Blog

  • OSBE me kryetar Edi Ramën kundër Trampit

    OSBE me kryetar Edi Ramën kundër Trampit

    OSBE (Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë) e cila deri në fund të këtij viti drejtohet nga Shqipëria me kryetar kryeministrin Edi Rama, ka reaguar pas akuzave të Presidentit të SHBA-ve Donald Trump për vjedhjen e votave.

    Në një shkrim në faqen zyrtare, OSBE shkruan se këto pretendime të Trump janë të pabazuara dhe kanë shumë mangësi.

    Sipas OSBE-së, akuzat për vjedhje votash, dëmtojnë besimin e publikut në institucionet demokratike.

    Gjithashtu theksohet asnjë politikan dhe asnjë zyrtar i zgjedhur, nuk duhet të kufizojë të drejtën e njerëzve për të votuar.

    “Askush, asnjë politikan, asnjë zyrtar i zgjedhur, nuk duhet të kufizojë të drejtën e njerëzve për të votuar. Vjen pas një fushate kaq dinamike, duke u siguruar që çdo votë të numërohet është një detyrim themelor për të gjitha degët e qeverisë,”- tha Michael Georg Link, Koordinator Special dhe Drejtues i misionit vëzhgues afatshkurtër të OSBE.

    “Pretendimet e pabazuara për mangësi sistematike, veçanërisht nga Presidenti në detyrë, përfshirë natën e zgjedhjeve, dëmtojnë besimin e publikut në institucionet demokratike.”

  • Edi DELIU – “Biden me siguri do të fitojë…”. Antitrampistët e mashtruar nga Trampi

    Edi DELIU – “Biden me siguri do të fitojë…”. Antitrampistët e mashtruar nga Trampi

    Prej javësh të tëra “bombardimi” mediatik elegant antitrampist ka qenë i pandërprerë. Por realiteti paska qenka paksa ndryshe …

    Revanshi i Trampit në Election Day  ia mbërriti bashkë me stuhinë e sikletit. Jo të manjatit sigurisht (ai tashmë ka njoftuar fitoren që në takimin e parë me gazetarët këtë mëngjes), por të të gjithë atyre “profetëve” të politikës dhe një lloj shtypi edhe të shtëpisë sonë që për ditë, javë dhe muaj kërkuan të bindnin veten dhe opinionin publik për humbjen shurdhuese të presidentit, që do mbytej nga vala blu (amerikane të kuptohemi).

    Epo, siç dihet, vala është kthyer në një gotë ujë dhe mirazhi i kuq i republikanëve është kthyer në realitet. Nuk dua të flas këtu për sondazhet apo sondazhistët e “mëdhenj”, do të ishte shumë e lehtë. Përkundrazi, nëpërmjet këtyre rreshtave dua këtu thjesht të evidetntoj rënien bllofin e madh të atyre që besuan verbërisht (duke harruar mësimin e madh të vitit 2016) të zhurmës dhe budallallëqeve majtiste u zeruan menjëherë nga faktet.

    As me Trampin, as kundër Bajdenit

    Që në krye të herës dua të theksoj se qëndrimi im personal nuk ka lidhje fare me politikat apo veprimtarinë e presidentit amerikan, për të cilat në shumë raste nuk kam qenë dakord.

    Nuk jam as kundër Bajdenit, sikundër mund të aludohet nga ndokush në rreshtat e mëposhtëm. Jo. Kam kërkuar të ngre zërin për disa fenomene të caktuara dhe për mënyrën e ndyrë majtiste se si u luftua, si u paragjykua dhe si po veprohet sot (dhe dje), ndaj Presidentit Tramp. Ai mund të humbasë, ashtu sikurse edhe mund të fitojë. Por si dhe me ç’lloj mënyre?

     “Amerikanët tani e dinë kush është ai”

    Profecitë për katastrofën elektorale të Trampit u ushqyen nga qëndrime të hidhura dhe shpesh herë shumë të ashpra. Vetëm një ditë më parë titujt e shumë mediave që kur shihen sot, sinqerisht, më bëjnë minimaliht të buzëqeshësh, për të mos thënë më shumë flisnin se “Trump është më i dobët se kurrë më parë dhe, ndryshe nga 2016, sot të gjithë e dinë kush është”. Mjafton t’u përmend lexuesve të mi, analistët që pushtuan thuajse të gjitha ekranet e televizioneve mbrëmë (dhe që sillen akoma vërdallë) me parashikimet (totalisht të vërtetuara jo të vërteta) dhe analizat thelbin e të cilave më lejoni ti rendis më poshtë, sipas të cilave:

    • ‘më 2016, të pavendosurit kaluan në krah të Trampit në minutën e fundit, duke i dhënë fitoren’,
    • ‘Këtë vit gara është më e qëndrueshme dhe vështirë të ketë ndryshime nga ajo që kemi parë gjatë vitit të fundit (a thua se kishin parë qametin dhe faktikisht nuk rezultoi asgjë)’,
    • ‘Bajden nuk është Hillaria, ai është më i pëlqyeri (arsyetim që në fakt ka pas mbizotëruar gjerësisht edhe pjesërisht për shkak të kontraversitetit të politikës majtiste amerikane),
    • ‘sulmet e e Trampit ndaj demokratëve – për gjininë, racat (gjithnjë sipas majtistëve)- dhe etiketimi i tyre si “socialistë” – thjesht nuk funksionojnë kur garon kundër një centristi mashkull, të moshuar dhe të bardhë”.

    Pra analiza dhe teza që u mohuan fjalë për fjalë nga rezultati i votimit amerikan. Amerikanët me sa duket “e dinin vërtetë shumë mirë kush është Trump” deri në pikën e revotimit të tij pas katër vitesh në Shtëpinë e Bardhë. Por amerikanët gjithashtu e dinë mirë edhe se kush është Biden, i cili me sa duket nuk është aq “i pëlqyer” sa mendonin dhe analizonin analistët ndonjëherë jo vetëm majtistë.

    “Militantët e djathtë të revoltuar”

    Por në ditët që i paraprinë votimit në Shtetet e Bashkuara vlen për t’u theksuar edhe vala e zakonshme antitrampiste mbizotëruese edhe nëpër posrtalet informative dhe mediat e shumta online. Mua, besoj edhe shumë prej jush i kujtohen mirë titujt e mëdhenj ditës përpara dhe të mëngjesit pak përpara fillimit të votimit amerikan sipas të cilëve:

    • në Nju Jork, si në shumë qytete të mëdha amerikane, vitrinat e dyqaneve, nga butikët luksozë të Madison Avenue të Manhatanit e deri tek lokalet familjarë të Bronksit, janë të mbyllura me dërrasa të mëdha prej druri, nga frika e trazirave dhe dhuna, pas atyre të muajve të kaluar (çuditërisht dhunë dhe trazira të shkaktuara nga lëvizjet majtiste)
    • Militantët e djathtë, të armatosur janë gati të dalin nëpër rrugë, duke i bërë karshillëk policisë…

    E pra, vetëm në një pikë patën të drejtë. Natën e zgjedhjeve në SHBA vërtetë pati përpjekje për trazira dhe . Po, por vetëm nga fronti i Blacks Live Matters, afër demokratëve, afër ekstremit të majtë. Nuk ka asnjë gjurmë të trazirave nga “militantët e djathtë” siç pretendonin. Por nuk mbaron me kaq.

    “Tani sondazhistët janë më të kujdesshëm dhe amerikanë më mendjehollë”

    Në këtë ushtri “kujitësish” mbi disfatën e Trampit, ishin pafundtë ata që analizonin, të gjithë i pamë nëpër televizione, apo i lexuam nëpër media-të shkruara apo online që ishin të bindur se:

    • Donald Trump – sipas sondazheve, unanime – nuk do të zgjidhet përsëri. E vërtetë: edhe në vitin 2016 ai nuk ishte favorit, por fitoi. Mirëpo sondazhistët janë bërë më të kujdesshëm dhe amerikanët më të zgjuar.
    • Në katër vjet presidenti i 45-të ka treguar papërgjegjshmërinë e tij – politike, ekonomike, kulturore, morale, psikologjike për një rol kaq të rëndësishëm
    • Gjithkush mund të bëjë gabime. Të gabosh është njerëzore. Por të ngulmosh në gabim nuk është amerikane (i referohen këtu humbjes së sigurtë dhe të shpejtë të Trampit???)
    • Joe Biden nuk është një super-hero. Por ai është një njeri i besueshëm…

    Por mesa duket sondazhistët përsëri nuk rezultuan edhe aq “të vëmendshëm” dhe një pjesë e madhe e amerikanëve (pak më shumë se gjysma mesa duket ndoshta kanë qenë gjithmonë mendjemprehtë, dikush t’ua shpjegojë) thjesht kanë zgjedhur, siç zakonisht bëhet në një demokraci të madhe si ajo amerikane, për t’i besuar presidentit të tyre. Është e e kotë të shtoj që shumica e amerikanëve nuk e konsideruan Biden aq “të besueshëm” sa të meritonin selinë e Shtëpisë së Bardhë.

    “Mbetje të kulturës majtiste”

    Akoma më shumë? Epo, kësaj here pati edhe nga ata ‘ujq’ që çuditërisht iu shmangën dhënies së një parashikimi siç bënë më 2016. Por që në fakt e kanë shënjestruar manjatin amerikan pafundësisht në analizat e tyre, edhe pse nuk janë shprehur fjalë për fjalë kundër tij, disa herë duke folur për “performaca të dështuara” dhe duke e etiketuar Trampin si “i vetmi njeri i aftë për të shkatërruar kulturën liberale”. Edhe këta, me siguri janë keqkuptuar. Shyqyr që në Amerikë nuk i kanë dëgjuar këta lloj parashikuesish.

    Dhe në fund, në panairin e presingut mainstream (deri në dhimbje koke) pro-Bajden, është zallamahia e disa gazetave dhe mediave online që të mërkurën në mëngjes iu desh që megafonin që i jepnin fitoren e sigurtë brenda disa orëve Bajdenit, ta zëvendësonin menjëhere, e të flisnin për një valë të kuqe trampiane e duke “teorizuar” një rezultat “jo aq të papritur”. Çdo koment tjetër është i tepërt duke parë rezultatin e votimeve që (për momentin) ka aromën e një rixhirimi të vitit 2016.

    “Mos e dashtë Zoti që Amerika ta zgjedhë Trump për president”

    Së fundmi, të gjithëve na kujtohen qëndrimet e kryeministrit tonë të gjatë e të mprehtë në vitin 2016. Për asnjë qëllim tjetër përveçse për rifreskimin e memories sonë kolektive dua ta risjell edhe një herë në kujtesë, teksa theksonte se: “Trampi është një fatkeqësi për Amerikën dhe një kërcënim për marrëdhëniet shqiptaro-amerikane. Mos e dhëntë Zoti që ta zgjedhin President se ky do të ishte një kërcënim real për marrëdhëniet shqiptaro-amerikane”. Madje lideri global surrelian shkoi edhe më tej kur ka thënë se do të ishte i lumtur që deklaratat e tij poshtëruese ndaj Donald Trampit të merrnin dhenë. “Do të isha shumë i lumtur që kjo deklaratë të merrte dhenë”, deklaroi Rama në intervistën për “Klan Kosova”, i cili më pas bojkotoi edhe pritjen e ambasadorit amerikan për shpalljen e fituesit të zgjedhjeve në Shtetet e Bashkuara atëherë.

    Përpikmërisht të njejtën gjë ai do deklaronte edhe për CNNnë duke thënë se “thjesht thashë diçka që kuptoj”:

    CNN: Nëse do të ndodhë që Donald Trump të fitojë emërimin e Partisë Republikane, atëherë do të bëhet shumë më e ndërlikuar për të gjithë ata që kanë shprehur këtë frikë?

    Rama: Larg qoftë! Besoj se do të dëmtonte shumë SHBA-në dhe do të dëmtonte shumë botën demokratike, pasi ai, në fund të ditës do të duhet të bënte disa prej gjërave që po thotë se do të bëjë dhe pa dyshim, kjo do të ishte shumë e dëmshme.

    Jo më kot i dhashë këto qëndrime të Liderit suprem të gjatë të Surrelit. Janë këto qëndrime që në një mënyrë apo në një tjetër i kanë shprehur të gjithë puthadorët e tij në prag dhe gjatë votimeve amerikane. E kishte pak gabim besoj, apo jo?

    E pra, tani, sot e gjithë ditën por edhe për shumë-shumë kohë më  pas do të na duhet të mbajmë gjithmonë parasysh se këta amerikanët, në anë anën tjetër të Atlantikut, me sa duket qenkan bërë “të pahijshëm dhe të pakuptueshëm”.

    Por asnjëherë aq shumë sa fyerjet e drejtuara ndaj një populli që nuk përputhet me parashikimet radikale të analistëve dhe liderëve pa të ardhme.

  • Tre arsyet që mund ta rizgjedhin Trampin

    Tre arsyet që mund ta rizgjedhin Trampin

    Sot amerikanët shkojnë në qendrat e votimit për të zgjedhur presidentin e ri, domethënë për të konfirmuar Donald Trampin për katër vjet të tjerë ose për ta zëvendësuar atë me demokratin Joe Biden, ish-zëvendësin e Obamës

    Presidenca Tramp ka qenë sigurisht më anormalja në historinë moderne amerikane. Sidoqoftë, na duhet të biem dakord mbi konceptin e anomalisë, dmth anomali për kë dhe sa anomal në lidhje me rezultatet e marra?

    Shumica dërrmuese e atyre që gjatë këtyre viteve kanë folur për Amerikën trampiane nuk kanë pasur pikë dyshimi: ka qenë një katastrofë për t’u dënuar, pa apel. Por, pak vëmendje, një gjykim i tillë vjen për shkak të shikimit të SHBA me lentet e deformuara të ideologjisë së majtë dhe kanuneve të ndenjura të estabilishmentit, evropian dhe jo vetëm. Me pak fjalë, është pjellë e një paragjykimi të madh politik dhe shoqëror që nuk na ka lejuar të përshkruajmë ashtu si duhet dhe donim fenomenin në kompleksitetin e tij (mea culpa).

    Le të reflektojmë pak. Para emergjencës Kovid, domethënë, pas tre vjetësh presidencë, rizgjedhja e Trump konsiderohej pothuajse e mirëqenë pavarësisht gjithçkaje që është bërë dhe shkruar kundër tij. Kjo do të thotë që shumica e amerikanëve nuk ishin aq të pakënaqur me presidentin e tyre, apo (për të mos thënë më të keqen), aq të tmerruar sa media na ka bërë të besojmë.

    Keqmenaxhimi i Kovidit prej administratës Tramp sigurisht është një fakt. Por padyshim që gabimet e tij ishin të ndryshme – dhe po aq serioze – se ato të bëra prej Makronit, Kontes, Xhonsonit e ndonjë tjetri, përndryshe Franca, Italia, Anglia e të tjera shtete nuk do të ishin në kushtet në të cilat ndodhen.

    Por ka edhe më shumë. Strabizmi i interesuar i vëzhguesve majtistë na ka ndaluar që të përqendroheshim sado pak në tre pikat kryesore të presidencës Trump.

    E para, është se kjo është presidenca e parë amerikane e shekullit të fundit që nuk e tërheq Amerikën në ndonjë luftë apo ndonjë aventurë të improvizuar ushtarake për të riafirmuar rolin e xhandarit të botës.

    E dyta është se Trampi është lideri i parë botëror që ka guximin dhe forcën për t’iu kundërpërgjigjur problemit kinez, domethënë atij të një superfuqie komuniste qëllimi i së cilës është të hegjemonizojë Perëndimin përmes levave të ekonomisë dhe teknologjisë (të vjedhur!?).

    E treta ka të bëjë me punët e brendshme amerikane: të gjithë treguesit ekonomikë thonë pa frikë se mund të përgënjeshtrohen se nën Trampin mirëqenia e amerikanëve dhe kompanive amerikane është rritur në një mënyrë që nuk ka ndodhur prej goxha kohe.

    “Amerika së pari”, motoja me të cilën u zgjodh Trampi, ishte pra një premtim i përmbushur, dhe kjo nuk është diçka e vogël, përkundrazi, në politikë është një gjë e rrallë. Le të shohim, është e kotë të bësh parashikime, por nuk do të çuditesha nëse amerikanët rikonfirmojnë besimin e tyre ndaj një njeriu që të paktën nuk i talli ata.

  • Dardan MITROVICA – Spektri i 2016-ës, mbarimi dhe fillimi i ri

    Dardan MITROVICA – Spektri i 2016-ës, mbarimi dhe fillimi i ri

    Amerika vendos fatin e saj: Biden është përpara në sondazhet por diferenca është shumë e ngushtë dhe gara e hapur thuajse e shpartalluar. Trump ëndërron përmbysjen e madhe dhe një fitore si të katër viteve më parë

    Një spektër endet rreth kështjellës së demokratëve, për të qenë më të saktë dy: një i 2016-ës dhe një tjetër i 2000. Revanshi i madh i Trump dhe biz-i i The Donald; gara e shfrenuar e dy kandidatëve, rezultati i kontestuar dhe vendimi i gjyqtarëve të Gjykatës së Lartë, që tani me emërimin e Amy Coney Barrett është pothuajse tërësisht trampian. Zot, çfarë makthi.

    Jemi midis lajmit dhe historisë, ditarit dhe bllokut të shënimeve, librit dhe gazetës. Është rakapujës së fonatos së Manhattanit, ajo që nuk priset, kundër kandidates për fitore, Hillary Clinton; është ndryshimi i madh i votës, së pari blu e më pas e kuqe, Al Gore nuk hyn, Bush shkon në Shtëpinë e Bardhë si i ati. “I kam avokatët gati”, fjalia e djeshme, firmsour nga Donald Trump.

    Fantazma, shpirtra, dimri që përparon, i ftohti që ngrin Liqenet e Mëdha dhe shtetet e Rust Belt, ku fillon dhe mbaron gjithçka, klima e ngrohtë e Sun Belt, Florida që është gjithmonë një vend në diell, por vetëm për një njeri në Shtëpinë e Bardhë. Jemi midis një romani të jugut të madh të John Steinbeck dhe një klasiku të frikës, me fantazmat e Çarls Dikensit që trokasin në derën që kërcet të Krishtlindjeve. Ok, pranohet edhe një Vincent Price që ngërdheshet në një hit të mbretit të popit, Michael Jackson, sepse këtu jemi në Amerikë dhe gjithçka në fund është Hollywood dhe fundi është gjithmonë një “Thriller”.

    Në sondazhet Biden është përpara me 6.5 pikë, por gara duket krejtësisht e hapur

    2016, siç thamë më lart, surpriza, shooku, mungesa e Hillary në Javits Center të New Yorkut, ishte gati të thyente tavanin kristaltë, ajo që kishte shkruar vetëm një fjalim, atë të fitores. Dhe u mund. Dhe ra heshtja. Katër vjet më vonë, ata përpiqen përsëri, sfiduesi quhet Joe Biden në një epokë që duket e kaluar dhe e ardhmja, një botë distopike alla “Mad Max” plot drakstera që rrëshqasin në rërë. Joe fiton? Sondazhet thonë kështu, kështu gjëmon populli i Twitter, kështu shpresojnë demokratët. Mesatarja kombëtare e Real Clear Politics e sheh atë në avantazh me vetëm 6.5 pikë në prag të votës, jemi plotësisht jashtë comfort zonës, pa divane, garohet ende.

    Çfarë ndodh në Shtetet kryesore?

    Gjëja e parë për të parë nesër është nëse Biden do të mundë të fitojë në Florida, Georgia apo në Nord Caroline. Secili prej këtyre shteteve mund t’i japë atij presidencën. Nëse fiton të paktën një nga tre, atëherë (mbase) i merr të gjitha. Gongu bie për Bajdenin dhe edhe për Trampin sepse në gati një shekull asnjë republikan nuk e ka kapur kurrë presidencën pa përlarë fillimisht Floridën. Nëse Bajden i humbet të tre shtetet e lartpërmendura, atëherë do të jetë një javë e gjatë e larjes së llogarive dhe rinumërimit të votave. Alternativat? Në atë pikë Bajden do të duhet të shikojë në verdiktin e kombinuar midis Arizonës dhe Pensilvanisë. Nëse Tramp thyen “murin blu” të Rust Belt, siç bëri katër vjet më parë, atëherë sudoku i tij elektoral do të bëhet real.

    Victory road e Trampit më 2016 mbetet e hapur edhe në 2020, kjo është e dhëna 24 orë para nga Electron Day, risjell në kujtesë  Nate Silver, guruja i sondazheve: “Nëse Bajden nuk fiton në Pensilvani, do të jetë humbës”. Në mesataren e Real Clear Politics në Battleground States, situata është komplekse, përparësia e Bajden është vetëm 2.9 pikë.

    Enigma e votimit të parakohshëm

    Është e vërtetë që Trump në mesataret e sondazheve konsiderohet fitues vetëm në North Carolina, por populli nuk jeton në mesatare, ata janë mbi ose poshtë, ndaj gjithçka është në lojë sepse jemi përballë një precedenti të tensionit të lartë (saktësisht 2016) dhe në një skenar elektoral takikardik, është votimi i parakohshëm, rekordi i pjesëmarrjes, mbi 90 milion vota të regjistruara deri më tani (krahasuar me 58 milion 4 vjet më parë) dhe askush nuk mund të thotë me siguri se këto dy të tretat e votave të vitit 2016 janë në favor të demokratëve. Nuk ka ndonjë provë empirike, vetëm zakoni, i cili sidoqoftë zbatohet në kohë normale por këto janë kohë të jashtëzakonshme. Duhet të presim numërimin e fletëve të votimit. Vendvotimet e para që do mbyllen do të jenë në Indiana dhe Kentucky më 18:00 me kohën Uashingtonit, pjesa më e madhe e lojës është në 20 shtete dhe përfundon më 20:00. Do të ketë një kohë pezull, natën e gjatë me tre zona kohore dhe hapje e mbyllje të vendvotimeve në një çrregullim rigoroz të shpërndarë, mbase një javë të gjatë votash dhe ëndrrash që do të zhvishen dhe kush e di, madje edhe duke pritur dhuratën e Santa Claus.

    Edhe moti luan rolin e tij

    Siç e kemi treguar që nga dita e parë e Amerika 2020, ndodhemi në përplasjen e dy botëve: dem kanë shtyrë për votimin e parakohshëm, republikanët për votimin në qendrat e votimit në ditën e zgjedhjeve. Vala blu dhe cunami i kuq, ky është një nga skenarët. E më pas kujdes ndaj një faktori që këtu përkthehet në vota: parashikimi i motit. Në këto orë, TV dhe kanalet online siç është Weather Channel shihen si sfera e kristaltë nga strategët elektoralë. Çfarë ka në hartën barometrike, do të jetë si hapja e jashtëzakonshme e The Man Without Qualities  (Njeriut pa Cilësi) të Robert Musil? E pse jo, sepse me sa duket, në fund të fundit, mund ta luajmë “me një frazë që, edhe pse paksa e modës së vjetër, i përmbledh shumë mirë faktet: do të jetë një ditë e bukur nëntori e vitit 2020”. Dhe me një mot të mirë, edhe qëndrimi në radhë përpara qendrave të votimit do të jetë më pak i vështirë, duke lënë shtëpinë për të votuar do të jetë si një udhëtimi lezetshëm. Republikanët shpresojnë për një pjesëmarrje rekord të kombit të kuq, sonte Tramp do të jetë sonte në Grand Rapids, Michigan për një tubim “Back to the Future”, jemi në makinën e kohës trampiane, kështu që në orën 22:00 në ekranin e madh të politikës projektohet “Make America Great Again Victory Rally”. “Again again” thotë Trump – sërisht shfaqet Annus Horribilis për dem, ai i 2016ës.

    Ritet dhe liturgjitë e Amerikës që voton

    Vazhdojnë të gjithë të përsërisin ritet e tyre, një liturgji konstatnte që nuk i dorëzohet rrjedhës së rërës në orën me kleksidër, vijojmë me skenarin e “the show must go on”. Me koston e kthimit në skenën e krimit, të rikrijimit të atmosferës së rënies së engjëjve, ja dhe dem, sërish në Pensilvani, të gjithë së bashku si në 2016, me yjet, Lady Gaga, John Legend, muzikë, Broadway dhe Hollywood, historia është gjithnjë e njejtë, rrokaqielli kundër fermës dhe xhunglës së asfaltit, kali i egër dhe limuzina. Nga ana tjetër, refreni i Biden që insiston se “luftojmë për shpirtin e kombit”. Atëherë, “soul” qoftë. Nga ana tjetër, është ajo që mbetet nga American Dream, e ribërë, e gjitha ultravjollcë dhe botox, diçka që nuk është ajo e viteve gjashtëdhjetë dhe shtatëdhjetë, që nuk është Kameloti kenedian dhe nuk mund të jetë ëndërra ‘California’ e Ronald Reganit. Është reality i Trampit. Sipari, dritat, “You are fired!”,, është gjithmonë Nxënësi dhe Tjetri që do të dalin nga skena, mund të jetë edhe Anthony Fauci, Virologu i Madh. Republikanët presin, kanë gati hotelin e madh për një festë që askush nuk mund ta deklarojë, por të gjithë shpresojnë ta celebrojnë. Tramp ka dy komplete në dispozicion, atë të Shtëpisë së Bardhë dhe atë të Trump International Hotel të Uashingtonit, një ballroom e përkryer për një Gin Martini letrar me Truman Capote. Shtëpia e Bardhë është e barrikaduar, ashtu si e gjithë qendra e kryeqytetit, por hoteli është plot me mysafirë, Washington DC për trampistët është gjithmonë i hapur. Klik. Flash. Maga. Ëndrra e përsëritjes së 2016ës është si një magnet, kush gjendet pranë hyrjes së Hotelit bën foto me kapelën e kuqe në kokë.

    Nuk do të jetë vetëm koronavirusi që do të vendosë rezultatin e votimit

    Por a jemi vërtetë më 2016ën? Ky 2020, viti i koronavirusit, në Amerikë një kataklizëm ka ndodhur, nuk mund të jetë e njëjta kohë dhe hapësirë. Megjithatë, ekziston një dru i shtrembër edhe në historinë ku gjithçka shënohet nga vala e infeksionit, e nëse gjithçka është pandemi dhe zgjedhje, ashtu qoftë. Sepse nëse realiteti është ai që shihet dhe dëgjohet, nëse realiteti janë fjalët që mbeten në blloqet e gazetarëve, atëherë koronavirusi nuk e shteron tërë historinë, nuk e përkul dot atë e mbi të gjitha nuk mund ta shpjegojë atë. Në bllok ka edhe më shumë: ekonomia para së gjithash, Kina dhe zhvendosja, Made in America për t’u mbrojtur, shëndetësia dhe Obamacare, Green New Deal dhe marrëdhënia e tij me një vend që i duhet të prodhojë shumë energji për familjet dhe bizneset e tij, shpimet, nafta, fracking, gazi dhe politika e re në Lindjen e Mesme, Loja e Madhe, dhe pastaj vjen “lockdowni vdekjeprurës”, “Shtetet burg” dhe ” nuk do të bëjmë kurrë si Evropa” , të cilat nuk janë parulla, por një ndjesi epidermale e përhapur tek votuesit amerikanë, republikanë dhe demokratë. Shëndeti, sigurisht, por mos e mbyllni bizneset sepse mund të vdisësh edhe nga uria. Dhe më pas është një fil rouge që vjen direkt nga 2016a, më pak e dukshme në titujt e gazetave dhe televizioneve, por në Maga Rally të Trump ka qenë një temë e përhershme, imigracioni.

    2016, muri në kufi me Meksikën, problemi i kufirit dhe imigracioni mbrëmë morën formën e… një gjarpri. Një kujtesë për demokratët, një poezi për mijëra fansat që dëgjonin Trampin në tubimin e Hickory, në Carolina North. Për një moment presidenti nxori nga xhepi i xhaketës një fletë dhe filloi të recitonte rreshtat e “The Snake”, “Gjarpri”, një këngë e Al Wilson që në 1968 ishte në majat e klaifikimeve të Billboard. Kënga tregon historinë e një gruaje që shpëton një gjarpër nga i ftohti dhe ngrirja, e merr atë në shtëpi, e ngroh, e ushqen dhe pastaj kafshohet dhe vritet nga zvarraniku.

    Dialogu final i “The Snake”, zbulimi i iluzionit, i mashtrimit, i rrjedhës së paepur të natyrës, është në këtë varg: “Të shpëtova”, thirri ajo grua / “Madje edhe më kafshove, pse? ” / “Dhe ti e di që kafshimi yt është helmues dhe tani unë do të vdes”. / “Oh hesht, grua pa mend”, tha zvarraniku me një buzëqeshje / “Ti e dije dreqin që isha gjarpër para se të më merrje brenda”. E recitonte Tramp më 2016ën. Ai kandidat rastësisht tek i cili askuh atëherë nuk vinte bast asnjë dollar. Një clown, në rastin më të mirë. Dhe tani ja, rikthehet përsëri thjeshtësia e vargjeve të “The Snake”, ai Tramp që pas katër vitesh nuk ka ndryshuar dhe për dem është vetëm përkeqësuar. Ato strofa jehojnë përsëri në një tubim të Trampit, pas therjeve në Francë dhe armëve në Vjenë.

    Vargjet e “The Snalë”, në të vërtetë, nuk janë të Al Wilson, por janë shkruar në 1963 nga Oscar Brown Jr., afro-amerikan, aktivist, poet, muzikant, kompozitor, anëtar i Partisë Komuniste (më vonë u largua), i cili vdiq në 2005 në Çikago në moshën 78 vjeç. Një gjeni muzike, një ikonë e lëvizjes për të drejtat civile të viteve ’60. Tramp që përdor ato fjalë të shkruara nga një i zi, për progresistët është një turp, është një sakrilegj. Politike. Përsa i përket komunikimit, nga rrezet që shpërthejnë nga fushata, vargjet e “Gjarprit” janë një tjetër konfirmim i rikthimit të tij të vazhdueshëm në gjurmët e “victory tour”, të parë, e kaluara nuk ka kaluar kurrë. “Nuk e kam lexuar për një kohë të gjatë, por ma kërkuan”, tha Tramp mbrëmë. Në mediat sociale shpërtheu stuhia, ajo e adhuruesve dhe e kundërshtarëve, e haters-ave(“Tramp është gjarpri”) dhe i atyre që denoncojnë se si përdorimi i këtyre vargjeve është një metaforë e papranueshme e përdorur kundër imigracionit, i huaji, materializimi i një racizmi trampian fishkëllyes. Një gjarpër me zile nën një gur në shkretëtirë.

    Përplasja midis dy Amerikave

    Jemi edhe një herë në përplasjen e dy Amerikave. Dhe ne jemi në tokën e panjohur, plot me të panjohura, të Election Day. Jemi në prag të fundit që e dimë se nuk do të jetë fundi, sepse më 4 nëntor fillon një tjetër histori, do të shfletojmë faqet e një fillimi të ri.

    E dimë që, sido që ta marrësh, ajo për të cilën po flasim është gara e fundit e Trampit e po ashtu edhe zelli i fundit i Bajdenit. Dimë edhe që një fitore e Joe do të hapte dyert për një kandidaturë të Kamala Harris në 2024 dhe ndoshta një presidence më të hershme, gruaja e parë në Shtëpinë e Bardhë, e zezë dhe liberale, metamorfoza përfundimtare e Partisë Demokratike, jo më centriste, por e projektuar në botën e Harris dhe Ocasio Cortez, jo më të Bajdenit, Klintonëve dhe të vetë Obamave, sepse në këtë fushatë Barack bëri kosh, por tre pikët janë të tijat dhe mund të mos jenë kurrë të Bajdenit, edhe nëse fiton, vazhdimi është i shkruar tashmë.

    Fiton Trampi? Janë “four more years”, natyrisht, do të ishin edhe ëndrra e shuar e demokratëve, por ne tashmë e kemi parë në skenën e Maga rally pas The Donald, sido që të shkojë: figura e Ivankës, rradhët nëpër eventet e saj në Florida dhe në shtete të tjera dhe 35 milionë dollarë të mbledhur për fushatën e babait. Pas asaj buzëqeshjeje të ndritshme dhe atyre flokëve plot shkëlqim, qëndron ambicia bjonde e klanit. Partia Republikane e nostalgjikëve nuk është më dhe (mbase) nuk do të kthehet më kurrë sepse politika është mish i gjallë dhe ndjenja, ajo ndryshon, evoluon, shkon para dhe prapa, në lot, kështu që me Kamalën mund të jetë edhe Ivanka, dy gra, dy të kundërta, dy botë, dy Amerika.

  • Sondazhi që parapriu fitoren e Trampit më 2016: “Fiton prapë”

    Sondazhi që parapriu fitoren e Trampit më 2016: “Fiton prapë”

    Robert Cahaly: “Njerëzit gënjejnë në sondazhe: në intervista japin një përgjigje tjetër, për të mos u gjykuar, por më pas në sekretin e kutisë së votimit ata ndjekin instinktet e tyre”

    Në mesataren e sondazheve Joe Biden ka një avantazh 7-8 pikë ndaj Donald Trump, por për anketuesin Robert Cahaly, kreu i Trafalgar Group, rezultati do të jetë krejt i ndryshëm: “Do fitojë përsëri Trampi”.

    Cahaly është i bindur se njerëzit gënjejnë nëpër sondazhe: në intervista japin një përgjigje ndryshe, për të mos u gjykuar, por më pas në sekretin e kutisë së votimit ata ndjekin instinktet e tyre. Dhe, edhe këtë herë, ashtu si në 2016, “instinkti do t’u thotë Tramp”.

    Cahaly, në një intervistë për Fox të ribotuar edhe nga Wall Street Journal, nuk shpjegon me çfarë metodologjie arriti në këtë përfundim, por ai është ai që në 2016, duke shkuar kundër rrymës, deklaroi se manjati njujorkez ut do ta mundte Hillary Klintonin.

    Kreu i Trafalgar Group është i bindur se metoda e hulumtimit e miratuar nga kompanitë e sondazheve është e gabuar. “Njerëzit në telefon – shpjegon – nuk do t’i tregojnë një personi të panjohur për kë do të votojnë, veçanërisht nëse kanë frikë se ato informacione mund të përfundojnë në një faqe interneti apo në Facebook”.

    Edhe sistemi i listës së gjatë të pyetjeve, nga të cilat nxirret orientimi politik i të intervistuarit, nuk duket se ofron garanci. “Kush do t’i përgjigjet 45 pyetjeve në një të martë në mbrëmje? – pyet Cahaly – njerëzit që ndjekin politikë po, e bëjnë, por të tjerët jo. Dhe shumica e njerëzve nuk merren me politikë”.

    Por edhe metoda e tij, kujton Wall Street Journal, nuk është pa gabime. Në vitin 2018, sondazhi e bëri të sigurtë fitoren e Guvernatorit Republikan Brian Kemp në Georgia me 12 pikë, në realitet ai fitoi me vetëm 1.5. Por, parashikim i bërë në 2016ën në për Trampin mbetet shqetësues për votuesit demokratë.

  • Zija Çela – Zogjtë e hijes dhe harmonia e kuptimeve

    (Dialog)

    Oana Anca Mihaela Glasu:

    Për mua, atë që lexova nuk është thjesht një fragment i prozës, por një poemë alkimike. Një transferim shpirtëror, një korrespondencë e mrekullueshme midis niveleve të qenies, në të cilën ëndrra mund të përmbushet. Një trazirë metafizike, në arsyen e plotë ose jashtë saj, përmes së cilës na përgatit Zija Çela.

    Dua të them se na mëson. Të dimë se atëherë kur zogjtë e vdekjes ndonjëherë përgjojnë në hije, harmonia e kuptimeve rivendoset gjithmonë nga dashuria. Ajo nuk ka kohë, as moshë dhe as vdekje.

    Përgjigje:

    E dashtuna mike, sa i takon analizës suaj… Po përse nuk e them drejtëpërdrejt edhe unë?!

    Kështu pra, kam mësuar se jeni poete, në këtë rast lexova një poemë meditative. Dhe e dini çfarë më kujtoi? Kompleksitetin e laboratorit, ku vihet në mikroskop një qelizë dhe jepet gjendja e organizmit. Nëpërmjet tregimit “Ëndrra me pulëbardha” ju keni synuar tërë simptomatikën e krijimtarisë sime letrare.

    Po ndiehem i detyruar të bëj një pohim. Ndoshta prandaj, herë-herë, më duket sikur përjetoj një si thirrje që vjen nga Estetika. Dhe thirrja thotë: Letërsia serioze duhet të mbërrijë patjetër te Metafizika. Kjo nuk nënkupton që të jetë “e rëndë” si Filozofia, por të jetë e bukur dhe universale si zbulimet e reja shkencore.

    E tash një çast, një çast të vetëm për ata zogjtë që nganjëherë përgjojnë në hije… Të jetosh është shans suprem, një lotari e hareshme qiellore, dialektikë si qenie e gjallë dhe jo iluzion në pasqyrë. Ndërsa vdekjen nuk e njohim, sado që diçka mësojmë nga të tjerët. Madje mua më ka rënë mënyra më mizore, ta marr mësimin duke parë si shuhej im bir. Por, gjithsesi, me vdekë e konsideroj detyrë. Siç besohet, nëse lindja na bën vdekatarë, detyra e vdekjes nxit përfytyrimin për perspektivën e së përjetshmes.

    Për çudi, ndryshe nga shumë kolegë të mi, ne të dy paskemi qenë veç e veç, ju andej dhe unë këtej. Por të gatshëm për t’u bërë bashkë, sapo u pamë në “Exlibris”. Jam shprehur tashmë, në gazetë ju lexova për herë të parë. Përveç pjekurisë së mendimit, në atë intervistë më lanë mbresë disa spikatje. Përpara se të përktheni, ju dini të lexoni. Dhe kjo është shumë e rëndësishme për letërsinë. Ju përktheni nga pasioni dhe është pasioni që ju ka çuar te profesionalizmi. Duke ju lexuar, vetvetiu çdo shkrimtar krijon besim për dhuntitë e përkthyeses. Dhe, së fundi, ju e përfaqësoni me dinjitet veprën që përktheni, siç ka ndodhur me romanin “Fjala e fundit e Sokrat Bubës”.

    Ju falënderoj përzemërsisht për gjithë sa keni bërë për Letrat shqipe në rumanisht. Sipas meje, ne ballkanasit e kemi në gjak me dashtë, madje me dashtë fort, por shpesh e prishim me rregullat e mirënjohjes.

    E di çfarë, O ANA, tash po kthehem te harmonia e kuptimeve të mbivendosura. Shkurt, po e mbyll me ca fjalë që dikush (në mos gabohem një poete) më ka shkruar njëherë, pasi ndoshta na shkojnë të dyve: “Kam përshtypjen se ju njoh qëkur është jeta dhe se gjithmonë ju kam dëgjuar të më flisni mua.”

    Poshtëshënim: Meqë e tashmja është e ardhme dhe e shkuara e tashme, kërkoj ndjesë që këtu po transferoj nga messengeri një kujtesë të vogël: Mos më jepni më porosi për dërgesa, në miqësinë tonë nuk do të ketë libra në PDF. Dhe me gjasë kështu do të vazhdojë, derisa ai zogu i hijes të vijë tek unë.

  • Lutfiun e vrau pushteti i makutërisë, por e braktisëm edhe ne….!

    Lutfiun e vrau pushteti i makutërisë, por e braktisëm edhe ne….!

    Ajo kamera e Fax News as që po e kuptonte se po filmonte momentet e fundit të jetës së 53-vjeçarit Lutfi Çekiri. Një burrë i kërrusur buzë trotuarit të QSUT-së që ankohej për dhimbje dhe sorollatje, në fakt ishin dhe do mbesin pamja e vërtetë e sistemit të shëndetësisë.

     “Mbrëmë ishim në urgjencë dhe na kanë sjellë këtu për stomakun. Njëri thotë shko tek infektivi, tjetri thotë s’je për këtu. Kemi qenë mbrëmë në Urgjencë, nga këtu shkuam në Laprakë. Atje më dhanë qetësues, më bën serum e më thanë duhet të shkosh të vizitohesh për stomakun.

    Tani nuk na japin përgjigje, një thotë shko atje. Jam me veshka, me ulcerë në stomak, tensionin e kam të ulët”, u shpreh mes dhimbjesh 53-vjeçari duke kthyer me vështirësi edhe një herë fytyrën e zverdhur para kameras.

    Pak orë më vonë ai dha shpirt. Ka tre ditë që është varrosur në fshatin Ndroq të Tiranës, por “kufoma e shëndetësisë” dhe e qeverisë që është kthyer si “agjenci funeralesh” për qytetarët e varfër, shëtit lirshëm nëpër Shqipëri. Nëse do besohet propaganda e qeverisë, shëndetësia ka ndryshuar. Sipas tyre shërbimet janë cilësore, ilaçet nuk mungojnë, i gjithë sistemi funksionon mjaft mirë. Koncesionet për kryeministrin tonë Edi Rama i kanë dhënë “fytyrë evropiane” të gjithë sistemit….

    Po Lutfiu e provoi dhe e pagoi shumë shtrenjt, me jetën e tij, duke lënë pas edhe një brengë për familjen. E sorollatën rrugëve të Tiranës, që më shumë të sheh syri betoniere sesa ambulanca. E rropatën pa i dhënë ndihmë, ndoshta nga një mjek i paaftë, por mbi të gjitha nga qeverisja e papërgjegjshme dhe e foksuar vetëm në një drejtim: tendera dhe koncesione, ku luhen qindra milionë euro të cilat në fund nga abuzimi dhe korrupsioni sjellin këtë pasojë, marrjen e jetëve të qytetarëve. Po sa raste të tilla ka në vend që të sëmurët shkojnë për ndihmë mjekësore dhe nga paaftësia e një mjeku të emëruar nga partia, apo e gjithë sistemit të piramidës drejtuese sot po lënë jetën rrugëve?

    Faji nuk është vetëm i qeverisë, por edhe i yni si shoqëri. Asnjë protestë nuk u shënua për këtë rast dhe të tjerë të ngjashëm, asnjë reagim nga “shoqëria civile” dhe drejtues OJQ-shë që nginjen me fondet që marrin dhe heshtin për problematikat. Edhe familjen e Lutfiut, bashkëshorten dhe dy fëmijët sot i kemi lënë vetëm.

    Po nëse Lutfiu do ishte një zyrtar a pushtetar, a do vdiste i ulur në bordurën e ftohtë të QSUT-së? Këtë askush nuk mund ta çojë në mendje. Sepse pushtetarët shkojnë e bëjnë ndërhyrje estetike në klinikat e njohura të botës dhe nuk shtrëngojnë stomakun me duar si Lutfiu, por ngushtojnë stomakun për të mos u bërë obezë nga ushqimet e bollshme.

    Ndërsa ata oligarkë që morën miliona me koncesione, kur sëmuren vetë rendin drejt Evropës, sepse e dinë mjaft mirë që shëndetësia “brilante” sipas kryeministrit, është vetëm për propagandë dhe në projekte imagjinare 3D.

    Shumë qytetarë ndjejnë keqardhje për Lutfiun dhe familjen e tij që la pas, por nuk ngrenë krye për të protestuar, edhe për faktin se i ka mbytur halli i tyre. Por veç pushtetarëve na kanë marrë peng edhe disa qytetarë që mezi presin ti qepen kamerave nga pas për të dhënë deklarata të bujshme: “Rama dhe Veliaj, marrshi nga ditët tona…”! Edhe Lutfiut ia morën jetën…!

  • John Ford, mbreti i filmit western

    John Ford, mbreti i filmit western

    Xhon Ford është njeriu që, praktikisht e ka krijuar kinemë western. Madje, ai që e rishpiku Westernin nga e para

    S’është një paradoks: edhe pse Fordi ka lindur më 1895, kur aventura e madhe e Frontit tashmë kishte marrë fund, ishte pikërisht ai, së bashku me regjisorë të tjerë të zhanrit, që krijoi epikën që i dha linfën jetësore sagës më origjinale, më të rëndësishme dhe të pasur të të gjithë kombit amerikan.

    Një popull që, në të kundërt, nuk do të mundte të këndonte histori të tjera përveç atyre të dhimbshme, edhe pse heroike, të Luftës së Pavarësisë dhe Luftës Civile.

    Ishte Ford që e bëri Westin një vend mitik dhe magjik, selinë e ëndrrave të çdo familjeje amerikane. Ishte ai që krijoi sintaksën e kinemasë western, me të gjitha klishet e saj, personazhet themelorë, situatat tipike. Vetë ai, megjithëse me modesti, ia njihte vetes këtë meritë.

    Si i pëlqente të thoshte: “Ekzagjerohet duke më bërë mua një specialist të westernit. Megjithatë, unë e dua këtë zhanër. Ndoshta sepse nuk e kam harruar mësimin e kinemasë së heshtur, duke i dhënë aksionit rëndësinë që i duhet. Kinemaja më e mirë është ajo ku aksioni është i gjatë dhe dialogët janë të shkurtër. Më e vështira është të gjesh historinë për të treguar; një histori të mirë, me një sfond piktoresk dhe trajton qeniet njerëzore”. Me pak fjalë, një histori të mirë të vendosur Far West.

    Xhon Ford dhe kinemaja western: një kombinim i pandashëm në imagjinatën e gjithë dashamirëve të kinemasë dhe Far Westit. Ose, ndoshta, një “trinom”, nëse emrave Ford dhe West t’i bashkojmë edhe Xhon Uejn, aktorin “fetish” të regjisorit të madh, me të cilin realizoi, nga viti 1928 (viti i filmit të heshtur Hangman’s House) në 1963 (Donovan’s Reef, një komedi e ambjentuar në Polinezi), plot 21 filma, mes të cilëve disa gurthemele western, si Stagecoach, 3 Godfathers, Fort Apache, She Wore a Yellow Ribbon, Rio Bravo, The Searchers, The Horse Soldiers, The Man Who Shot Liberty Valance dhe How the West Was Won.

    Por kush ishte me të vërtetë John Ford, mbreti i filmave western? Le ta zbulojmë së bashku.

    Irlandezi i mirë i filmit

    Sidoqoftë, kur në vitin 1968, gjatë një interviste televizive me gazetarin Philip Jenkinson, Ford shqiptoi frazën e famshme “Emri im është Xhon Ford dhe unë bëj western”, Hollywood-i përshkohej nga një frymë dyshimi.

    Ishte ndoshta hera e parë që flitej për westernin si një mjet autentik shprehës, i denjë për vëmendje dhe jo si një produkt i thjeshtë komercial për masat.

    Deri atëherë, siç kujton regjisori Douglas Sirk, “askush nuk ishte marrë ndonjëherë për të përcaktuar se çfarë vendi kishte westerni në kinemanë amerikane, dhe as se çfarë vendi zinin filmat në kulturën amerikane. Thënia i Fordit provokoi diskutime të forta. Ishin të befasuar nga fakti që i madhi Xhon Ford e kishte përkufizuar veten me ato fjalë. Por unë besoj se nuk mund të ekzaminohet kinemaja amerikane pa marrë parasysh westernin”.

    Ishte pikërisht kështu. Fordi donte të thoshte që jo vetëm të gjithë filmat e tij, në një farë mënyre, ishin western, por edhe që kinemaja amerikane, në tërësinë e saj, ishte e përbërë nga western të mëdhenj; sepse westerni përbënte epikën e atij populli, ai ishte baza e tij e vërtetë kulturore, mbulesa mbi të cilën ishte ndërtuar, përgjatë njëqind viteve, që shkonin fundi i shekullit të tetëmbëdhjetë deri në fund të shekullit nëntëmbëdhjetë, shoqëria e Shteteve të Bashkuara.

    Me pikat e forta dhe të dobëta të saj, me mëkatet e saj të mëdha origjinale dhe me përpjekjet e saj (jo gjithmonë të suksesshme) për t’u vetëshlyer e për t’u falur nga historia dhe ndërgjegjja e saj. Qysh nga ditët e para të kolonizimit, Perëndimi u zhvendos gjithnjë e më shumë në Perëndim dhe Westi u bë gjithnjë e më shumë Far West, përgjatë vijës imagjinare të Kufirit që duhet të çonte, pasi të arrinin përtej ylberit dhe horizontit, në një botë të bërë nga liria puro.

    Amerika dhe amerikanët u formuan përmes aksionit, dhe ky aksion ishte një udhëtim i vazhdueshëm për të shtyrë Kufirin tej e më tej. Vendi nuk mund të ndahej nga limiti i tij, nga Westi i tij; në këtë mënyrë, përrallat western u bënë arketipi i historisë amerikane, e përbërë nga takimi i të njeriut të bardhë me tokën e egër dhe me ata që jetonin atje, indianët. Secili prej filmave të mëdhenj western të Fordit është përmbledhja e gjithë kësaj.

    I lindur në Cape Elizabeth, Maine, më 1 shkurt 1895, Xhon Ford ishte fëmijë emigrantësh irlandezë: fermerë, siç thoshte vetë ai, që në Amerikë morën një arsimim për të mirën e vendit të ri. Emri i tij i vërtetë ishte Sean (versioni irlandez i John) Aloysius O’Fearna, dhe kishte trembëdhjetë vëllezër dhe motra.

    Varfëria e prindërve e bëri, në një farë kuptimi, më të pastër në shpirt. Siç kujtonte në një intervistë për gazetën franceze “Le Monde”: ” Shpesh më shigjetojnë për idealizmin tim. Nuk e mohoj. Fakti është se unë besoj në shumë gjëra që tani është bërë zakon të tallen: dashuria, miqësia, drejtësia. I dua njerëzit dhe u besoj atyre”.

    Është baza e kinemasë së tij, dhe ndoshta edhe e jetës së tij, nëse është e vërtetë që, pavarësisht ishte me ide republikane dhe konservatore, gjatë stuhisë makartiste që tronditi Hollywoodin (kur, gjatë viteve Pesëdhjetë, filloi gjuetia ndaj simpatizantëve socialistë dhe komunistët midis atyre që punonin në botën e kinemasë), nuk ngurroi të anohej në mbrojtje të kolegëve pak a shumë të dyshuar: ai e bëri në emër të miqësisë dhe dashurisë për punën që i bashkonte.

    Kur Xhon ishte fëmijë, familja e tij u transferua në Portland, ku i ati kishte blerë një saloon. Studioi në Portland High School, ku u diplomua në 1913. Më pas punoi në një fabrikë këpucësh si nëpunës reklamash. Por, shpejt, u bashkua me vëllanë e tij të madh Frensis, që punonte si aktor dhe regjisor në Bison Life Motion Picture.

    Në 1916, Xhon (i cili aso kohe vetquhej Xhek) filloi të punojë si asistent regjisor, por ndërkohë bënte edhe makinistin gjetësin e gjërave të humbura. Vëllai i tij tashmë kishte marrë mbiemrin e artit Ford; menjëherë më pas edhe Xhoni bëri të njëjtën gjë.

    Një punëtor i mirë i kinemasë, Frensisi vazhdoi të bënte si aktorin ashtu edhe regjisorin deri në fillim të viteve 1920, kur vendosi t’i kushtohej ekskluzivisht karrierës së aktrimit (shfaqet disa herë në filmat e të vëllait).

    Para disa vitesh, Xhoni, midis mijëra gjërave të tjera, kishte marrë pjesë në realizimin e The Birth of a Nation, të Griffith. Interpretonte në një kalorës të Ku Kluks Klanit, dhe kjo përvojë i mundësoi atij të studionte metodat e punës së një regjisori të madh.

    Siç ka thënë vetë ai, “Griffith ndikoi tek të gjithë ne. Nëse nuk do të ishte për të, kinemaja nuk do të kishte dalë kurrë nga fëmijëria. Ishte promotori i gjithçkaje, ai ishte që shpiku planin e parë dhe bëri gjëra që askush nuk i kishte menduar kurrë më parë”.

    Kur shtëpia kinematografike për të cilën punonte, duke parë sukseset western me Tom Mix, William Hart, Rio Jim dhe Bronco Bill, vendosi të prodhojë edhe ajo filma të tillë, zgjedhja për regjinë ra mbi Xhon Fordin, duke parë që regjisorët e tjerë e përçmonin atë lloj filmi, të konsideruar më të përshtatshëm për akrobatet dhe artistët e cirkut sesa për aktorët e vërtetë.

    Shpikja e një zhanri

    Më 1917, Ford drejtoi filmin e tij të parë, The Tornado, në të cilin interpretoi edhe vetë ai.

    “Moving Pictures World” e reçensoi veprën duke shkruar: “Duke kërcyer nga çatia mbi kalë, Xhek Ford admirohet si një akrobat dhe një kalorës i aftë. Në kulmin e aksionit, protagonisti kërcen nga kali që kalëron me të shpejtë duke u hedhur në një tren në lëvizje”.

    Westernët e kohës ishin kështu: më shumë një punë marifetesh se gjë tjetër. Vetë Fordi besonte se imazhet dhe jo fjalët duhet të tregojnë një histori. Pas këtij suksesi të parë, Fordi relizoi një seri prej 26 filmash western ku aktori kryesor ishte Harry Carey.

    Çdo film u xhirua brenda një jave, shpesh duke improvizuar gjatë xhirimeve. Truku për të qenë kaq i frytshëm ishte në shkrimin e një historie bazë dhe më pas xhirimi i saj nëpër ambiente të ndryshme, me tituj të rinj dhe bashkë-protagonistë të ndryshëm.

    Fordi pranon se ka xhiruar “të njëjtin film” të paktën 12 herë pa e kupruar njeri. Ata ishin filmime me dy rula (rreth 20 minuta), por në vitin 1917 Fordi realizoi edhe filmin e tij të parë me metrazh të gjatë (pesë rule, pak a shumë një orë) të titulluar Centro! (Straight Shooting).

    Një kritik shkroi: “Pak regjisorë dinë të fusin kaq shumë forcë në film siç bën Fordi”. Më 3 korrik 1920, Xhoni u martua me Mary McBride Smith, me të cilën pati dy fëmijë: Patrick Roper, në 1921 dhe Barbara Nugent, në 1922. Në 1923, për filmin Cameo Kirby, doli për herë të parë me emrin Xhon në vend të Xhek.

    Vitin pasardhës erdhi suksesi i tij i parë i vërtetë, i madh: The Iron Horse (Kali i Hekurt), i cili tregon historinë aventureske të ndërtimit të hekurudhës transkontinentale, e cila bashkoi dy brigjet e Shteteve të Bashkuara, në vitet gjashtëdhjetë, të Tetëqindës.

    Në 1928, John xhiroi The Hangmans House, puna e tij e parë me Xhon Uejnin. Ishte ende një film pa zë, por filloi aty partneriteti tridhjetë vjeçar midis dy artistëve. Vepra, pavarësisht nga titulli, nuk është një western, por një dramë familjare irlandeze në të cilën Uejn nuk recito si protagonist, por në rolin e një spektatori në një garë me kuaj.

    Më 1929, Fordi realizoi filmin e tij të parë me zë, Napoleon’s Barber (Barberi i Napoleonit), një film komik me metrazh të shkurtër ku një berber mburret me një klient në lidhje me atë që do t’i bënte Napoleonit, nëse do t’i dilte përpara, dhe papritmas zbulon Napoleoni është pikërisht klienti.

    Më 1935, The Informer (Tradhtari) mbase suksesi më i madh i arritur ndonjëherë nga Fordi, i cili i mundësoi atij të fitonte çmimin Oskar për regjinë më të mirë.

    Më 1939 Xhon Fordi xhiroi westernin e tij më të famshëm: Stagecoach (Hije të Kuqe). Me skenar të Dudley Nichols duke u nisur nga një histori e Ernest Haycox, filmi, i ambientuar rreth vitit 1880, tregon historinë e një karroce mbi të cilin udhëtonin një prostitutë që kërkon të ndryshojë jetën (Dallas), një mjek i alkoolizuar, gruaja shtatzënë e një oficeri, një jugor i varfër, një bankier mashtrues, një përfaqësues i uiskit dhe një sherif, të cilit, gjatë rrugës, i bashkohet një kauboj, pistoleri Ringo (Xhin Uejn), vetë njeriu që kujdeset për ligjin, po kërkonte.

    Pa përcjellje ushtarake, karroca sulmohet nga Apashët, por thirrja e bekuar “Po vijnë tanët!” (domethënë ndërhyrja e Kalorësisë) zgjidh situatën. I jashtligjshmi merr hakun që dëshironte dhe sherifi, në fund, e lë të lirë për t’u arratisur jashtë kufirit, për në Meksikë, ku të fillojë një jetë të re me Dallasin, me të cilin ndërkohë ai ka rënë në dashuri.

    Përtej të qenit një film i shkëlqyer i Fordit, filmi është gjithashtu i pari në të cilin Uejn luan një rol absolutisht kryesor, duke ndërtuar karakterin tipik të të gjithë westernëve të tij të ardhshëm: burrë i ngurtë, pa ngasje, besnik, por me një impuls melankolie që e bën atë njerëzore, pavarësisht pamjes së jashtme.

    Filmi, i cili sipas kritikut francez André Bazin vizaton formën klasike të westernit në pikën e tij më të lartë, fitoi dy çmime Oskar: për kolona zanore, të kompozuar nga Richard Hageman, dhe për aktorin më të mirë jo protagonist Thomas Mitchell, i cili luante rolin e Josiah Boone, mjekut të alkoolizuar.

    Në 1940, Ford do të fitojë Oskarin e tij të dytë si regjisor. Ai e fitoi atë për The Grapes of Wrath, kryevepër e bazuar në romanin e publikuar nga John Steinbeck vetëm një vit më parë.

    Interpretuar nga Henry Fonda, Jane Darwell dhe John Carradine, filmi tregon historinë e Amerikës gjatë depresionit të madh. Tom Joad (Fonda) del nga burgu dhe zbulon se toka e tij është shpronësuar nga bankat.

    Nuk ka zgjidhje tjetër veçse të niset mbi një kamion, me gjithë familjen, për në Perëndim, drejt Kalifornisë, përgjatë Route 66, të shndërruar në një postë për të ardhurit e rinj. Iluzioni i tyre për të marrë një tokë pjellore për të kultivuar shndërrohet shpejt në zhgënjim dhe udhëtimi shndërrohet në një odise të vërtetë.

    Sezoni i Kufirit

    Kur Shtetet e Bashkuara i shpallën luftë Japonisë pas bombardimit të Pearl Harbor në dhjetor 1941, Ford hyri në Marinë.

    Në krye të një grupi reporterësh dhe operatorësh, ai xhironte operacionet në terren. Më 1942 ai mori pjesë në betejën e Midway, ku një plagë e cila, më vonë, do t’i kushtonte humbjen e syrit të majtë.

    Pas luftës, më 1945, ai xhiroi They Were Expendable një film lufte, por në vitet pasardhës filloi për të sezoni i madh western. Xhirime të destinuara për të bërë epokë, të interpretuar nga aktorë peshë të jashtëzakonshme, në gjendje të krijonin një figurë specifike, klishe që të modulonte gjithë kinemanë e Kufirit.

    Lista fillon me My Darling Clementine, i vitit 1946, interpretuar nga Henri Fonda në rolin e Wyatt Earp dhe Victor Mature në atë të Doc Holliday. Filmi ritregon historinë e sfidës së famshme të OK Corral, i cilin pikërisht falë këtij xhirimi u shndërrua në një nga mitet themelues të Westit.

    Siç tha Ford, “Burra si Earp ishin trima. Ata nuk kishin nevojë të përdorin revolverin. Ishte i mjaftueshëm një vështrim. Dominonin me prestigjin që kishin fituar dhe me personalitet. Pastaj … kishin fat. 45-ëshja është arma më e pasaktë e prodhuar ndonjëherë”.

    I 1948 është Fort Apache, sërish me Henri Fonda, prapë bashkë nga Xhon Uejnin, që hap serinë ku ai do të interpretojë oficerin e ushtrisë. Filmi është gjithashti i pari i një trilogjie kushtuar kalorësisë gjatë Luftërave indiane, dhe nxjerr në pah kontrastin midis kolonelit Turner (Fonda), i etur për të bërë emër për veten në konfliktin kundër lëkurkuqve, dhe oficerëve të tjerë të fortesës, të gjithë veteranë të Westit, mes të cilëve edhe kapiteni Jork (Uejn), të cilët shfaqen më të përmbajtshëm.

    Më 1949 ishte rradha e She Wore a Yellow Ribbon (Ajo kishte veshur një fjongo të verdhë), kapitulli i dytë i trilogjisë së sipërcituar. Stili i xhiromit është i frymëzuar në mënyrë të qartë nga ai i piktorit western Frederic Remington dhe fitoi Oskarin për fotografinë më të mirë për Winton Hoch.

    Ford tregon: “U përpoqa të imitoja stilin e Remington, por nuk mund bë hëhej njëqind për qind. Si një objektiv minimal, u mundova të nxjerr në pah ngjyrën dhe lëvizjen që janë karakteristike për të, dhe mendoj se ia kam arritur pjesërisht”.

    Nën interpretimin nga Xhon Uejn të rolit të kapitenit Nathan Brittles, filmi nis një ditë pas humbjes katastrofale të Custer në Little Bighorn dhe tregon kalorësinë e angazhuar për të përballur një ofensivë të madhe të lëkurkuqve, të bashkuar në një aleancë të gjerë dhe të frikshme.

    Skenarit i shërben si sfond i jashtëm Monument Valley, midis Utah dhe Arizonës, një vend i zakonshëm në kinematografinë fordiane dhe tashmë i gdhendur në imagjinatën kolektive si peizazhi i vërtetë western.

    Rio Bravo, i 1950, është filmi i tretë në trilogji (gjithmonë interpretuar nga Xhon Uejn), që paraprihet nga një tjetër western: Wagon Master, në të cilin Ford gjurmon transferimin epik të kolonëve të besimit mormon në territoret e Jutas, ku themeluan Salt Lake City.

    Por është me një film jo-western, The Quiet Man, të vitit viti 1952, që Ford, me Uejn si protagonist, fitoi Oskarin e tij të katërt dhe të fundit (në 1942, në mes të luftës, ishte radha e How Green Was My Valley).

    Dy Xhonët e pandashëm dhe zjarret e fundit

    – Dy Xhonët e pandashëm

    Më 1953 Ford xhiroi aventureskun Mogambo dhe, për miqësi me Xhon Uejnin, punoi si regjisor i njësisë së dytë në Hondo, me regji të John Farrow.

    E 1956-ës është kryevepra The Searchers, ndoshta rezultati më i mirë i bashkëpunimit midis Fordit dhe Uejnit: këtu aktori besonte se kishte dhënë më të mirën e tij dhe do të kishte qenë gjithmonë në mënyrë të veçantë i afeksionuar me personazhin që interpretoi, atë të Ethan Edwards, aq sa pagëzoi Ethan njërin nga djemtë e tij.

    Historia e dy burrave në kërkim të një vajze të rrëmbyer nga indianët i vë në skenë të gjitha stereotipet e westernit, duke filluar nga ambjentimi (Monument Valley), për të vazhduar me lëkurëkuqtë, banditët, shkretëtirën dhe ndjenjën e humbjes që mbërthen protagonistin, një njeri nga e kaluara që nuk arrin të ambjentohet në botën ku gjendet dhe jeton.

    Pasi gjeti mbesën e rrëmbyer nga indianët dhe e çuan përsëri në familje, largimi i saj drejt një horizonti të pamasë përfaqëson mbase përpjekjen për t’iu drejtuar një të kaluare, asaj të Westernit aventuresk, i cili po vdes, i mbytur nga civilizimi që po përparon.

    Ngjarjet zhvillohen pas Luftës Civile (periudha më dramatike e historisë amerikane, që forcoi shpirtin e kombit, por hapi plagë të panumërta mbi të), filmi, siç deklaroi Ford, “është tragjedia e një vetmitari; i dikujt që doli gjallë nga Luftën Civile, shkoi në Meksikë, ku u bë bandit dhe nuk u bë kurrë pjesë e familjes së tij”.

    Për më tepër, ajo e vetmisë vullnetare dhe braktisjes së të dashurve shtëpiakë ka qenë gjithmonë një temë e ripërsëritur në letërsinë amerikane, duke filluar nga Uashington Irving dhe Hermann Melville.

    Zjarret e fundit

    1959a ishte viti i The Horse Soldiers, i frymëzuar nga një episod i ndodhur me të vërtetë gjatë Luftës Civile i treguar në romanin me të njëjtin emër nga Harold Sinclair, në të cilin rikujtohet historia e kolonelit nordist Benjamin Grierson (i shndërruar në John Marlowe dhe i interpretuar luajti nga Uejn) i cili, në 1863, u ngarkua të depërtonte pas vijave sudiste për të sabotuar hekurudhat që furnizonin trupat.

    Më 1961 Ford xhiroi Two Rode Together, në të cilin iu rikthye temës së përdorur tek The Searchers, domethënë asak në kërkim të të burgosurve nga lëkurkuqtë.

    Një vit më pas, ishte radha e westernit të tij të fundit të madh, i cili ishte edhe njëri nga filmat e tij të fundit: The Man Who Shot Liberty Valance (Njeriu që vrau Liberty Valance). Interpretojnë, Xhejms Stjuart, në rolin e avokatit Ransom Stoddard, i cili transferohet në West nga qyteti, dhe Xhon Uejn në rolin e kaubojit vetmitar Tom Doniphon.

    Në film, ngjarjet e të cilit zhvillohen në fund të shekullit XIX, të dy burrat përfaqësojnë aspektet e kundërta të Westernit që po formëzohej: civilizimin, e ardhur nga Lindja, me rregullat dhe ligjet e tij, dhe lirinë, madje edhe pak anarki, të Westit të vjetër.

    I vetëdijshëm se do të jetë i pari që do të mbizotërojë, Doniphon vihet në “shërbim” të tij dhe e ndihmon për të fituar mbi të jashtligjshmit që kanë marrë nën kontroll qytetin.

    Ndiqen nga filmi me shumë duar, How the West Was Won, nga 1962, dhe nga Cheyenne Autumn, në 1964, në anën e indianëve.

    Por Fordi tashmë ishte i sëmurë. Vepra e tij e fundit, 7 Women, në vitin 1966, ishte një dështim për kritikët dhe publikun. Nuk do të kthehej më kurrë në sheshxhirim: u shua në Palm Springs më 2 shtator 1973. Navajot e Monument Valley e përkujtojnë me emrin e Natani Nez: “Big Cape High”.

    Në foton më poshtë, Xhon Ford në fillimin e viteve shtatëdhjetë, në shoqërinë e kolegëve regjisorë Dennis Hopper (autor, në vitin 1969, i Easy Rider, në të majtë) dhe Xhon Hjuston, i cili gjithashtu drejtoi westernë të famshëm si The Treasure of the Sierra Madre (1947 ), The Unforgiven (1960) The Life and Times of Judge Roy Bean (1972).

    Katër çmimet Oskar dhe njëzet e gjashtë kryeveprat western

    – Katër çmimet Oskar

    Përgjatë karrierës së tij të jashtëzakonshme pesëdhjetëvjeçare, Xhon Ford ka fituar plot katër çmime Oskar si regjisori më i mirë, por asnjë prej tyre, për një film western. Filmat e tij fitues të çmimeve ishin:

    ∗ Tradhtari, 1936, me Victor McLaglen, Heather Angel dhe Preston Foster. Shkruar nga Dudley Nichols, filmi është vendosur në Irlandë në 1922, në kohën e luftës civile.

    Tregon historinë e Gypo Nolan, një i papunë i larguar nga nacionalistët sepse nuk pati guximin të vriste një tradhtar dhe që, në fund të fundit, bëhet vetë tradhtar.

    * Grapes of Wrath, 1940, me Henry Fonda, Jane Darwell, John Carradine. Bazuar në romanin me të njëjtin emër nga John Steinbeck, tregon Amerikën në vitet e depresionit të madh, kur mijëra familje u detyruan të linin shtëpitë e tyre për të kërkuar një iluzion mbijetese në tokat e Perëndimit. Një ëndërr shpesh e ndërprerë nga shfrytëzimi, abuzimi, dhuna dhe vdekja.

    ∗ How Green Was My Valley, 1942, me Walter Pidgeon, Maureen O’Hara, Donald Crisp. Bazuar në një roman të Richard Llewellyn, është historia e një minatori që largohet nga qyteti uellsian, në të cilin ka jetuar gjithmonë, por që tani ka ndryshuar plotësisht.

    ∗ The quiet man, 1953, me Xhon Uejn, Maureen O’Hara, Victor McLaglen. Shkruar nga Frank S. Nugen, është historia e Sean Thornton, një boksieri që bëri pasuri në Amerikë dhe kthehet në Irlandën e tij.

    Fillimisht i pritur me dyshim, kur vendos të blejë shtëpinë e prindërve bëhet beniamini i komunitetit.

    – 26 kryevepra western

    Ford drejtoi një numër të jashtëzakonshëm filmash western. Më poshtë është një përzgjedhje e filmave të tij më të mirë:

    • The Trail of Hate, 1917.
    • Cheyenne Cheyenne’s Pal, 1917.
    • Bucking Broadway, 1917.
    • Three Mounted Men, 1918.
    • Roped, 1919.
    • By Indian Post, 1919.
    • Gun Law, 1919.
    • The Last Outlaw, 1919.
    • The Rider of the Law, 1919.
    • Desperate Trails, 1921.
    • The Iron Horse, 1924.
    • Stagecoach, 1939.
    • Drums Along the Mohawk, 1939.
    • My Darling Clementine, 1946.
    • Fort Apache, 1948.
    • She Wore a Yellow Ribbon, 1949.
    • Wagon Master, 1950.
    • Rio Grande, 1950.
    • Hondo, 1953.
    • ∗ The Searchers, 1956.
    • ∗ The Horse Soldiers, 1959.
    • ∗ Sergeant Rutledge, 1960.
    • ∗ Two Rode Together, 1961.
    • ∗ The Man Who Shot Liberty Valance, 1962.
    • ∗ How the West Was Won, 1962.
    • ∗ Cheyenne Autumn, 1964.

    Materiali u përgatit nga Dardan MITROVICA

  • Tramp, Sister Act, Barrett dhe kardinali i parë afroamerikan

    Tramp, Sister Act, Barrett dhe kardinali i parë afroamerikan

    Tre murgesha me maska ​​MAGA në tubimin e presidentit në Ohio që synon faktorin religjoz si hap të fundit, Papa Françesku ‘promovon’ kryepeshkopin e Uashingtonit, Wilton Gregory

    Sister Act. Në një pikë të caktuar të mbrëmjes amerikane, me dimrin që fillon të rrahë, një skenë si komedi zhvillohet: Trump është në skenë në Circleville, në Ohio, tre murgesha shfaqen pas tij, një në qendër shtrëngon Biblën, dy të tjerat në krahët e The Donald shtrëngojnë rruzaren, treshja mban maskën “Maga”. Nga Ati ynë tek Make America Great Again, një hap prej Zoti.

    Dyshimet teologjike-politike të kronistëve tanë: O Zot, po ato të treja kush janë ata? Kujt urdhri i përkasin? Çfarë do të mendojë vallë Vatikani? E më pas, janë katolike, apo i përkasin ndonjërës prej kishave të shumta, bëje vetë, që lulëzojnë në Amerikë? Kanë veshje të purpurtë, bardhë e zu, duket se u përkasin “Children of Mary” të Newark, Ohio, motrat trumpiane.

    Koreografitë e Maga rally – siç e kemi parë – janë të studiuara deri në detaje, nga forma e teatrit ku vendoset pothuajse gjithmonë në aeroporte (për t’i mundësuar Air Force One të kalojë nga pista direkt nën skenë, apo Marine One për të zbarkuar midis turmës, siç ndodhi në The Villages, Florida) deri në skenën që shfaqet para dhe veçanërisht prapa Trampit kur ai flet. Çdo gjë ka një skenar, kohën e vet të hyrjes në skenë. Pra, është The Donald dhe pas krahëve tij projektohet Sister Act. Një goditje e sigurtë në imagjinaren e Rrjetit, #nunsfortrump shfaqet si një hashtag dhe, ja ku fillon me diskutimin përmbi famullinë e Internetit.

    Tramp “i krishterë jo-konfensional”

    Jemi në Amerikë, këtu kufijtë e religjonit më shumë se rregulla janë çrregullim. Pra, në këtë tur elektoral Trampi kaloi nga statusi i një presbiteriani në atë të një “të krishteri jo-konfensional”, dhe e ka vënë, të zezë mbi të bardhë, me një shënim të shkruar, sepse këtu çështja e besimit është një çështje serioze (dhe jo vetëm në nivelin politik), është pjesë e sjelljes publike (të paktën të asaj të deklaruar), të para dhe pas një konvertimi, një ndryshim rrëfimi, apo një rimendimi fetar. Kështu Trump “zgjeron” besimin e tij (ose e hollon atë derisa të mos e besojë, nëse preferoni ta lexoni kështu) dhe mund të shkojë në kishë dhe t’i mbledhë votat e të gjithëve. Flasim për një minierë, Evangjelistët, sipas Washington Postit më 2016, përfaqësonin një të katërtën e elektoratit total dhe 81% e kësaj bote kanë votuar për Trampin.

    Motrat Maga të Ohajos

    Tri motrat Maga të Ohajos pra janë të përsosura për qëllimin: Trampi është presidenti i zgjedhur nga Zoti dhe për të tjerët nuk ka Providencë Hyjnore. Disa ditë më parë, gjithmonë në fushatë elektorale, pjesëmarrja e tij në një meshë të së dielës në Las Vegas (bixhoz dhe altar, përzierje e çuditshme) u shënua prej ofertës 20 dollarëshe të bërë nga presidenti-miliarderi, por lajmet në nivelin politik ishte një tjetër: mesha në International Church gjigante të Las Vegasit, në Nevada, ishte bekimi për mandatin e tij të dytë, predikuesit e quajtën atë të vajosurin e Zotit që falë Shpirtit të Shenjtë do të pushtojë Shtëpinë e Bardhë. Dhe vëreni mirë, të gjithë ata që do ta ndjekin do të jenë fitimtarë në jetë.

    Mund të buzëqeshni sa të doni, por në Amerikë – dhe jo vetëm, këto janë vota. Dhe lideri i atij komuniteti fetar që rritet midis slot machine, Paul Goulet, votat i zhvendos si letra pokeri kur thotë se Tramp është anëtar i atij komuniteti sepse tashmë është hera e tij të tretë bashkë me ta. Dhe kështu, gruaja e tij Denise Goulet profetizon se Zoti do t’i garantojë Trampit “një shtytje të dytë”, se “ai do të jetë përsëri president” dhe se Zoti i ka thënë se “ai është gati për katër vitet e ardhshme”. Funksionon? Jemi në fushën e mistereve dhe për misteret, dihet, nevojitet besim. Sidoqoftë, International Church e Las Vegas ia kishte dhënë bekimin Trampit edhe në 2016 dhe Denise Goulet rikujton se zgjedhja e tij katër vjet më parë ishte përgjigjja e lutjeve të tij për Amerikën.

    Vendos Papa: Emërohet kardinali i parë afro-amerikan

    Feja është teksti dhe nënteksti i një skenari me zhvillim të shpejtë dhe të zhurmshëm. Teksa Tramp shndërrohet në “jo-konfesional”, Papa u përgjigjet pyetjeve që i vijnë nga poshtë, nga lëvizjet kulturore të shoqërisë amerikane ku Kisha Katolike po kalon një krizë të thellë, e tronditur nga skandalet e abuzimit seksual ndaj të miturve. Kështu, vëzhguesve politikë nuk u shpëton rëndësia e emërimit të kardinalit të parë afroamerikan mes 13 kardinalëve të rinj të njoftuar nga Papa, Wilton Gregory, 72 vjeç, kreu i Kryepeshkopatës së Uashington DC. Zgjedhja e Papa Francescos vjen në kulmin e protestave të Black Lives Matter që ka ndryshuar fytyrën e politikës amerikane.

    Wilton Gregory, me origjinë nga South Side i Çikagos (i zi, i varfër, i njëjti vend ku është rritur edhe Michelle Obama), u konvertua në katolik që në moshën e adoleshencës. Konsiderohet progresist. Si kreu i ipeshkvijve të SHBA, midis 2001 dhe 2004, ka bërë thirrje për një kthesë të Vatikanit në mbrojtje të fëmijëve viktima të abuzimit seksual siç doli nga skandali i zbuluar prej Boston Globe në 2002 dhe përkujtuar në filmin kandidat për Oskar, “Spotlight”. Gregory u emërua nga Papa si kreu i Kishës së Uashingtonit më 4 prill 2019, jo rastësisht në të njëjtën ditë me vrasjen e Martin Luther King, vrarë në Memfis, Tenesi më 4 prill 1968.

    Roli që Papa i ka besuar Gregorit në Uashington, pothuajse duke i paraprirë kërkesave të lëvizjes kundër racizmit, konsiderohet si më ndikuesi i Kishës Amerikane për delikatesën dhe rëndësinë e marrëdhënieve me pushtetin politik. Tradicionalisht, Kryepeshkopi i Uashingtonit ka marrëdhënie të ngushta me presidentë, diplomatë në kryeqytetin amerikan dhe me liderë të kulturës.

    Në thelb, edhe kjo bën pjesë në konfliktin midis administratës Tramp dhe Vatikanit. Papa Francesco bën një goditje. Tramp? Provoni të godasë. Kaq shumë peshon feja? Po, por pa shpërthimet e borive të engjëjve.

    Faktori religjoz

    Religjoni është teksti dhe nënteksti i një skenari me zhvillim të shpejtë dhe të zhurmshëm. Edicioni amerikan i “Spectator” ia dedikon kopertinën e tij temës së rënies së ndikimit të faktorit religjoz në politikën amerikane dhe sjell në vëmendjen e të gjithëve se si “në fund të shekullit 20, 40 përqind e amerikanëve ishin frekuentues të rregullt të kishave, më shumë se dyfishi i përqindjes britanike. Dukej se krishterimi ishte pjesë e ADN-së së Amerikës dhe nëse evropianët nuk e kuptonin – beh, ky ishte një problemi i tyre”.

    Në vitin 2020, viti elektoral mbase më i rëndësishëm që nga paslufta, situata ka ndryshuar plotësisht dhe pas “katër shekujve të lulëzimit të krishterë” amerikanët “kanë arritur në finish”. Në vend të një prej atyre “zgjimeve” që periodikisht kanë sjellë në jetë besimin e tyre, amerikanët janë të përfshirë në një Përçarje të Madhe. Statistikat e fundit të Pew Research Center janë tronditëse. Midis viteve 2009 dhe 2019, numri i të rriturve amerikanë që e quajnë veten të krishterë ra nga 77% në 65%.

    Ndërkohë, numri i ateistëve, agnostikëve dhe i atyre që nuk ndiejnë “asgjë të veçantë” ka kaluar nga 17 në 26 përqind. Për “Spekctator” është një “rënie në stil evropian”, një sekularizim i pandalshëm, kështu “politikanët dhe media janë të interesuar për demografinë fetare vetëm një herë në katër vjet, kur përpiqen të kuptojnë se si do të votojnë kristianët” por sot ka një risi, një Historia të papritur:” Këto janë zgjedhjet e para ku të dhënat tregojnë se krishterimi amerikan po deporthet”. Ndoshta. E në çdo rast, provohen të gjitha mënyrat për të bindur ata që besojnë në Zot të besojnë edhe tek kandidatin që thotë se e ka rrugën e ndriçuar pikërisht nga Zoti. Dhe presidenti amerikan vazhdon gjithmonë të betohet mbi Bibël.

    Tri lëvizje për fluturimin përfundimtar

    Mesha në Nevada, Sister Act në Ohajo. Dhe emërimi i Amy Coney Barrett në Gjykatën e Lartë. Të gjithë gurët po shkojnë në damë. Janë ulje-ngritjet e kapitujve të një romani që ka një synim të qartë, fitimin e votës së komuniteteve që në Amerikë njihen në bazë të feve, nga ata që shkojnë në kishë apo luten në shtëpi në stil të lirë, e deri tek tradicionalistët që priten nga ardhja e Barrett – në organizmin më të rëndësishëm të sistemit institucional amerikan pas Presidencës dhe Kongresit – një ridrejtim i Gjykatës së Lartë drejt një rruge edhe më konservatore. Një javë e rëndësishme po hapet për Trampin, po konsolidon pozicionet që do të kenë shumë rëndësi në votimet e 3 nëntorit. Një seancë e rrallë e Senatit, e hapur, të shtunën, ka çertifikuar faktin që numrat për emërimin e Barrett janë, madje edhe senatorja e Alaskës Lisa Murkowski pas disidencës së saj të zakonshme të shkurtër njoftoi se do të votojë “po”.

    Fati luan me zara, sot Tramp do të jetë në Maine, ku po kandidon për rizgjedhje disidentja e vetme GOP në votimet për Barrett, senatorja Susan Collins,. A do të thotë Trampi diçka për të? Do të përpiqet ta fundosë? Është një votë rebele, por që nuk e ndryshon rezultatin përfundimtar. E vetmja gjë që mund të ndryshojë është vendi në Senat e Maine, ku tani për tani ulet Collins dhe pas 3 nëntorit do të shihet. Kështu pra sot Senati do të votojë për të kalimin e kandidaturës, e cila më pas do të konfirmohet nga votimi përfundimtar të hënën. Emërimi i tretë i Trampit në Gjykatën e Lartë (rekord) dhe procedura më e shpejtë në histori. Një nxënëse e gjykatësit Antonin Scalia, mbretit të “origjinalistëve”, në vend të Ruth Bader Ginsburg, ikonës së progresizmit juridik.

    Trampizmi në provën e votës

    Edhe kjo është një shenjë e kohës, në nivelin politik në Amerikë janë konservatorët që po shtrojnë rrugën. A do t’i fitojnë ata edhe zgjedhjet e 3 nëntorit? Trump është një rast i veçantë, më 2016 ishte një kthesë e papritur e erës, një stuhi që ndryshoi gjithçka për katër vjet: partia e tij Republikane anulloi atë që qëndronte ende në këmbë nga Gop i vjetër, kundërshtarët e brendshëm (dhe dem, natyrisht) ata e akuzojnë pikërisht për “Trampizmin” i cili, pëlqehet apo jo, është në të njëjtën kohë forca e tij sepse flet për Amerikën më të thellë, për atë tokë të mesme që si Trampi askush tjetër nuk di ta zgjojë, për bazën republikane që kemi parë këtyre ditëve në Maga rally që është në kulmin e entuziazmit të saj, një faktor që të gjithë analistët e konsiderojnë si një përshpejtues të votës për Trump. Do të humbë? Lajmi tani për tani është se Tramp, përkundër gjithçkaje që ka ndodhur, është ende në fushë, një tjetër në vendin e tij tashmë do të kishte dalë nga shinat, me valixhet gati për t’u larguar nga Shtëpinë e Bardhë.

    Trump është kokulur në pritje të një rikonfirmim. Do ia dalë? Nëse votuesit kërkojnë pak a shumë në mënyrë të pavetëdijshme qetësinë është një kthim (e pamundur, por është çështje storytelling) në botën e “rendit të vjetër” botërtor dhe në pax amerikan, atëherë Biden është më qetësues dhe do të fitojë, por nëse shqiponja që shtrëngon nën kthetra harkun e ullinjtë dhe trembëdhjetë shigjetat dhe përpiqet të mbrojnë fortesën e saj e të shkojë në kërkim të hapësirave të reja, atëherë Shtëpia e Bardhë do të jetë akoma e Trampit. Sondazhet janë të gjitha për Joe, sheshet thonë Donald. Për pjesën tjetër duhet të lutemi. Së shpejti do të shohim “TheEnd”, jemi në imazhet e fundit të këtij filmi me tension të lartë, por të gjithë kemi ndjesinë e veçantë se do të ketë kthesa të tjera. Mesha pothuajse ka mbaruar. Nuk do të shkëmbejnë një shenjë paqeje.

  • 7 arsye shkencore që të flini nudo për të mirën e shëndetit tuaj

    7 arsye shkencore që të flini nudo për të mirën e shëndetit tuaj

    Të flemë nudo apo në pizhama? Diskutimi i përjetshëm mes miqsh. Ka nga ata që thonë se nuk është higjenike, ka nga ata që flenë direkt me rrobat e një dite më parë, por ka dhe nga ata që që nuk mund të durojnë copën e pizhamës nën çarçafë. Sot po ju tregojmë 7 arsye pse është mirë të flemë lakuriq, për të mos përmendur kursimin në blerjen e pizhameve.

    1 – Cilësia e gjumit është më e mirë

    Sipas The American Academy of Sleep Medicine, temperatura e trupit tuaj bie natyrshëm në gjumë të thellë. Veshja e një pizhameje mund të ontrastojë këtë rënie natyrale të temperaturës dhe të ndërpresë ciklet tuaja të gjumit. Pagjumësia është e lidhur edhe me temperaturën e trupit.

    2 – Është e shkëlqyeshme për higjenën tuaj intime

    Jennifer Landa, autorja e The Sex Drive Solution for Women, siguron që gjumi nudo është i shëndetshëm për pjesët intime femërore. Meqenëse vagina ka një klimë të ngjashme me atë të një pylli tropikal, ajo mund të bëhet një tokë pjellore për bakteret. Pa të brendshme apo pizhame, pjesët intime do të marrin frymë më mirë.

    3 – Fjetja nudo rrit vetëvlerësimin

    Fjetja nudo është shumë seksi. Lënia e të gjithë materialit në plan të parë do të thotë edhe të jesh shumë më konfidente me trupin tënd. Të jesh i sigurt për veten mbi këtë aspekt do të bëjë që të ndjehesh më e bukur, jo vetëm për ty, por edhe në sytë e të tjerëve.

    4 – Do të keni një bark më të këndshëm

    Sipas Huffington Post, ulja e temperaturës së trupit gjatë natës rrit nivelin e hormonit e rritjes dhe njëkohësisht zvogëlon nivelin e kortizolit (një hormon i prodhuar nga gjëndrat mbiveshkore që vijnë si rezultat i kolesterolit). Nëse gjendet me tepri në trup, ky hormon stimulon oreksin.

    5 – Do të përmirësoni jetën tuaj seksuale

    Nëse flini nudo, do të keni më shumë seks, siguron Dr Landa. Dhe një jetë seksuale më e përmbushur do t’ju bëjë më të lumtur. Oksitoksina, e konsideruar si viagra e të dashuruarve, zvogëlon nivelin e stresit dhe rreziqet e depresionit.

    6 – Nuk do të keni nevojë për dush në mëngjes

    Gjumi në një temperaturë më të ulët do të zvogëlojë djersitjen gjatë natës dhe flokët nuk do të jenë një masë e pakontrollueshme çdo mëngjes.

    7 – Është e ngjashme me një burim rinie

    Sipas naturopates Natasha Turner, autore e librit The Hormone Diet, nxehtësia e natës nxit lëshimin e hormoneve të rritjes. Këto të fundit veprojnë si anti-plakje natyrale kur trupi është i zhveshur nën mbulesa. Lëkura dhe flokët mbeten më të rinj.