Në një epokë ku trupi i zhveshur është kudo – në ekrane, reklama, rrjete sociale dhe plazhe – fjala “skandal” ka ndryshuar kuptim.
Kur skandali nuk konsiderohet më trupi, por simboli
Ajo nuk lidhet më thjesht me nuditetin, por me kontekstin, me figurën që zhvishet dhe me rolin që ajo përfaqëson. Rasti i famshëm i Kate Middleton, e fotografuar topless në shtator 2012, mbetet një pikë kthese: jo sepse bota pa një trup të zhveshur, por sepse u thye imazhi i ndërtuar me kujdes i një princeshe të përmbajtur, elegante, simbol i rregullit dhe traditës. Që prej asaj dite, debati nuk ka të bëjë më me moralin e trupit, por me etjen kolektive për të parë çfarë fshihet pas fasadës së pushtetit, famës dhe autoritetit.
Jemi të gjithë kureshtarë, edhe kur bëjmë sikur jo
Psikologët e shpjegojnë qartë: sa më private të jetë një imazh, aq më e fortë bëhet dëshira për ta zbuluar. Fotot e vjedhura, videot intime apo mesazhet e përgjuara ushqejnë një kureshti të thellë njerëzore, atë për të verifikuar se edhe “të paprekshmit” kanë dobësi. Skandali na josh sepse na ngre mbi piedestal si gjykatës moralë, por njëkohësisht na lejon të shohim veten të pasqyruar te gabimet e të tjerëve. Kur media e etiketon një ngjarje si skandal, publiku ndihet pothuajse i detyruar të skandalizohet, edhe kur thellë-thellë ajo ngjarje nuk e trondit më.
Nuditeti si normalitet dhe si magnet vëmendjeje
Sondazhet tregojnë se sot vetëm një përqindje shumë e vogël e njerëzve e konsideron trupin e zhveshur skandal. Nuditeti është bërë i zakonshëm, pjesë e kulturës së ekspozimit të trupit që karakterizon kohën tonë. Megjithatë, ai nuk ka humbur fuqinë tërheqëse. Jo më për shkak të eksitimit, por për shkak të kureshtjes. Interneti ka zhdukur çdo pengesë, duke e bërë të aksesueshme gjithçka, në çdo moment. Dhe pikërisht sepse gjithçka është e dukshme, ajo që mbetet pak e fshehur bëhet edhe më e dëshirueshme.
Interesante është edhe përmbysja e roleve: nëse dikur mendohej se ishte burri ai që udhëhiqej nga shikimi, sot edhe gratë janë konsumatorë aktivë të imazhit trupor, sidomos atij mashkullor. Trupi nuk është më vetëm objekt dëshire, por edhe simbol statusi, suksesi dhe pushteti.
Seksi dhe droga si skandal publik
Ajo që vazhdon të tronditë një pjesë të opinionit publik është përfshirja e figurave të njohura në histori seksi, droge apo sjellje të konsideruara devijante. Rastet e politikanëve, sipërmarrësve apo VIP-ave të kapur në situata intime nuk janë thjesht thashetheme: ato prekin një nerv të ndjeshëm sepse lidhin moralin privat me përgjegjësinë publike. Seksualiteti i shfrenuar, grupet e mbyllura, eskortat dhe drogat vazhdojnë të shihen si tabu, sidomos kur përfshijnë figura që në publik predikojnë norma, rregulla dhe vlera.
Sipas specialistëve, këto skandale na tërheqin pikërisht sepse janë të ndaluara. Brenda secilit ekziston një pjesë transgresive që zakonisht mbahet nën kontroll. Duke u skandalizuar, ne e mbajmë këtë pjesë në distancë, por njëkohësisht e vëzhgojmë me interes tek të tjerët.
Korrupsioni: skandali i vërtetë që nuk zhvishet kurrë
Në fund, ajo që skandalizon më shumë se gjithçka tjetër nuk është nuditeti, por korrupsioni. Jo rastësisht, termat që lidhen me seksin dhe pushtetin janë bërë sinonime në imagjinatën kolektive. Skandalet politike tronditin sepse përfaqësojnë një tradhti të besimit publik. Ato nuk janë thjesht histori intime, por prova të një sistemi ku pushteti përdoret për përfitime personale.
Dhe megjithatë, paradoksi qëndron këtu: ndërsa korrupsioni na indinjon, ai shpesh normalizohet më shpejt se një foto topless. Trupi zhvishet dhe harrohet, por strukturat e pushtetit mbeten.
Kur skandali prodhohet me vetëdije
Në shoqërinë e sotme të mediatizuar, skandali nuk është gjithmonë aksidental. Shpesh ai është i prodhuar, i ushqyer, madje i kërkuar. Reality show-t, rrjetet sociale dhe politika moderne kanë krijuar një kulturë ku dukshmëria është monedhë. Edhe figura institucionale përdorin jetën private si mjet komunikimi, për t’u dukur “normale”, të afërta, si qytetarët e zakonshëm. Kufiri mes viktimës dhe bashkëfajtorit bëhet i paqartë.
Atëherë, çfarë na trondit sot?
Në fund të fundit, skandali nuk ka vdekur, por ka ndryshuar formë. Nuk është më trupi i zhveshur që na trondit, por hipokrizia, shkelja e roleve dhe keqpërdorimi i pushtetit. Nuditeti vazhdon të tërheqë syrin; korrupsioni vazhdon të rëndojë ndërgjegjen. Dhe mes këtyre dy poleve, media, publiku dhe protagonistët luajnë një lojë të ndërlikuar, ku gjithçka është e dukshme, por jo gjithmonë e vërtetë.
