bërë Skakespear vite më parë.

    Kështu Lawrence, i dashuruar me kauzën panarabe dhe hashemite, pa të sfumoheshin të gjitha angazhimet që kishte marrë përpara marrëveshjes së fshehtë të ndarjes së Lindjes së Mesme midis Francës dhe Anglisë.

    Vdiq në atdhe më 1935 nga një aksident me motor, pasi kishte kryer punë të ndryshme, shpesh me emër të rremë.

    TË PESTËT E KEMBRIXHIT

    Në vitet Tridhjetë, shërbimet sekrete të BRSS filluan një fushatë rekrutimi midis bijve të shtresës së lartë britanike.

    Dhe gjetën tokë pjellore në Universitetin e Kembrixhit, ku mundën të mbështeteshin te një profesor i Trinity College, ekonomisti marksist Maurice Dobb. Falë sinjalizimeve të tij, sovjetikët rekrutuan një grup të rinjsh që ka hyrë në histori si “Të pestët e Cambridge”.

    Ata ishin Kim Philby (1912-1988), Guy Burgess (1911-1963), Antony Blunt (1907-1983), Donald D. Maclean (1913-1983) dhe John Cairncross (1913-1995): agjentë të MI6, të MI5 (kundër spiunazhi britanik), të Ministrisë së Jashtme apo bashkëpunëtorë të qeverisë, për një njëzet vjeçar të Pestët kaluan i kaluan Moskës sekrete ushtarake dhe industriale me një rëndësi të jashtëzakonshme.

    Rrjeti i tyre u shpërbë vetëm në 1951, por Philby, Burgess dhe Maclean mundën të arratisëshin në Bashkimin Sovjetik, ku qëndruan deri në vdekjen, dhe nga dy të tjerët, për të shmangur skandalet e turpshme të kundërzbulimit të Madhërisë së saj, vetëm Blunt u denoncua dhe ky, vetëm në vitin 1979.

    FLEMING, IAN FLEMING

    “Babai” i James Bond e dinte mirë botën e treguar në librat e tij. I lindur në vitin 1908 në një familje të rangut të lartë, pati një rini plot eksese në Eton e më pas iu përkushtua gazetarisë, duke vazhduar të frekuentonte jetën e jet set.

    Por shumë shpejt pati filluar edhe një jetë paralele me atë zyrtare: që gjatë Luftës së Madhe pati qenë ndihmës personal i drejtorit të shërbimeve sekrete të Marinës Mbretërore, Admiralit Godfrey.

    Sferat e larta

    Falë paraqitjes si gentleman, dërgohet të punohë me hierarkitë e larta të spiunazhit aleat, veçanërisht me kolonelin amerikan Bill Donovan, i cili themeloi në SHBA një strukturë inteligjence e destinuar të bëhej më vonë CIA.

    Midis misioneve më të rëndësishme të Flemingut, ishte formimi i një rrjeti spiunazhi që do të aktivizohej nëse diktatori Franco do të vendoste të hynte në luftë në krah të Hitlerit dhe Musolinit.

    Por Madridi mbeti neutral dhe Flemingu i operacioneve midis SHBA dhe Spanjës mbeti Xhamajkë, Goldeneye, ku midis 1953 dhe 1964 shkroi të gjithë librat e serisë James Bond.

    Vdiq 56 vjeç, nga teprimi me alkoolin, duhanin dhe femrat. Si një lloj “007” në shkallën më të lartë.

    SIR WILLIAM STEPHENSON

    Pak i njohur nga publiku i gjerë, Sir William Stephenson konsiderohet nga shumë në botën anglo-saksone (dhe nga vetë Ian Fleming) si frymëzuesi i figurës së James Bond.

    Pilot ushtarak, ish heroi i Luftës së Madhe, shpikës dhe sipërmarrës, Stephenson (1897-1989) ishte një mik i ngushtë i kryeministrit Winston Churchill, i cili më 1940 e dërgoi në Nju Jork për të formuar British Security Coordination (BSC), krahun operacional i të Inteligjencës britanike në SH.B.A.

    Shpejt u bë agjenti më i rëndësishëm dhe u ngarkua për nxitjen e Shteteve të Bashkuara në luftë kundër fuqive të Boshtit, falë kontakteve të tij me industrialistët dhe qeverinë.

    Operacioni ‘Amerika’

    Emri i tij i koduar ishte “Intrepid”, dhe kur Amerika hyri në konfliktin botëror u bë kreu i BSC për të gjithë hemisferën perëndimore, duke zbuluar sekretet e qeverisë Roosevelt te Churchilli dhe duke komunikuar sekretet shkencore të inteligjencës britanike tek estabilishmenti amerikan.

    Baza e tij ishte në një dhomë në Rockefeller Center dhe si koperturë quhej Zyra Britanike e Kontrollit të Pasaportave. Stephenson, me origjinë kanadeze, bashkëpunoi me FBI dhe trajnoi dhjetëra agjentë në vitet pasardhëse, në Shtetet e Bashkuara dhe në shumë shtete të Amerikës së Jugut, por nuk deshi kurrë të paguhej: gjatë gjithë jetës së tij si spiun ishte vullnetar.

    GRAHAM GREENE, AGJENTI YNË NË HAVANË

    Graham Greene, i lindur në 1904, si fëmijë ishte mjaft i bullizuar dhe në rininë e tij të hershme vuante nga depresioni. Edhe për të gazetaria ishte një shpëtim, sepse e bëri të vizitonte vende të largëta si Sierra Leone, Liberia dhe Meksika.

    Në 1942, Greene hyri në MI6, shërbimi legjendar i inteligjencës britanike, sepse si reporter i Times sillej vazhdimisht nëpër botë dhe ishte i padyshueshëm. Dhe misioni i tij i parë ishte pikërisht në Liberi, ku i duhej të fuste agjentë sekretë britanikë midis kolonëve francezë, në kohën e Vichy kolaboracionistit të Rajhut të Tretë.

    Lowprofile

    Greene i minimizonte gjithmonë shërbimet e tij si një agjent i MI6, por profili i tij i ulët, dhe zanati i reporterit dhe më vonë i një shkrimtari të njohur, bënë që të dyshohej e kundërta.

    Në fund të fundit, shefi i tij ishte Kim Philby, një nga agjentët më të famshëm të dyfishtë në historinë e spiunazhit (shih shënimit “Të Pestët e Kembrixhit”).

    Dhe jo vetëm. Pas Luftës së Dytë Botërore, udhëtimet e tij e çuan nëpër pikat “më të nxehta” të Tokës: në Indokinën franceze, në Kubë midis diktaturës së Batistës dhe revolucionit të Kastros, në Argjentinë dhe Paraguai.

    Me një koperturë të shkëlqyeshme: ishte gjithmonë aty për të shkruar romane, midis të cilëve Agjenti ynë në Havana (1958).

    Vijon

  • Bota e spiunëve: Një mijë e një Tina

    Bota e spiunëve: Një mijë e një Tina

    Tina Modotti, e lindur në Friuli në 1896, jetoi shumë jetë. Derisa u bë një agjente sekrete në shërbim të sovjetikëve

    Është punëtorja e fabrikës së tjerrjes, aktorja e kinemasë të heshtur dhe modelja, por edhe fotografja e angazhuar politikisht, komunistja revolucionare dhe agjentja sekrete sovjetik. Jo gra në konkurrencë mes tyre, por të gjithë shpirtra të të njëjtit trup, atij të brishtë, vetëm në dukje, të Tina Modottit.

    ” Mata Hari e Internacionales Komuniste”: kështu ishte përkufizuar kjo friuliane në Rusi, e lindur në 1896 në një lagje popullore të Udines e pagëzuar Assunta Adelaide Luigia, emrin e nënës, gjyshes dhe tezes së saj të gjithë në një.

    Vdiq vetëm 45 vjeçe, pas një jete plot përvoja sentimentale, artistike dhe politike, të jetuara në një periudhë historike komplekse, midis Luftës së Parë dhe të Dytë Botërore, të kontinentit të ri dhe atij të vjetër, midis Meksikës post-revolucionare dhe Moskës së Stalini, midis Evropës së diktaturave nazifashiste dhe Spanjës së luftës civile.

    Por kush ishte në të vërtetë Tina Modotti? Dhe si përfundoi ajo të punonte për shërbimet sekrete sovjetike?

    NGA HOLLIVUDI…

    “Ishte një artiste, gëzonte konsiderata dhe njohje, kishte bërë emër në një profesion që në ato kohëra ishte i rezervuar vetëm për burra.

    Sidoqoftë, një ditë të bukur hodhi një hap që poeti Pablo Neruda, miku i saj, e përshkroi si vijon: “Hodhi aparatin e saj në lumin Moskva dhe iu betua vetvetes se do t’ia kushtonte jetën detyrave më të përulura të Partisë Komuniste”, tregon Christiane Barckhausen- Canale, në biografinë ‘Tina Modotti, e vërteta dhe legjenda’.

    Nuk ishte një mendim i rastësishëm dhe aq. Tina arriti në atë vendim me kalimin e kohës, e kalitur nga vetë përvojat e saj. Ë skalitut në çelik, vetëm 12 vjeçare mori përgjegjësinë për t’u përkujdesur për nënën e tij dhe 4 vëllezërit e motrat më të vegjël, teksa i ati dhe motra e tij e madhe kërkonin fatin në Amerikë.

    Dymbëdhjetë orë punë në një fabrikë tekstilesh, pak para dhe shumë sakrifica: midis biografëve të saj ka nga ata që në këtë adoleshencë të vështurë shohin rrënjët e bindjeve të saj politike.

    Por, nuk mund të harrohet besimi i sinqertë socialist atëror dhe luftrat sindikale për të drejtat e punëtorëve që, si punëtore në një fabrikë këmishash e më pas një fabrikë kapelesh, ndjeu në në lëkurën e saj kur u bashkua me te atin në San Francisco.

    Por aso kohe, shtatëmbëdhjetë vjeçarja Tina preferoi spektaklin: falë praktikës në skenën e Filodramatikës në Little Italy dhe flokëve të saj korb të zinj që krijonin një hark mbi sytë e errët dhe buzët e trasha, ajo bëri hyrjen e saj në Hollywood, duke interpretuar si protagoniste në 3 filma pa zë.

    …NË MEKSIKË

    I atrubuan klishenë e femrës fatale: nuk ishte kështu që i pëlqente të dukej, por shumë bashkëkohësve të saj duhet t’u ishte dukur kështu më 1923, kur, e mbetur e ve prej një nga artisti bohem Roubaix “Robo” de l’Abrie Richey, u zhvendos në Mexico City me të dashurin, fotografin Edward Weston.

    Tina ishte gjithçka për të: muza e përjetësuar pa vello në çatinë e një shtëpie meksikane, ndihmëse çdogjëbërëse, shoqe, e mbi të gjitha një studente shumë e talentuar. Weston i mësoi asaj teknikën dhe ajo e bëri teknikën të sajën, duke e kthyer në një mjet të denoncimit shoqëror.

    Kur Weston u kthye në Kaliforni te gruaja e tij, Tina mundi të ngushëllohej me dy pasione të thella që kishte zbuluar në Meksikë: fotografinë dhe politikën.

    Vendi po përjetonte një periudhë shndërrimi të jashtëzakonshëm kulturor: lidhja e ngushtë me piktorët e mëdhenj të muraleve të angazhuar për të afruar artin tek masat, njëri prej tyre me barkun ‘gjigand’ Diego Rivera, u bë për Tinën një rezervuar benzine i hedhur në zjarrin e ndërgjegjes së saj klasore.

    Rezultati: në vitin 1927 fotografja u bashkua me Partinë komuniste meksikane, pjesë e së cilës ishin miqtë e saj.

    BURRAT E SAJ

    Krenarisht antifashiste, ajo filloi të punobte në seksionin meksikan të Ndihmës së kuqe (një organizatë komuniste me degë në të gjithë botën, e udhëhequr nga BRSS, për të mbështetur viktimat e padrejtësive shoqërore), mori pjesë në demonstrata të ligës anti-imperialiste, shkroi dhe botoi fotot e saj në gazetën e partisë, El machete.

    Për këtë arësye Rivera e portretizoi në një nga pikturat murale të tij më të famshme, El Arsenal, në aktin e armatosjes së njerëzve për revolucionin proletar. Në atë pikturë, shfaqen dy burra të tjerë të rëndësishëm për Tinën: komunisti kubanez Julio Antonio Mella dhe, gjysmë i fshehur pas saj, antifashisti triestin Vittorio Vidali, agjent sovjetik me mision në Meksikë si përfaqësues i Ndihmës së kuqe ndërkombëtare në Amerikën Qendrore.

    Di Antonio, i ri dhe student simpatik i drejtësisë, lider revolucionar dhe kundërshtar i presidentit autoritar kuban Gerardo Machado, u dashurua menjëherë me të.

    Historia e tyre përfundoi disa muaj më vonë, natën e 10 janarit 1929: teksa po ktheheshin në shtëpi, dy plumba arritën tek djaloshi.

    Ishte një vrasje politike, dërguesi ishte i dyshimtë, por Tina u gjend në mes, u akuzua dhe më pas u shfajësua vetëm falë ndërhyrjes së shokëve të saj të partisë.

    Tanimë atmosfera meksikane ishte bërë e rëndë: qeveria, e shqetësuar për aktivitetin e revolucionarëve, qofshin ata refugjatë të huaj apo dhe të shtëpisë, përfitoi nga sulmi i paarritur ndaj presidentit të ri Pascual Ortíz Rubio për të goditur komunistët.

    Nxori jashtë ligjit partinë dhe dëboi të huajt, duke i akuzuar si të përfshirë në komplot.

    NËN KOPERTURË

    Ndër të tjera, më 25 shkurt 1930, edhe Tina hipi në avulloren Edam që shkonte për në Hollandë. Në bord u takua një njohje të saj të vjetër: Vidali.

    Pas disa muajsh, u takuan sërisht në Moskë. “Po jetoj një jetë krejtësisht të re, aq sa ndihem ndryshe”, i shkruan në fillim të 1931 ish të dashurit të saj Weston, duke e informuar se i kishte thënë lamtumirë pa shumë nostalgji aparatit besnik fotografik Graflex reflex.

    Zyrtarisht punonte për Ndihmën e kuqe ndërkombëtare, por realiteti ishte ndryshe.

    Vidali dhe Tina Modotti u rekrutuan nga shërbimi sekret ushtarak sovjetik, seksioni IV i ushtrisë.

    Pas fasadës së Ndihmës së kuqe ndërkombëtare, pra, të dy zhvillonin veprimtarinë e tyre si agjentë të fshehtë të BRSS, me detyra organizative jashtëzakonisht të rëndësishme.

    U sollën rretheqark nëpër Evropë me dokumente dhe emra të rremë, shkuan për një mision kundërzbulimi në Kinë (të dështuar) dhe në fund, më 1936, u dërguan në Spanjë.

    IDEALISTJA

    Në Madrid, gjatë luftës civile të nisur nga lëvizja nacionaliste e gjeneral Francisco Franco kundër qeverisë republikane, Tina u bë María Ruiz.

    E fortë dhe e heshtur, e veshur gjithmonë me të zeza, mbeti në zemrat e shumëve: u regjistrua në batalionin femëror të Regjimentit të Pestë të ushtrisë popullore të Carlos Contreras (alias Vidali), María mjekonte të plagosurit, ngushëlloi të zhvendosurit, ndihmonte jetimët dhe organizonte spitalet. Por gjithashtu merrej edhe me kundërspiunazhin dhe “funksionet e ndërlidhjes”.

    Dhe kështu mësoi për vrasjet e republikanëve anarkistë dhe komunistët trockistë të kryer, me sa duket nga vetë Vidali, në emër të gjuetisë së Stalinit ndaj të gjithë kundërshtarëve e tij.

    Kur forcat antifashiste u mundën nga ushtritë e Frankos, ajo u kthye në Mexico City me një pasaportë spanjolle në emër të María del Carmen Ruiz Sánchez.

    Ishte viti 1939: miqtë, të cilët nuk e shihnin prej dhjetë vjetësh, nuk e njohnin më “Tinísiman” e tyre. E trishtuar dhe e plakur nga lufta, ajo qëndronte mënjanë, e heshtur. Edhe marrëdhënia e saj me Vidalin dukej se ishte ftohur.

    Pakti i mos-agresionit i bërë nga diktatori i kuq me Hitlerin (1939) dhe vrasja e Lev Trockit nga stalinistët (1940) i dhanë goditjen përfundimtare.

    Pikërisht ajo, e raportuar në Uashington si “agjente e policisë sekrete sovjetike”, ajo, e cila sipas diplomatit meksikan Octavio Paz duhej të quhej jo “Tinísima” por “Stalinísima”, nuk e rinovoi më teserën e anëtarësisë në parti. Vdekja e mori menjëherë pas kësaj.

    Jo më aktore, jo më fotografe, jo më komuniste, kishte mbetur vetëm, e zhveshur dhe e plagosur, me shpirt puro: atë të një idealisteje.

    VDEKJA E DYSHIMTË

    Në agimin e 6 janarit 1942, pas një darke mes miqsh, Tina tha se nuk po ndjehej mirë dhe thirri një taksi: vdiq gjatë rrugës në makinë, nga një atak në zemër.

    Megjithatë, shumë dyshuan ndaj këtij version: “Vdekja e saj”, sugjeroi një gazetë meksikane, “është tamam si ajo e likuidimit të trockistëve.”

    AKUZAT

    Diego Rivera, gjithmonë antistalinist (për këtë arsye i mohuar, për një kohë të gjatë nga partia e tij madje edhe nga Tina), akuzoi Vittorio Vidalin se e kishte helmuar, sepse ajo dinte shumë.

    Por në anën e triestinit u hodh motra e Tinës, Jolanda: vite më vonë, i tha FBI-së se Tina vuante nga zemra dhe se ky ishte një “problem familjar” në shtëpinë Modotti.

    Vijon

  • Bota e Spiunëve: Spiunë me fustanë

    Bota e Spiunëve: Spiunë me fustanë

    Nga Mata Hari te Coco Chanel duke kaluar nëpër personazhe me emra më pak të njohur: ja disa prej femrave që përjetuan jetën e dyfishtë të agjentit sekret

    MATA HARI

    Mata Hari (1876-1917), alias Margaretha Geertruida Zelle, ishte një hollandeze finoke, që falë këmbënguljes

    dhe dinakërisë së saj, kishte arritur të çante rrugën midis turmës soubrette të Parisit në fillim të Nëntëqindës.

    Gjatë Luftës së Madhe, e gjendur pa para dhe pa emocione, ajo pranoi ofertën e një prej të dashurve të saj, Ministrit gjerman të Punëve të Jashtme Herr von Jagow, dhe u bë agjentja “H21”.

    Një fund i keq

    Jeta e tij si spiune gjerman ishte e shkurtër: shumë e dukshme, menjëherë ngriti dyshimet e kundërspiunazhit.

    U ofrua të bënte një lojë të dyfishtë, por përfundoi e tradhtuar nga të dy palët: gjermanët i dogjën identitetin e saj të fshehtë dhe, pasi e arrestuan, francezët e pushkatuan.


    FRÄULEIN DOKTOR

    E rekrutuar nga Gjermania gjatë Luftës së Parë Botërore,

    kjo agjente enigmatik arriti të organizonte një rrjet të gjerë spiunësh që komunikonin informacione

    mbi lëvizjet e flotës britanike

    duke maskuar mesazhet si marrëveshje tregtare për importin e cigareve.

    E diplomuar

    Nuk ka asgjë të qartë mbi identitetin e saj të vërtetë: disa historianë mendojnë se ajo ishte Elsbeth Schragmüller (1889-1940),

    drejtoreshë e shkollës së spiunazhit në Antwerp, terreni i famshëm i formimit të 007-ve gjermane.

    Pseudonimi i saj, ” Fraulein doktor”, vinte nga fakti që kishte një diplomë, gjë e rrallë për një grua të kohës së saj.


    MELITA NORWOOD

    Anëtare e Partisë komuniste britanike, sekretare e Shoqatës së Kërkimit të Metaleve me ngjyrë dhe spiune sovjetike: bomba e vërtetë ishte ajo, anglezja Melita Sinis Norwood (1912-2005).

    Për 35 vjet, duke filluar nga viti 1937, agjentja Hola i kaloi Moskës fotot e të gjitha dokumenteve top secret të programit bërthamor britanik të drejtuar nga shoqata për të cilën punonte.

    Në kushte të barabarta

    Kundërzbulimi nuk ia doli kurrë ta zbulonte dhe në 1972 arriti të dilte e qetë në pension.

    Gjyshja 007 u demaskua 20 vjet më vonë:

    tha se nuk u pendua kurrë, sepse “doja që Rusia të ishte në të njëjtin nivel me Perëndimin”.


    COCO CHANEL

    Mbretëresha e modës franceze Coco Chanel (1883-1971) kishte një fytyrë sekrete më pak brilante sesa dukej në letrën me shkëlqim: atë të agjentit sekret F7124, me emrin e koduar “Westminster”.

    Ajo u deklarua gjithmonë e pafajshme, por të dhënat e policisë franceze thonë se ajo ishte rekrutuar në vitin 1940 dhe gjatë gjithë Luftës së Dytë Botërore punoi si spiune për Rajhun e Tretë, duke kryer misione në Paris, Spanjë dhe Marok.

    Miqësia vendimtare

    Pas fitores së Aleatëve, u arrestua me akuzën se kishte vepruar si një “bashkëpunëtore horizontale”, por u lirua falë ndërhyrjes së mikut të saj Winston Churrchill.


    HARRIET TUBMAN

    Harriet Tubman (rreth 1820-1913) pati lindur skllave në një plantacion në Maryland (SHBA). Për vite me radhë pati pësuar shtypjen nga padronët e bardhë, derisa, në 1849, arriti të arratisej në Filadelfia. Nga atje, kishte krijuar një rrjet klandestin për të mbrojtur arratisjen e shumë njerëzve të tjerë si ajo.

    Çlirimi

    Kur konflikti midis abolicionistëve dhe skiavistëve çoi në Luftën Civile (1861-1865), “Moisiu i afro-amerikanëve” u regjistrua në ushtrinë e Unionit: e rekrutuar si spiune në disa operacione të fshehta, ajo ishte gruaja e parë që drejtoi, në 1863, një ekspeditë e armatosur në Karolinën e Jugut, duke çliruar nga zinxhirët më shumë se 750 burra.


    JOSEPHINE BAKER

    Duke kënduar dhe vallëzuar, “Venera e zezë” dhe superylli i kabareve afro-amerikane Josephine Baker (1906-1975) kishin arritur me mundim nga Broadway në Paris dhe prej aty në skenat më prestigjioze në Evropë.

    Kështu, me shpërthimin e Luftës së Dytë Botërore, nuk hezitoi të vishej me rolin e spiunit për vendin që i kishte dhënë famë.

    Partiturat sekrete

    Së pari në kundërspiunazhin ushtarak, pastaj në shërbimet sekrete të lëvizjes France Libre, duke shfrytëzuar sharmin e saj në shoqërinë e lartë, arriti të vidhte informacione të çmueshme strategjike. Për t’i kaluar ato te oficeri i ndërlidhjes, ajo përdorte partiturat e tij, në të cilat shkruante mesazhe me bojë simpatike.

    Vijon

  • Bota e spiunëve: Të gatshëm për çdo gjë

    Bota e spiunëve: Të gatshëm për çdo gjë

    Shërbimet izraelite janë prej 70 vitesh ndër më të efiçentët në botë. Dhe vetëm 15 nga 5 mijë aspirantë për agjentë kalojnë përzgjedhjen nëpërmjet një trajnimi shumë të ashpër

    “Përmes mashtrimit do të bëjmë luftën”: është motoja e Institutit për Inteligjencën dhe Shërbime Speciale (e njohur më mirë si Mossad) që flet shumë për modus operandi të agjensisë së spiunazhit të Shtetit të Izraelit.

    Një strukturë aktive që nga viti 1949 dhe e njohur për guximin dhe efikasitetin e operacioneve të saj. Një mbi të gjitha, gjuetia dhe kapja e kriminelit nazist Adolf Eichmann.

    U themelua nga “babai i atdheut” David Ben Gurion (1886-1973), me objektivin për të koordinuar punën e sektorëve të ndryshëm të shërbimeve izraelite, Shin Bet (shërbimi sekret i brendshëm) dhe Aman (inteligjenca ushtarake).

    Mossad është i ngarkuar për studimin dhe parandalimin e aktiviteteve që mund të komprometojnë sigurinë kombëtare izraelite dhe raporton drejtpërdrejt te kreu i qeverisë, i cili edhe ëmëron drejtorin e shërbimit.

    Kjo është edhe një arsye që shpesh përdoret për qëllime politike dhe në shumë raste ka pasur dorë të lirë, përtej çdo kontrolli.

    NJË PUNË JO PËR TË GJITHË

    Në të kaluarën, për t’u bërë pjesë e Shërbimit Sekret Izraelit, kërkohej aplikimi në një ambasadë izraelite ose amerikane, ose përmes ushtrisë.

    Prej disa vitesh, tani metodat e rekrutimit janë thjeshtuar, duke u hapur edhe për rekrutime online dhe përmes Facebook.

    Por, nga ana tjetër, nuk kanë ndryshuar teknikat shumë të vështira të stërvitjes, të cilave u nënshtrohen të ashtuquajturit “katsa”, apo agjentë operativë. Por, përpara se të përballen me këtë stërvitje, kandidatët i nënshtrohen testeve psikofizike për të vlerësuar aftësinë e tyre për vetëkontroll, përqëndrim dhe shpejtësi.

    Për të njohur sistemin Mossad është e nevojshme që atë ta tregojë dikush i cili e ka provuar atë në lëkurën e vet. Midis këtyre, francezi me origjinë hebraike Nima Zamar, një ish agjent i cili në 2004 shkroi librin-denoncim “Më duhej të vrisja” (Sperling & Kupfer) dhe që atëherë është detyruar të jetojë me një emër të rremë nga frika e pasojave.

    Edhe shtatëdhjetë vjeçari Victor Ostrovsky, gjithashtu ish-agjent, kanadez nga një familje hebreje, i cili në vitet Nëntëdhjetë, së bashku me shkrimtaren Claire Hoy, foli për eksperiencën e tij në një libër-rrëfim të famshëm të titulluar “Nëpërmjet mashtrimit”.

    Ostrovsky shpjegon se çdo aspirant katsa thirret në një apartament anonim ku është vendosur një bazë klandestine e Shërbimit ku i nënshtrohet për orë të tëra testeve të ndryshme psiko-aftësuese.

    Nëse kalojnë këto teste, pasojnë takime të tjera në të cilat kandidati pyetet për eksperiencat e tij familjare, emocionale dhe të punës. Një nga pyetjet kryesore është: ” A ju duket se vrasja e dikujt për Vendin tuaj është një gjë e keqe?”

    Takimet zakonisht zhvillohen për katër muaj, një në tre ditë. Pastaj vjen koha e ekzaminimit të përgjithshëm mjekësor: e nëse edhe fiziku rezulton mirë, faza e rekrutimit mund të konsiderohet e përfunduar.

    STËRVITJA

    Programi stërvitjes së vërtetë zgjat dy vjet dhe zhvillohet brenda Midrasha, akademia Mossad.

    “Instruktorët mësojnë se si duhet punuar nën koperturë, domethënë me një identitet të rremë dhe mund të ndodhë që të kihen tre takime të ndryshme gjatë ditës në të cilat duhet ndryshuar identiteti”, shpjegon Ostrovsky.

     “Shumë kohë pra harxhohet për të praktikuar koperturën, duke kontribuuar praktikisht në ndërtimin e një personaliteti specifik dhe duke e bërë atë të besueshëm gjatë një bisede të ngushtë me agjentë me përvojë. Pas stërvitjes, rishikohet regjistrimi për të zbuluar gabimet e bëra përmes seancave që i ngjajnë atyre vetë-ndërgjegjësuese”.

    Pjesa më e madhe e stërvitjes ka të bëjë me përgatitjen mendore për ta mësuar trupin me dhimbje.

    “Mësohesh me rezistencën fizike çuar në ekstrem nëpërmjet një sërë ushtrimesh dhe përmes racionimit ushqimor, duke u mjaftuar me disa filxhanë çaj në ditë”, ka treguar Nima Zamar në biografinë e tij.

    “I jemi nënshtruar një larjeje të vërtetë të trurit për të mos qenë në gjendje të ndiejmë asnjë emocion dhe në fund kuptojmë energjinë e jashtzakonshme që ka trupi. Ekzistojnë metoda të ndryshme të kondicionimit fizik dhe psikologjik, me metoda specifike frymëmarrjeje që mundësojnë menaxhimin e frikës dhe dhimbjes dhe të optimizimit e rikuperimit kardiak, derisa të arrihet pragu i rezistencës”.

    Mësohen teknikat e manipulimit dhe falsifikimit të dokumenteve, por mbi të gjitha mësohet të përdoren armët.

    Rregullat e përdorimit nguliten në mënyrë obsesive dhe ndonjëherë të diskutueshme.

    “Kur bëhet fjalë për të shtënë, duhet të qëllosh sa më shumë të shtëna në shenjë”, shton Ostrovsky, “dhe duhet harruar gjithçka që kemi mësuar për drejtësinë. Nuk duhet të shqetësohemi nëse ngatërrohet dikush tjetër edhe pa qenë fajtor “.

    Por detyra kryesore që i kërkohet një studenti që dëshiron të bëhet agjent është të mësojë se si të rekrutojë informatorë. Çdo katsa duhet të krijojë rrjetin e tij të informacionit me njerëz të besuar, në shumicën e rasteve duke i “blerë”.

    Është e qartë se vetëm një pjesë e vogël e të përzgjedhurve arrin të përfundojë kursin e stërvitjes: agjentë të Mossad bëhen mesatarisht, jo më shumë se 15 nga 5 mijë aspierantë.

    AGJENTËT MË TË FAMSHËM

    Midis atyre që ia kanë dalë ka personazhe që janë bërë simbole të inteligjencës izraelite. Midis tyre Eli Cohen, agjenti që në vitet Gjashtëdhjetë arriti të siguronte – duke u infiltruar nën një identitet të rremë në grupin që kishte kryer grushtin e shtetit baathist në Siri – dokumente shumë sekrete për ushtrinë siriane.

    Ky informacion i bëri të mundur Izraelit të pushtonte Golanin gjatë Luftës Gjashtë Ditore, por përfundoi keq për Cohen: Siria u hakmor duke e varur në 1965 në një shesh në Damask.

    Ndërsa filmi i famshëm “Münich” i Steven Spielberg (2005) është frymëzuar nga historia e Michael Harari (1927-2014), agjenti që udhëhoqi hakmarrjen e Mossad (në operacionin e emërtuar Zemërimi i Zotit), kundër terroristëve palestinezë të Shtatorit të Zi .

    Kryeministri i atëhershëm Golda Meir i besoi detyrën e hakmarrjes për atletët izraelitë të vrarë në Lojërat Olimpike të Mynihut në 1972. Katër vjet më vonë ishte vetë Harari ai që zhvilloi sulmin nga komandot e Tel Avivit i cili çliroi mbi njëqind pengje në aeroportin e Entebbe, në Uganda.

    Një figurë tjetër e shquar ka qenë Meir Dagan (1945-2016), kreu i Mossad nga 2002 në 2011 dhe ithtar i “luftës së pisët” kundër programit bërthamor të Iranit.

    Nën komandën e tij, Shërbimi Sekret Izraelit ka përjetuar një sezon intrigash, operacionesh të fshehta jashtë shtetit dhe vrasjesh të shënjestruara, me vdekjet misterioze të shkencëtarëve bërthamorë iranianë dhe gjeneralëve sirianë.

    Në fund, ka shumë gra që kanë pasur role thelbësore operacionale brenda Mossad. Midis tyre është Shula Cohen, me emrin e koduar “Perla”, e cila që nga fundi i viteve 1940 ishte protagoniste e një operacioni legjendar që shpëtoi mijëra refugjatë hebrenj sirianë dhe irakianë para shpërthimit të Luftës për Pavarësi të Izraelit.

    SUKSESE…

    Në mbi 70 vjet histori, shërbimi sekret izraelit ka arritur shumë suksese dhe disa gabime të dukshme, por që nuk kanë mundur ta dëmtojnë reputacionin për forcën dhe efikasitetin e tij.

    Ndër aksionet më të famshme janë ato që lidhen me ndjekjen e kriminelëve nazistë, nga rrëmbimi i Adolf Eichmann në Argjentinë në 1960 në vrasjen – pesë vjet më vonë – të ish aviatorit Leton Herberts Cukurs, autor i krimeve kundër njerëzimit në dëm të popullit hebre.

    Në vitin 1956 Mossad arriti madje të përgjonte edhe fjalimin e fshehtë me të cilin Nikita Hrushovi denoncoi krimet e Stalinit. Pastaj ia kaloi atë Uashingtonit duke provokuar një siklet të kuptueshëm në Moskë.

    Në Lindjen e Mesme, lista e aksioneve më të famshme është e pafund, duke filluar me operacionin e lartpërmendur Zemërimi i Zotit e duke vazhduar me sabotimin e programit raketor egjiptian (1962) deri në vrasjen në 1972 të poetit palestinez Ghassan Kanafani, zëdhënës i Frontit Popullor për Çlirimin e Palestinës, për të marrë hak për masakrën në aeroportin e Lodit, 30 maj 1972. Ai u vra gjatë një sulmi në Bejrut bashkë me vajzën e tij.

    Dhe më tej: në Siri vritet më 2008 një nga udhëheqësit e Hezbollahut libanez, Imad Mughniyah, ndërsa tre vjet më parë, në Gaza, agjentët e Mossad vranë Sheik Ahmed Yassin, udhëheqësin shpirtëror i Hamasit.

    …POR EDHE DËSHTIME

    Në një raport të kohëve të fundit, i brendshëm i Mossad, renditen dështimet më të bujshme nëpër vite.

    Një nga më të njohurit është dështimi për të kapur nazistin Josef Mengele, i ndjekur për shumë kohë që shpëtoi për pak nga mbytja në një plazh brazilian.

    Në Bolivi dështoi edhe gjuetia për një tjetër ish- nazist, Walter Rauff, inxhinier i cili kishte projektuar dhomat lëvizëse të gazit.

    Një tjetër epic fail ishte çështja Lillehammer e vitit 1973, kur agjentët e Mossad vranë kamerierin marok Ahmed Bouchiki, duke e ngatërruar atë për Ali Hassan Salameh, një nga krerët e Shtatorit të Zi.

    Identikiti

    Mossad e ka qendrën në një ndërtesë gjigante në Tel Aviv dhe vlerësohet të ketë rreth 1.200 të punësuar, të ndarë në tetë departamente, midis të cilëve një i dedikuar posaçërisht për luftën psikologjike.

    Departamenti më i famshëm është Special Operation Division (në hebraisht “Metsada”), të cilit i janë besuar misionet më të ndjeshme dhe më sekrete.

    Mossadi është zyrtarisht një shërbim “civil” dhe për këtë arsye nuk përdor grada ushtarake, edhe pse për operacionet më të rëndësishme ndonjëherë rekruton anëtarë të zgjedhur të ushtrisë.

    Në shërbim të shtetit të ri

    • 1949 – David Ben Gurion themelon Mossadin.
    • 1951 – Mossad bën pjesë në zyrën e kryeministrit izraelit.
    • 1960 – Kapja e kriminelit nazist Adolf Eichmann.
    • 1962 – 64 Sabotimi i programit të raketave Egjiptiane (operacioni Damocles).
    • 1965 – Kapja dhe vrasja e kriminelit të luftës, letonezit Herberts Cukurs.
    • 1972 – Operacioni Zemërimi i Zotit. Do të çojë në vrasjen e udhëheqësve të Shtatorit të Zi.
    • 1973 – Ahmed Bouchiki ngatërrohet me një terrorist dhe vritet.
    • 1977 – Kryeministri Begini urdhëron kapjen e Josef Mengele. Plani dështon.
    • 1986 – Rrëmbimi i Mordechai Vanunu: zbuloi sekretet bërthamore të Izraelit.
    • 2001 – Mossadi paralajmëron CIA dhe FBI për një sulm të afërt (Kullat Binjake).
    • 2018 – Mossad vjedh mijëra dokumente mbi programin bërthamor të Iranit.

    Vijon

  • Bota e spiunëve: Hirësia e tij sekret

    Bota e spiunëve: Hirësia e tij sekret

    Edhe Vatikani ka patur inteligjencën e tij: I pari që e desh ishte në 1566 Papa Piu V i cili e përdori atë për të frenuar protestantizmin

    “Shërbimi më i mirë dhe më efektiv i spiunazhit që njoh në botë është ai i Vatikanit”. Kështu gjuetari i mirënjohur i nazistëve Simon Wiesenthal (1908-2005) e përcaktoi organizatën e inteligjencës në shërbim të institucionit papnor: Aleanca e Shenjtë, e njohur në qarqet e shërbimeve sekrete si Entiteti. E themeluar sipas historianëve në 1566 nga Papa Piu V, ajo veproi për më shumë se katër shekuj, duke koleksionuar një listë të gjatë të veprimesh të pahijshme, përfshirë konspiracione, vrasje dhe manipulime të opinionit publik. Sidoqoftë, përsa i përket ekzistencës së saj efektive, enden akoma shumë hije.

    ORIGJINA

    Nuk është rastësi që shërbimi sekret i Vatikanit lindi pikërisht me Piu V, me emrin e lindjes Michele Ghislieri. Para se të bëhej papë, në 1566, ai ka qenë dalluar si inkuizitori më i përpiktë i Kishës, duke punuar së pari në provincat e Italisë Veriore dhe më pas në Romë, ku u emërua Inkuizitor i Madh në 1558.

    “Ishte në këtë periudhë që Ghislieri filloi të krijonte rrjetin e tij të organizuar të spiunëve,” thotë Antonella Colonna Vilasi, presidente e Qendrës për Studime të Inteligjencës – Uni dhe autore e studimit L’Entità. Shërbimet sekrete të Vatikanit (Libellula). “Këta mbiquheshin si Murgjit të Zi dhe lëviznin të pashqetësuar nëpër të gjithë Qytetin e Përjetshëm, duke ia dërguar informacionin e mbledhur Ghislierit personalisht apo përmes një rrethi njerëzish të quajtur ‘qerthulli i kuq’”.

    Sidoqoftë, pasi u ngrit në fronin papnor, Piut të Vtë i duhej të përballej me një armik shumë më të rrezikshëm të Kishës sesa magjistarët dhe jobesimtarët: Protestantizmi lutheran dhe kalvinist, të cilit i shtohej edhe “herezia” anglikane e drejtuar nga Elizabeth I e Anglisë. Dhe është pikërisht për të ndaluar valën e Reformimit që papa ndjeu nevojën për të endur një rrjet të ri inteligjence, të organizuar në modelin e kolauduar tashmë në vitet e Inkuizicionit. Lindi kështu Aleanca e Shenjtë.

    PËRMBYSJE TË DESHTUARA

    Sipas planeve papnore, Meri Stuart, mbretëresha skoceze e besimit katolik, duhej të ulej në fronin e Anglisë në vend të Elizabetës, kushërirës së saj . Pius V planifikoi kështu infiltrimin e spiunëve të tij në Britaninë e Madhe, me qëllimin përfundimtar të rivendosjes së katolicizmit në të tërë mbretërinë. Skoci ishte deklaruar presbiteriane në 1560. Faktikisht, në betejat fetare këtu ishin imponuar pasuesit e kalvinistit skocez John Knox.

    Së pari, nevojitej një agjente në Skoci dhe për të mbledhur informacion mbi lëvizjet në oborrin e Londrës. Zgjedhja ra mbi Davide Rizzio, një muzikant piemontez i cili, në një kohë shumë të shkurtër, nga një oborrtar u bë sekretari personal i Stuart dhe ndoshta edhe i dashuri i saj.

    Burrat që vareshin prej Elizabetës nuk mund ta pranonin prezencën e tij, duke ditur që ai ishte një spiun i Papa Piu V, e kështu, duke luajtur me xhelozinë e burrit të Stuart, Henry Darnley, gjetën një arsye për ta vrarë atë. Më 9 maj 1566 Rizzio u vra. Aleanca e Shenjtë humbi kështu spiunin e saj të parë, por jo shpresën për të eliminuar Elizabetën, edhe pse çdo komplot i kurdisur kundër saj do të dështonte përpikmërisht falë kundër-lëvizjeve të agjentëve anglezë.

    MISTERET E OKTAGONUS

    Pas Elizabetës, vëmendja e Vatikanit u kthye tek një tjetër personazhi të rëndësishëm të kohës: Henry IV i Francës, kalvinist i konvertuar në katolik dhe mbret nga 1594 deri në vrasjen e tij, që u krye më 14 maj 1610 nga dora e fratit François Ravaillac. Në vitet e mëvonshme, u mësua se ai ishte pjesë e një grupi fanatikësh fetarë të quajtur Oktagonus, shpjegojnë ekspertët.

    “Anëtarët e këtij grupi dalloheshin nga përdorimi i një simboli të veçantë: një tetëkëndësh me emrin e Jezusit të shkruar në secilën anë; vizatimi ishte i pranishëm në një pergamenë të gjetur në trupin e Ravaillac. Për aktivitetin e kësaj kongrege ka lajme jo të qarta dhe shumë të dyshimta, por shumë pajtohen me mendimin se anëtarët e saj punonin në emër të Aleancës së Shenjtë.

    KUNDËRSPIUNAZHI

    Por, Oktagonusi misterioz nuk do të ishte organizata e vetme e këtij lloji. Sipas studiuesve, brenda shërbimit sekret të Vatikanit vepronin disa grupe gjysmë të pavarura, të dedikuar kryesisht aktiviteve të kundërspiunazhit. Një nga këto ishte Urdhri i Zi, i krijuar gjatë papatit të Innocentit X (1644-1655) me qëllim gjetjen dhe vrasjen e spiunëve të infiltruar në Vatikan. Ideatori i këtij projekti do të kishte qenë një grua: Olimpia Maidalchini (1591-1657), kunata dhe këshilltarja e zgjuar e Innocenzit të X.

    Shekuj më vonë ishte radha e Sodalitium Pianum, i lindur më 1909 nën papatin e Piu X (1903-1919). Ishte monsinjor Umberto Benigni, shumë i shqetësuar për përparimin e modernizmit teologjik dhe i gatshëm për të formuar një rrjet të dendur spiuncensorësh (të quajtur Sodalitium) për t’i infiltruar në çdo ambient të Kishës.

    Organizata u shpërnda zyrtarisht në 1914, por për disa ajo ka vazhduar aktivitetin deri në 1946.

    AKTIVITETI I “RIDIMENSIONUAR”

    Gjithmonë i ndikuar nga konteksti historik, aktivitetet e spiunazhit të Aleancës së Shenjtë mbetën intensive dhe të përhapura derisa papati arriti të merrte një rol kryesor në skakierën politike evropiane, por gjërat ndryshuan gjatë epokës së Rilindjes. Me aneksimin e Romës në Mbretërinë e Italisë (1870) dhe zhvillimin paralel të ndjenjave të forta antiklerikale, fuqia kohore e papës faktikisht u zvogëlua. Kështu, Aleancës së Shenjtë nuk i mbetej tjetës veçse të përqendrohej në sigurinë personale të papatit, duke lënë mënjanë çështjet politike.

    Entiteti dhe nazizmi

    Çfarë roli luajti Entiteti gjatë Luftës së Dytë Botërore? Nëse nga njëra anë mblidhte informacione mbi planet e luftës së Hitlerit, duke ia kaluar ato Londrës dhe Uashingtonit, nga ana tjetër duket se agjentët e tij favorizuan arratisjen e hierarkëve nazistë në fund të konfliktit gjatë të cilit vetë Papa Piu XII u akuzua se kishte mbyllur sytë.

    SOT

    Duke i lënë mënjanë legjendat e errëta, sot përgjegjës për funksionet e inteligjencës në Shtetin e Kishës është Korpusi i Xhandarmërisë së Vatikanit, i lindur në 1971 nga Xhandarmëria e mëparshme papale (1816). Sa i përket Entitetit, Selia e Shenjtë e ka mohuar gjithmonë ekzistencën, edhe pse shumë janë të sigurtë se rrjeti i spiunazhit supersekretit të Vatikanit jo vetëm që ka ekzistuar, por është aktiv edhe sot e kësaj dite.

  • Kush po i mbron ish-drejtuesit e UÇK-së?

    Kush po i mbron ish-drejtuesit e UÇK-së?

    Avokatë të njohur ndërkombëtarë po mbrojnë ish-pjesëtarët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës – (UÇK), të cilëve tashmë u janë konfirmuar aktakuzat për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit nga Dhomat e Specializuara të Kosovës, me seli në Hagë.

    Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi, Rexhep Selimi e Salih Mustafa, në proceset e tyre gjyqësore do të mbrohen nga juristë që kanë shërbyer edhe si prokurorë dhe që kanë fituar raste të njohura që lidhen me krimet e luftës duke përfshirë gjenocidin në Ruandë, vrasjet në luftërat e hapësirave të ish-Jugosllavisë si dhe krimet lufte të kryera në vende të ndryshme të botës.

    Mbrojtja e Hashim Thaçit

    Ish-presidenti i Kosovës, Hashim Thaçi deri tash ka prezantuar një ekip mbrojtës prej tre avokatësh.

    Pierre –Richard Prosper është avokati kryesor i mbrojtës i Thaçit, që gjatë luftës ka qenë drejtor politik i UÇK-së.

    Prosper ka një karrierë të gjatë të punës në hetimin e krimeve të luftës.

    Ai ka mbajtur disa pozicione të rëndësishme siç është pozita e ambasadorit të Përgjithshëm për Çështjet e Krimeve të Luftës nën administratën e ish-presidentit amerikan, George W. Bush. Këtë funksion, ai e ushtroi nga 2001 deri më 2005.

    Gjatë vitit 1996 deri në fund të vitit 1998, Prosper shërbeu si prokuror i krimeve të luftës në Gjykatën Penale Ndërkombëtare të Kombeve të Bashkuara për Ruandën.

    Gjatë asaj kohe ai procedoi çështjen e parë të gjenocidit sipas Konventës Universale për të Drejtat e Njeriut mbi Parandalimin dhe Ndëshkimin e Krimit dhe Gjenocidit.

    Përveç fitimit të gjyqit që zgjati 14 muaj, Prosper hapi gjithashtu terren të ri në të drejtën ndërkombëtare duke arritur që të bindë Tribunalin që të pranojë përdhunimin gjatë kohërave të konfliktit si një akt gjenocidi dhe një krim kundër njerëzimit.

    Ish-presidenti Hashim Thaçi, doli para Dhomave të Specializuara më 9 nëntor dhe në mungesë të Prosperit, në seancë i pranishëm ishte avokati britanik, David Hooper.

    Fusha e tij kryesore gjatë 20 vjetëve të fundit ka qenë në të Drejtën Penale Ndërkombëtare.

    Hooper ishte avokat kryesor i mbrojtjes përpara Tribunalit Ndërkombëtar për Ruandën në rastin e Andre Rwamakuban, një ministër në Qeverinë Ruandës, 1994, dhe më vonë për At Nsengimanan, një prift katolik i akuzuar për gjenocid.

    Në fund të procesit, që të dy u shpallën të pafajshëm.

    Një prej avokatëve të ish-presidentit Thaçi është edhe kosovari, Dastid Pallaska. Pallaska është i specializuar në banka dhe financa, bashkime dhe blerje dhe financim të projekteve.

    Mbrojtja e Kadri Veselit

    Britaniku Ben Emmerson do të jetë avokat mbrojtës i ish-kryetarit të Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Kadri Veselit që gjatë luftës ishte anëtar i Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së.

    Emmerson është i njohur për publikun kosovar, sidomos për proceset gjyqësore ndaj ish-kryeministrit Ramush Haradinaj në kuadër të Tribunalit Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë.

    Haradinaj, mes tjerash ishte i akuzuar për përndjekje si dhe torturë gjatë luftës së fundit në Kosovë. Në të dyja proceset gjyqësore që u zhvilluan ndaj tij, Ramush Haradinaj ishte shpallur i pafajshëm.

    Ben Emmerson ka përfaqësuar disa qeveri të huaja në lidhje me konfliktet e armatosura ndërkombëtare duke përfshirë atë të Kroacisë, Qipros, Gjeorgjisë dhe Ukrainës.

    Ai ka përfaqësuar edhe themeluesin e WikiLeaks, Julian Assange, në lidhje me një përpjekje për ta ekstraduar atë në Suedi.

    Përveç këtyre rasteve, Emmerson ka qenë avokat në shumë raste të zyrtarëve të lartë shtetërorë nga vende të ndryshme të botës.

    Emmerson ka marrë pjesë në seancën e 10 nëntorit përmes video-lidhjes, ndërkaq në sallë ishte kolegu i tij, Andrew Cayley.

    Ky i fundit është avokat britanik me një karrierë të gjatë në hetimin e krimeve kundër njerëzimit.

    Në kuadër të Tribunalit të Hagës, ai drejtoi hetimin kundër gjeneralit serb, Ratko Mlladiq.

    Cayley, po ashtu ka qenë ndër prokurorët e parë në kuadër të Tribunalit të Hagës që kishte hetuar ish-pjesëtarët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK). Ishte prokuror në procesin gjyqësor ndaj Fatmir Limajt, Haradin Balës dhe Isak Musliut, të cilët akuzoheshin për kryerjen e krimeve të luftës.

    Mbrojtja e Jakup Krasniqit

    Jakup Krasniqi, ish-zëdhënës i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, në paraqitjen e tij para Dhomave të Specializuara, tha se kishte vendosur që të mos angazhonte avokat mbrojtës pasi siç tha, besonte në pafajësinë e tij.

    Mirëpo Krasniqi, tha se do është udhëzuar nga familjarët dhe miqtë që të këtë avokat.

    Ish-kryetarin e Kuvendit të Kosovës, do ta mbrojë avokatja nga Malajzia, Venkateswari Alagendra.

    Një prej rasteve me të njohura që ka përfaqësuar, Alagendra ishte kur ajo mbrojti Saif al-Islam Gaddafin, djalin e ish-diktatorit të Libisë, Muammar Gaddafi.

    Mbrojtja e Rexhep Selimit

    Rexhep Selimi do të përfaqësohet para gjykatës nga avokati britanik, David Young.

    Ai është specialist i së Drejtës Penale, me ekspertizë në të Drejtën Penale Ndërkombëtare.

    Një prej rasteve më të mëdha të tij është ai i Assad Hassan Sabra, që akuzohej për përfshirje në vrasjen e ish-kryeministrit libanez, Rafik Hariri.

    Sabra në fund u shpall u pafajshëm.

    Young udhëheqë një ekip të gjerë juristësh të cilët kanë qenë ose janë të përfshirë në mbrojtjen e klientëve të tyre pranë Gjykatës Penale Ndërkombëtare, Tribunalit Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë, Tribunalit për Ruandën, Dhomat e Specializuara të Kosovës, Tribunalit për Kamboxhian si dhe tribunale të tjera.

    Mbrojtja e Salih Mustafës

    Avokat më pak të njohur ndërkombëtarisht ka ish-pjesëtari tjetër i UÇK-së, Salih Mustafa që është i akuzuar për krime lufte.

    Mustafën do të mbrojë holandezi, Julius Von Boné.

    Von Boné kryesisht është marrë me raste lokale dhe ndihmon dhe këshillon në baza vullnetare organizatat dhe personat që janë futur në telashe financiare.

    Për çfarë akuzohen, Thaçi, Veseli, Krasniqi dhe Selimi?

    Prokuroria akuzon Thaçin, Veselin, Krasniqin dhe Selimin për kryerjen e krimeve të luftës ndaj qindra civilëve dhe personave që nuk merrnin pjesë aktive në luftime.

    Dhomat e Specializuara pretendojnë se për këto krime, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi mbajnë përgjegjësi penale si individë në bazë të formave të ndryshme të përgjegjësisë penale për krimet e paraqitura në aktakuzë.

    Në aktakuzë pretendohet se nga marsi i vitit 1998 deri në shtator të 1999, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi, Jakup Krasniqi dhe anëtar të tjerë të “ndërmarrjes së përbashkët kriminale kanë ndarë qëllimin e njëjtë për të marrë dhe ushtruar kontrollin në gjithë Kosovën me të gjitha mjetet, përfshirë edhe frikësimin, keqtrajtimin, ushtrimin e dhunës dhe eliminimin e atyre që i konsideronin kundërshtarë”.

    Sipas aktakuzës, viktimat ishin kryesisht njerëz që gjatë kohës së luftës u perceptuan si bashkëpunëtorë të forcave jugosllave, të zyrtarëve apo institucioneve shtetërore apo edhe që nuk mbështesnin qëllimet e UÇK-së.

    Kjo sipas aktakuzës, përfshinte edhe personat e lidhur me Lidhjen Demokratike të Kosovës (LDK) dhe persona të etnisë serbe, rome dhe etnive tjera.

    Aktakuza pretendon se Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi, personalisht kanë marrë pjesë në “kërcënime, marrje në pyetje, keqtrajtimin dhe ndalimin e kundërshtarëve”.

    Në aktakuzë përmendet edhe ekzistenca qendrave të ndalimit në Likoc, Jabllanicë, Llapushnik, Drenoc, etj.

    Aktakuza ndaj Salih Mustafës

    Dhomat e Specializuara kanë konfirmuar aktakuzë për krime lufte edhe ndaj ish-eprorit të UÇK-së, Salih Mustafës, i cili tashmë është deklaruar i pafajshëm për veprat që rëndojnë ndaj tij.

    Në bazë të aktakuzës, Mustafa akuzohet për ndalim arbitrar, trajtim mizor, torturë dhe vrasje e paligjshme.

    Këto krime për të cilat akuzohet Mustafa, dyshohet se janë kryer gjatë muajit prill të vitit 1999 në një qendër ndalimi në fshatin Zllash që ndodhet në rrethinën e Komunës së Prishtinës.

    Si Mustafa, ashtu edhe Hashim Thaçi, Kadri Veseli dhe Jakup Krasniqi janë deklaruar të pafajshëm për akuzat me të cilat ngarkohen.

    Si paguhet mbrojtja e të akuzuarve?

    Në vitin 2015, Qeveria e Kosovës miratoi Ligjin për mbrojtjen juridike dhe mbështetjen financiare të personave të akuzuar potencialë në proceset gjyqësore pranë Dhomave të Specializuara.

    Sipas këtij ligji, çdo i akuzuar ka të drejtën për ndihmë financiare dhe mbulim të shpenzimeve të mbrojtjes.

    “Të gjithë personat e akuzuar kanë të drejtën e kërkesës për asistencë në mbulimin e shpenzimeve të mbrojtjes dhe të angazhimit të mbrojtësit të pavarur, me përvojë dhe kompetencë, që paguhen nga buxheti i Kosovës, i alokuara për qëllimet e këtij ligji”, thuhet në këtë ligj.

    Por, pavarësisht ligjit, mbetet e paqartë mënyra dhe forma e pagesës së disa prej avokatëve të cilët janë angazhuar nga ish-pjesëtarët e UÇK-së, që u është konfirmuar aktakuza.

    Qeveria ende nuk ka përcaktuar se si bëhet selektimi i avokatëve dhe a ka ndonjë limit të caktuar deri në çfarë shume, mund të paguhet një avokat që mbron të akuzuarit.

    Sipas Ligjit të vitit 2015, për ndihmë financiare për personat e akuzuar nga Gjykata Speciale, mbrojtja juridike e të akuzuarve, duke përfshirë edhe angazhimin e mbrojtësit, bëhet sipas akteve nënligjore që Ministria e Drejtësisë obligohet t’i miratojë.

    Mirëpo ende nuk ekziston një dokument i tillë.

    Në ndërkohë, Ministria e Drejtësisë në Qeverinë e Kosovës ka nxjerrë një udhëzim administrativ përmes së cilit, rregullohet mënyra se si mund të kërkojnë kompensim të gjithë personat që përballen me procese gjyqësore pranë Dhomave të Specializuara të Kosovës dhe që me vendim të formës së prerë shpallën të pafajshëm.

    Deri më tani, Qeveria e Kosovës ka shpenzuar rreth 61 mijë euro nga buxheti i Kosovës për të mbuluar shpenzimet e disa prej personave të intervistuar nga Prokuroria e Specializuar.

    Në një përgjigje për Radion Evropa e Lirë, më 9 nëntor, Ministria e Drejtësisë së Kosovës ka thënë se për këtë vit buxheti i ndarë për këtë çështje ka qenë rreth 7 milionë euro. Për vitin 2021 janë ndarë rreth 6.7 milionë euro.

    Por, të akuzuarit kanë edhe një mundësi të angazhimit të avokatit mbrojtës. Sipas Ligjit për Dhomat e Specializuara, çdo person i akuzuar që nuk ka mundësi financiare për të angazhuar një avokat, atij i garantohet e drejta që të ketë përfaqësim ligjor pa pagesë.

    Dhomat e Specializuara dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar – që ndryshe njihen edhe si Gjykata Speciale – hetojnë krimet e pretenduara të pjesëtarëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, të kryera kundër pakicave etnike dhe rivalëve politikë që nga janari i vitit 1998 e deri në dhjetor të vitit 2000.

    Këto krime të pretenduara përmenden në një raport të Këshillit të Evropës, të vitit 2011, autor i të cilit është senatori zviceran, Dick Marty. /REL

  • Bota e spiunëve: Jo dhe aq inteligjencë

    Bota e spiunëve: Jo dhe aq inteligjencë

    CIA: armë absurde sekrete, taktika qesharake dhe misione “të pamundura”

    Për të vënë me një lojë fjalësh, shumë operacione intelligenc (nga anglishtja, “spiunazhi”) nuk janë një shenjë intelligence (në anglisht, “zbulimi”). Përkundrazi: siç mendon Vince Houghton, kurator i International Spy Museum në Uashington dhe autor i studimit Nuking the moon, duket se të lindura “nga takimi midis shpikjes dhe dëshpërimit”. Në fakt, disa prej projekteve të konceptuara nga shërbimet sekrete, hierarkitë ushtarake apo shkencëtarët gjatë konfliktit të fundit botëror apo gjatë Luftës së Ftohtë, në përpjekje për të ruajtur epërsinë ose për të mbrojtur atdheun, shpesh rezultuan të jenë dështime të bujshme.

    Projekti Habakkuk: anija e akullt

    Një nga pengesat kryesore të aeroplanmbajtëseve është tendenca për t’u fundosur, nëse goditet. Kjo është arsyeja se pse në tetor 1942, Geoffrey Pyke, një shkencëtar pa asnjë eksperiencë ushtarake, i paraqiti komandës britanike një plan për të zgjidhur problemin: mjafton të ndërtohen anije akulli (që notojnë mbi ujë) duke i krijuar nga ajsbergët. Në dhjetor 1942 kryeministri Winston Churchill autorizoi projektin, por shpejt rezultoi që strukturat e akullit të disponueshme ishin ose jo mjaft të mëdha ose shumë të holla për të mbijetuar në kushtet e pafavorshme të motit. Për më tepër, akulli u tregua i pabesueshëm nën presion: ndonjëherë një bllok mbante një ngarkesë prej 22.5 kg për cm2, por thyhej me një peshë prej vetëm 4.9 kg për cm2.

    – Shumë e rëndë

    Bllokimi u kapërcye falë dy kimistëve nga Politeknikumi i Brooklyn: Hermann Mark dhe Peter Hohenstein zbuluan, se po të futet 15% tul druri (tallash) në akull përmirësohen vetitë mekanike të mbartësit. Kishte lindur pykrete: një material lundrues në gjendje për t’i rezistuar si goditjeve çekan ashtu dhe plumbave, i prodhuar në fshehtësi në pjesën e prapme të një depoje mishi të ngrirë në Londër. Pas “stress testeve” të zakonshme, u eksperimentua në dy liqenet e Jasper National Park në provincën e Albertës (Kanada) ku në korrik temperaturat e ujrave arrijnë në 21°C. Lajmi i mirë ishte se të shtënat e pushkës nuk kishte asnjë efekt mbi pykrete, ndërsa lajmi i keq ishte se për t’i bërë ballë bombave, trashësia e trupit të një aeroplanmbajtëseje duhej të ishte 10 metra, për një total prej 1.7 milion tonësh pykrete për çdo njësi. Kostoja e një anijeje, pra, ishte më e lartë se ajo e prodhimit të të gjithë flotës konvencionale. Kështu ndodhi që misioni të lihej mënjanë: jo gjithmonë fitorja mund të arrihet me çdo kusht.

    Ndaloni Kastron!

    Më 17 Prill 1961, me mbështetjen e SHBA-ve, 1,400 mërgimtarë kubanezë zbarkuan në Gjirin e Derrave për të përmbysur regjimin e Kastros dhe të gjithë u vranë ose u kapën. Dështimi ishte e tillë saqë John F. Kennedy shkarkoi të gjithë zinxhirin drejtues të CIA-s, duke i kërkuar aviacionit, domethënë gjeneralit Edward Lansdale, sugjerime për të hequr qafe Líder Máximon. Në propozimet e bëra pati goxha imagjinatë: në përpjekjet për të krijuar “trazira dhe përçarje”, pilotët amerikanë duhet të hidhnin nga ajri në ishull qindra bileta ajrore vetëm për shkuarje për në Mexico City apo Karakas. Ndërkaq, një tjetër ide ishte bllokimi i furnizimeve sovjetike, prej të cilave varej Kuba, apo të simulohej një sulm ndaj bazës amerikane në Guantanamo, për të justifikuar një ndërhyrje të detyrueshme amerikane me forcë. Kennedy i tha jo të gjitha këtyre ideve.

    Por një vit më vonë, ndër 638 përpjekjet amerikane për të vrarë Kastron, të deklaruara nga ish shefi i kundërzbulimit kubanez Fabian Escalante, do të dallohej një mision, i miratuar nga Uashingtoni, më i çmendur se i pamundur. Félix Rodríguez, një mërgimtar kubanez i stërvitur në Amerikën Qendrore, supozohej të kalonte brenda natës nga një barkë amerikane në një kubaneze, të qëllonte mbi Kastron dhe të zhdukej. Por Rodríguez i padukshëm nuk ishte, edhe sepse, dy herë, në vend të një anije anonime peshkimi, ai ishte nisur me një jaht luksoz, në pronësi të Sargent Shriver, kunatit të Kennedy dhe themelues i Korpusit të Paqes. Le të themi se aksioni nuk ia doli mbanë pasi anija kubane nuk u shfaq kurrë. Dhe, së fundmi, fakti që në përpjekjen e tretë anija pati një problem mekanik nuk luajti në favor të amerikanëve. Kësisoj, mbi operacion ra një vello turpi dhe ai u ndërpre.

    – Mbërrin CIA

    Më 1967 ishte CIA ajo që përgatiti një “raport të ri mbi komplotet për të vrarë Fidel Kastron”: ishte menduar t’i inhalonin substanca psikotrope që ai t’i merrte teksa mbushej me frymë ndërsa fliste në radio, duke i helmuar purot e tij ose kostumin e zhytjes (Kastro e kishte shumë qejf zhytjen nën ujë) me toksinë botulinum apo me bakter tuberkulozi. Pasi dështuan përpjekjet për të bojkotuar Kubën, CIA u përqendrua në Bolivi ku dërgoi një ekip të drejtuar gjithnjë nga Felix Rodríguez. Qëllimi? Kapjen e Ernesto Che Guevarës, i cili, në foton e fundit kur ishte i gjallë, ishte pikërisht afër Rodríguezit.

    Armiku na dëgjon

    Me sa duket çdo ambasadë në botë mirëprit, në cilësinë e nëpunësve, edhe një numër të mirë spiunësh. Përgjimi i bisedave që zhvillohen nëpër këto bastione të diplomacisë ka qenë gjithmonë shumë i kërkuar. Rusët ia dolën të siguronin një kanal përgjues të privilegjuar në gusht të vitit 1945, kur një delegacion i Pionierëve (ekuivalenti sovjetik i boyscouts) i dhuroi ambasadorit amerikan në Moskë, W. Averell Harriman, një pllakatë për të përkujtuar bashkëpunimin midis dy superfuqive në kohën e luftës. Diplomati e vari atë në studion e tij, pa kuptuar se brenda saj kishte një përgjues, falë së cilës rusët përgjuan të gjitha bisedimet diplomatike deri në 1952.

    Më 1984, amerikanët gjetën edhe 40 përgjues të tjerë të fshehur në ambasadë (deri edhe në makinat e shkrimit të përdorura nga diplomatët që nga 1982). Ndaj, më 1989, me një investim prej 240 milion dollarësh, ambasada Amerikane në Moskë u shkatërrua dhe u rindërtua nga e para.

    – Në fund të tunelit

    Jo se amerikanët ishin më të paktë: në fund të viteve ’70 mori jetë operacioni Monopol, i quajtur kështu sepse bazohej në blerjen e një numri shtëpish në Uashington, nën të cilat do të gërmohej një tunel deri në numrin 2,650 të Wisconsin Avenue: ambasada ruse. Mëkat që, pa një hartë të ndërtesës, askush nuk e dinte saktësisht se ku do të çonte tuneli. Gjithçka mori fund kur një agjent i dyfishtë i lajmëroi rusët: Amerikanët nxituan të vulosnin vrimën, për të mos rrezikuar që armiqtë ta përdornin kundër tyre. Dhe sovjetikët deklaruan se nëse do të gjenin tunelin, do ta shndërronin në një sauna.

    Duhet një cunam

    Më 11 Mars 2011, Japonia u godit nga një cunami që shkaktoi rreth 30 mijë viktima, midis të vdekurve dhe të zhdukurve. Ajo që atëherë ngjau me një tragjedi, më 1944 u shfaq si një mundësi: me atë të përfundimit të Luftës së Dytë Botërore falë tsunamit të shkaktuar nga shpërthimet e shënjestruara. Filloi kështu Operacioni Seal (“vula”), i konceptuar nga komandanti i marinës EA Gibson, i cili më 6 qershor 1944 filloi një seri eksperimentesh në Gjirin e Haurakit, në Zelandën e Re. 3,600 ngarkesa me eksplozivë me fuqi të ndryshme, por që rezultuan të gjitha jo efikase në shkaktimin e dallgëve të dëshiruara. Por falë eksperimenteve në terren, ekspertët kuptuan se ishte më e rëndësishme thellësia e shpërthimit sesa fuqia e bombës: faktikisht sa më shumë shpërthimi kishte në sipërfaqe, aq më shumë valë prodhoheshin. Ishte koha e duhur për të përsosur idenë, por SHBA vendosn të vlerësonin impaktin e një inovacioni tjetër të provuar më 25 korrik 1946 në Bikini, Ishujt Marshall: bombën atomike. Kur bomba shpërtheu nën ujë, për të provuar hipotezat e projektit Seal, rezultoi që as një bombë atomike nuk mund të prodhonte një cunami. Megjithatë ideja ka mbijetuar deri në kohët e fundit.

    – Me gjelbërim të përjetshëm

    Sipas një publikimi izraelit të vitit 2015, nëse lejohet të zhvillojë armë bërthamore, Irani do të synojë të shpërthejë një bombë në Mesdhe për të zhdukur të gjithë Izraelin. Në vitin 2018 Vladimir Putin njoftoi dronë të rinj të padukshëm nënujorë të pajisur me koka nukleare prej 50 megatonësh, forca e të cilave “më në fund” do të ishte e barabartë me një tsunami në 2011. I pyetur në lidhje me mundësinë e shkaktimit të një cunami me këtë bombë të fuqishme, ekspertët e Lawrence Livermore National Laboratori, departamenti Amerikan i Energjisë, e kanë vlerësuar thjesht një harxhim idiot të një arme të mirë.

    Rrebesh lakuriqësh

    Në vitet 1960, edhe macja u identifikua si një mjet i mundshëm spiunazhi. Të padyshuar, të heshtur, felinët i ishin dukur CIA-s si bartësit idealë i mikroçipëve transmetuas të fshehtë. Por me një zakon të keq: atë të lëvizjes në autonomi të plotë.

    Kështu, pas një operacioni delikat për të futur një transmetues radio në bazën e kafkës së kafshës së përzgjedhur, ekspertët duhej t’i stërvitnin ato për muaj e muaj të tërë për t’i dërguar atje ku u kërkohej. Por në ditën fatale të operacionit Acoustic Kitty, macja kavje, pasi lëvizi saktësisht në drejtimin e planifikuar, kaloi rrugën dhe u shtyp nga një taksi.

    – Bumerang

    Nuk shkoi më mirë as me lakuriqët e natës, që shërbimeve iu kishte rënë në kokë për t’i stërvitur që të fluturonin mbi shtëpitë japoneze për të vrarë banorët. Ideja ishte “pajiska” e zogjve me një bombë zjarrvënëve napalmi (një substancë me bazë nafte e përzier me një agjent xhelatinoz) që ngjitet në objekte dhe i djeg ato.

    Rezultati i provës së parë (maj ’43) i kryer në shkretëtirën Mojave ishte një dështim i vërtetë: 35 mijë lakuriqë të vënë në gjumë u ngarkuan në një bombardues B52. Të lëshuar në 1,500 metra, ata u përplasën ende të ngrirë në tokë. Në provën pasardhëse disa u zgjuan dhe goditën shënjestrën, një fshat i rremë. Ndërsa të tjerët u rikthyen në hangarin e nisjes, i cili, së bashku me zyrat dhe kullën e kontrollit, u dogj tërësisht nën sytë e ushtarakëve amerikane. Faza e tretë në program, me eksplozivë edhe më të fuqishëm, u braktis në 1944, me asgjë të bërë, përveç shpenzimeve prej 2 milion dollarësh (rreth 30 sot).

    FUND

    Përgatiti Edi DELIU

  • Gati ekipi qeveritar: Ja kush do ta kontrollojë Amerikën

    Gati ekipi qeveritar: Ja kush do ta kontrollojë Amerikën

    Nuk do të jetë një detyrë e lehtë, ajo e presidentit të ri të Shteteve të Bashkuara Joe Biden, i cili tani do të duhet të ndërtojë një ekip qeveritar në gjendje për të shëruar ndarjet në gjitin e partisë Demokratike, për t’u përballur me një pandemi që ka ulur në gjunjë ekonominë botërore dhe, njëkohësisht, t’u japë një dorë republikanëve që vazhdojnë të kontrollojnë Senatin dhe kanë fituar edhe më shumë vende në Dhomë. Siç shkruan New York Times, megjithë fitoren, “ndarjet e brendshme të partisë Demokratike ende ekzistojnë”. Siç i deklarohet NYT, Alexandria Ocasio-Cortez, eksponente e krahut të ashtuquajtur progresist të partisë, në fakt, për “periudha e tranzicionit do të tregojë nëse administrata do të marrë një qasje më të hapur dhe bashkëpunuese apo përjashtuese”. “Nuk jemi më në rënie të lirë drejt ferrit”, tha Ocasio-Cortez, duke komentuar humbjen e Donald Trump, “por nëse do ta rimarrim veten apo jo është një pyetje që mbetet”.

    Ekipi i mundshëm i Joe Biden: Është edhe Suzan Rajs

    Biden, në përpjekje për të bashkuar një vend të ndarë nga përçarjet e brendshme dhe mjaft të polarizuar, ka të ngjarë të përpiqet të mbajë të bashkuar koalicionin e tij duke caktuar një përzierje të ashtuquajturve progresistë, të të moderuarve dhe madje edhe me disa republikanë. Siç shkruan Politico, Michele Flournoy, ish-Nënsekretar i Mbrojtjes në mandatin e parë të Barack Obamës, mund të jetë kreu i ri i Pentagonit. Alternativat më të kuotuara janë senatorja Tammy Duckworth e Illinoisit dhe senatori Jack Reed i Rhode Island. Në pol position për rolin e Sekretares së Shtetit është Susan Rice, ish Këshilltarja e Sigurisë Kombëtare të Obamës dhe ish Ambasadorja e Kombeve të Bashkuara. “Skifterja” e politikës së jashtme do ta zhvendoste administratën e Bajdenit drejt lëvizjeve të forta amerikane në punët e jashtme. Një tjetër kandidat i mundshëm me lidhje të thella me departamentin është William Burns, por nuk përjashtohen as senatorët Chris Murphy, Antony Blinken dhe senatori i Delaware Chris Coons. Ka nga ata që përmendin edhe emrin Mitt Romney. Një tjetër grua mund të shkojë tek Thesari, Lael Brainard (Rezerva Federale) apo CEO e Tiaa, Roger Ferguson.

    Wendy Sherman ambasadorja e mundshme në OKB

    Në rolin e ambasadorit në Kombet e Bashkuara, favorite është Wendy Sherman, që ka kontrubuar në drejtimin e negociatave bërthamore me Iranin si nënsekretare e Departamentit të Shtetit për çështjet politike gjatë administratës Obama; alternativa më e kuotuar është ish-kandidati në zgjedhjet paraprake Dem, Pete Buttigieg, ish-kryebashkiaku South Bend. Joe Biden mund të emërojë tek drejtësia senatorin Doug Jones, ish-prokuror i Shtetit për distriktin Verior të Alabamës, ose Tom Perez, President i Komitetit Kombëtar Demokrat. Në tregti, favorite është një tjetër grua, kësaj here e besimit republikan: bëhet fjalë për Meg Whitman, ish CEO e Ebay dhe Hewlett Packard, ndërsa në transport, ekipi i tranzicionit i Joe Biden ka identifikuar figurën e Eric Garcetti, kryebashkiaku aktual i Los Anxhelosit.

    Ndërsa Julie Su është projektuar në rolin e ministrit të punës së Joe Biden. Në fakt, pritet që Xho Bajden të zgjedhë një kandidat mjaft të majtë për të drejtuar Departamentin e Punës, që do të ndihmonte në ekuilibrimin e marrëdhënieve me kandidatë më të moderuar që duhet të emërohen nëpër agjencitë e tjera. Julie Su, Sekretarja aktuale e California Labor and Workforce Development Agency dhe ish komisionerja e punës në Kaliforni, do të përbënte figurën ideale. Në listë janë edhe senatorët Bernie Sanders – i cili mund do të haste në kundërshtimin e Senatit Republikan – ekonomisti Bill Spriggs dhe kongresmeni Andy Levin.

    Përgatiti Dardan MITROVICA

  • Xho Bajden fiton zgjedhjet, Tramp përgatitet për betejë

    Xho Bajden fiton zgjedhjet, Tramp përgatitet për betejë

    Demokratët festojnë rikthimin në Shtëpinë e Bardhë. Por Donald Trump kundërshton: “Shoh vjedhje, korrupion, mashktrime”

    Presidenti i zgjedhur i Shteteve të Bashkuara është Xho Biden. Numërimi i zgjedhësve të mëdhenj, në fakt, i jep atij një numër më të lartë se 270, pragu i vendosur me Kushtetutë, i dëshiruar nga etërit themelues. Mediat amerikane konfirmuan fitoren e kandidatit dem në Pensilvani dhe Nevada, duke i caktuar kështu numrin e 290 zgjedhësve ndërsa Donald Tramp është në 214.

    Parashikimet e AP, Msnbc dhe Cnn janë të sigurta se tani ai është presidenti i 46-të i Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Kamala Harris është zëvendëspresidentja e parë femër në historinë e SHBA.

    “Amerikë, jam i nderuar që ti më zgjodhe për të udhëhequr vendin tonë të madh”, shkruan Bajden në Twitter. “Puna përpara nesh do të jetë e vështirë, por unë premtoj këtë: Do të jem president i të gjithë amerikanëve, pavarësisht nëse keni votuar për mua ose jo. Do ta shpërblej besimin që më keni dhënë”.

    Pothuajse e sigurtë është që Tramp nuk do ta pranojë humbjen. Presidenti, në një deklaratë të lëshuar nga stafi, këmbëngul në akuzat e tij: “Të gjithë e dimë se pse Xho Bajden po nxiton të shtiret si fitues dhe pse aleatët e tij të medias po përpiqen kaq shumë për ta ndihmuar: nuk duan të zbulohet e vërteta. Fakti është që zgjedhjet janë shumë larg mbarimit. Xho Bajden nuk është njohur si fitues në asnjë prej shteteve”. Komunikata i referohet veçanërisht shteteve “shumë të kontestuara” që do të duhet të kryejnë një rinumërim të detyrueshëm dhe atyre në të cilat protestat e republikanëve mund të ndikojnë në rezultatin përfundimtar. “Duke filluar nga e hëna”, përgjegjësit e fushatës presidenciale do ta çojnë “çështjen tonë në gjykatë në mënyrë që të garantohet respektimi i plotë i ligjeve zgjedhore dhe të njihet fituesi i ligjshëm”. “Nuk do të ndalem derisa populli amerikan të ketë numrin e votave të ndershme që meriton dhe që kërkon demokracia”, shtoi Tramp.

    Të premten presidenti pati twittuar: “Bajden nuk duhet të pretendojë gabimisht pozicionin e presidentit. Mund ta bëj edhe unë atë deklaratë. Procedurat ligjore sapo kanë filluar”. Duke vazhduar: “Kisha një avantazh aq të madh në të gjithë këto shtete gjatë natës së zgjedhjeve, vetëm për ta parë atë duke u zhdukur për mrekulli duke kaluar ditët. Ndoshta ky avantazh do të rikthehet dora-dorës që vazhdojnë procedurat ligjore”. Por nga stafi i Bajden pasdite dha një përgjigje e ashpër: “Qeveria e SHBA-së është krejtësisht e aftë të neutralizojë ndërhyrjet jashtë Shtëpisë së Bardhë”.

    Mijëra njerëz janë mbledhur përpara Shtëpisë së Bardhë. Dielli ngroh këtë “happy Saturday” (siç pati parashikuar numri dy i fushatës së Bajden). Këngë, muzikë dhe koret “Trump Out”. Ka nga ata që shesin distinktivë me emrin Bajden dhe nga ata që rrahin daullet dhe u bien borive. Dikush përhap një banderolë me fjalët e shkruara në spanjisht “Adios Trump”.

    Le të shohim kuadrin e përgjithshëm të situatës në shtetet kryesore ku gara ka mbetur e hapur deri në fund dhe ku, me shumë gjasa, do të hapen betejat ligjore nga stafi i presidentit. Në Wisconsin (10 votues të mëdhenj) Bajden fitoi me 49.4% kundrejt 48.8%, me një ndryshim prej 20,539 votash. Në Michigan (16 votues të mëdhenj) kandidati dem fitoi me 50.5% kundrejt 47.9% të presidentit. Diferenca në këtë rast është 147.897 vota. Në Pensilvani, nga ana tjetër, duhet të ketë ndodhur përfundimisht e ashtuquajtura “flip”: në fillim Tramp dukej se kishte një avantazh të qartë, teksa ngadalë u bë parakalimi dhe me fletët e fundit të votimit të shqyrtuara Bajden fitoi me 49.6% të votave ( kundër 49.1%) dhe një diferencë prej 34,414 votash. Legalët e Partisë Republikane të Pensilvanisë kanë apeluar në Gjykatën Supreme të SHBA për të kërkuar ndalimin e numërimit të votave që mbërritën në shtet me postë pas 3 nëntorit. Një gjyqtar kishte urdhëruar “ndarjen” nga numërimi të fletëve të votimit “të përkohshme”, dmth ato që ende konfirmohen për shkak të defekteve zyrtare. Për momentin nuk është e qartë – raporton CNN – për sa vota bëhet fjalë.

    Në Karolinën e Veriut, Tramp është përpara me 50% kundrejt 48.6% të Bajden (diferenca prej 76,515 votave). Në Gjeorgji (16 votues të mëdhenj), ku Bajden kryeson me 7,248 vota (49,4% -49,3%) do të ketë një rinumërim. E njoftoi Sekretari i Shtetit Brad Raffensperger. Rregullat shtetërore përcaktojnë që një kandidat mund të kërkojë një rinumërim nëse marzhi i fitores është më i vogël ose i barabartë me gjysmë përqindje. Ndërkohë, zyrtarët zgjedhorë i përgjigjen akuzës së presidentit për “zhdukjen” e fletëve të votimit të dërguara nga ushtria. “Ne kemi marrë 18,000 nga ushtria dhe po presim më shumë,” shpjeguan ata.

    Në Nevada (6 votues të mëdhenj) Bajden kryeson me 49.9% (kundrejt 47.9%), me një diferencë prej 25,699 votash. Në fund, në Arizona (11 votues të mëdhenj), Bajden është me 49.5% kundrejt 48.9% të Tramp. Diferenca, në këtë rast, është 20,573 vota.

    Përgatiti Dardan MITROVICA