Në historinë e futbollit, debati për “më të mirin e të gjitha kohërave” është një luftë pa fund. Pelé, Maradona, Cruyff, Beckenbauer, Messi, Ronaldo — secili ka argumentet e tij, secili ka tifozërinë e tij. Por ka një emër që, për ata që e panë të luante, e mbyll këtë debat me një thjeshtësi të frikshme: Alfredo Di Stéfano.
Nuk ishte vetëm golashënues — ishte motori, mbrojtësi, organizatori, shpirti. Nuk luante në një pozicion — luante në të gjitha. Dhe nuk fitoi thjesht trofe; i transformoi klubet që preku në makineri triumfesh. Nga rrugicat e Barracas në Buenos Aires, nëpër fushat e Kolombisë, deri në Bernabéun e Madridit, “Saeta Rubia” (Shigjeta Bionde) la një gjurmë që asnjë tjetër nuk ka arritur ta mbulojë.
Kjo është historia e një djaloshi që ndoqi babain me karrocë nëpër fusha për të ndërtuar këmbët e një kampioni. E një njeriu që u rrëmbye nga forcat guerilje në Venezuelë. E një legjende që, kur vdiq në 2014, u varros me flamurin e Real Madrid — jo sepse kishte luajtur për ta, por sepse kishte bërë atë klub të ishte aq më shumë se një ekip futbolli.
Origjina: gjak garibaldist, zemër argjentinase
Alfredo Di Stéfano II lindi më 4 korrik 1926 në Barracas, një lagje punëtore të Buenos Aires. Ishte produkt i një pluralizmi etnik që e bëri të jetonte disa identitete njëkohësisht: nëna Eulalia Laulhé Gilmont, një navarreze franceze bionde për gjysmë irlandeze; babai Alfredo Di Stéfano, një italo-argjentinas me rrënjë nga Capri. Por ka më shumë: trisgjyshi i tij patern ishte Felicione, një nga gjeneralët e preferuar të Giuseppe Garibaldi-t, dhe stërgjyshja Teresa ishte e lidhur me familjen Pertini.
Rritet në rrugë, si shumë fëmijë të asaj epoke, dhe frekventon edhe lagjen “gjenoveze” të La Boca-s. Babai kishte qenë mbrojtës i mirë në River Plate, por një dëmtim në gju në 2012 e detyroi të tërhiqej. Xhaxhai i tij ishte i fejuar me motrën e Isola-s, portier të madh të River-it.
Ekipi i tij i parë ishte skuadra lagjeshare “Unidos y Venceremos” — “Të Bashkuar do Fitojmë”. Idhujt e tij ishin Pancho Varallo, sulmuesi i Boca Juniors, dhe dy lojtarë të River-it: Peucelle dhe Minella, një mesfushor bionde si ai. Shokët, me dashuri, e pagëzuan “El Minellita” — Minella i vogël.
Por në 1940, për arsye ekonomike, familja u detyrua të shpërngulej në fshat. Alfredo ndihmonte babain dhe duhej ta ndiqte duke vrapuar së bashku me vëllanë Tulio ndërsa ai shkonte të punonte në fusha me karrocën e tij. Këtu filloi të ndërtonte fizikun që do ta bënte kampion: forcoi këmbët dhe zhvilloi një mushkëri jashtë normës. Luajti me Tulio-n në Club Social y Deportivo Unión Progresista deri në 1943, kur familja u kthye në Buenos Aires, në lagjen Flores.
Me këshillën e një miku të familjes që vuri re cilësitë e tij futbollistike, prindërit i shkruan River Plate: Millonarios-t iu përgjigjen me telegram dhe i caktuan një provë. Alfredo mori 4 tramvaje dhe u paraqit në kohë, ku e priste Peucelle — një nga idhujt e tij, tani bërë trajner.
Djaloshi 15-vjeçar e kaloi provën me shkëlqim. Filloi të luante me të rinjtë e River-it, të stërvitur nga vetë Peucelle, të cilit i detyroi “imprintimin” futbollistik.
“Me çfarë e luan futbollin?” — e pyeste trajneri shpesh.
“Me topin”.
“Me çfarë është bërë topi?”
“Me lëkurë”.
“Nga vjen lëkura?”
“Nga lopa”.
“Çfarë ha lopa?”
“Barin”.
“Atëherë topi gjithmonë në tokë, në bar dhe duke e luajtur”.
Formimi: Nga Erico te “Shigjeta” e përhershme
Në vitet e formimit në River, Di Stéfano njohu një tjetër kampion që do ta ndikonte thellë: paraguaianin Arsenio Erico, sulmuesi i Independiente-s. Duke e vëzhguar, Alfredo mësoi disa lëvizje që do t’i bënin të famshëm — goditjet me thembrë në ajër dhe “goditja e akrepit”, që do t’i bënte pronë në karrierën e tij mëvonë. E takoi në autobus dhe Erico i tha: “Me siguri do të bësh karrierë”.
I famshëm që në lagje, fëmijët e tjerë i kërkonin shpesh të luante me ta. Nuk refuzonte kurrë. Midis atyre që luanin me të ishte edhe një djalosh tjetër: Jorge Mario Bergoglio, ai që shumë vite më vonë do të bëhej Papa Françesku. Kishin 10 vite diferencë, por frekentonin të njëjtën shkollë dhe familjet e tyre jetonin disa blloqe larg.
“Ai që do të bëhet Papë,” do të thoshte Di Stéfano më vonë, “është një nga ato djem me të cilët luaja futboll në rrugë. Organizonim ndeshje të gjithë kundër të gjithëve, që vazhdonin derisa të errësohej. Atëherë isha më i famshmi sepse tashmë frekontoja akademinë e River Plate dhe të gjithë më njihnin. Kujtoj edhe një murgeshë që frekontonte të njëjtën kishë me Papën tonë të ardhshëm. Kur topi përfundonte në konventën e saj pas një gjuajtje të gabuar, për ta kthyer më kërkonte të shkoja të bëja Komunjon”.
Shpërthimi në River: “La Máquina” gjeti motorin e ri
Argjentina nuk mori pjesë në Luftën e Dytë Botërore, dhe kjo i dha vendit një periudhë prosperiteti që e bëri futbollin të lulëzojë. Të qenit në River në vitet ’40 do të thoshte të shikoje “La Máquina” — makinerinë, siç quhej skuadra për forcën e repartit ofensiv: Muñoz, Moreno, Pedernera, Labruna dhe Lostau, konsideruar reparti më i fortë në historinë e futbollit argjentinas. Të udhëhequr nga Renato Cesarini, me këtë formacion kishin fituar dy kampionate radhazi në 1941 dhe 1942.
I riu Alfredo i vëzhgonte dhe përpiqej të kapte sekretet: nga Muñoz mësoi artin e driblimit, nga Moreno besnikërinë sportive, nga Pedernera dhe Labruna artin e golit dhe të gjuajtjes në portë, nga Lostau — lojtar shumë i fortë në të dyja fazat — shpirtin e sakrificës.
Më 13 prill 1945 dukej se kishte ardhur dita e tij. Do të debutonte me “La Máquina” sepse Muñoz ishte dëmtuar, por natën përpara vdiq Roosevelt, presidenti i SHBA, dhe kampionati u ndal. Për debutimin duhej të priste edhe disa muaj: më 15 korrik 1945, në moshën 19-vjeçare, Di Stéfano debutoi në javën e 12-të të turneut kundër Huracán, por River humbi 2-1. Në fund të sezonit, me vetëm atë paraqitje, u shpall për herë të parë kampion i Argjentinës.
Stili i tij i lojës nuk kishte kaluar pa u vërejtur: e vuri re presidenti i kundërshtarëve, i cili para sezonit të ardhshëm (1946-47) shkoi në selinë e River për të negociuar një huazim. Millonarios donin ta jepnin për të paktën një vit, për t’i dhënë përvojë.
Pas një takimi të nxehtë, River e dha Di Stéfano-n te Huracán me të drejtë rikthimi, por caktoi një çmim të pamundur: 90 mijë peso. Sepse donin që ai të kthehej.
Me “Los Quemeros”, ku gjeti në stol Guillermo Stabile, “El Minellita” shënoi 10 gola në 25 paraqitje, dy prej të cilëve do të hynin në histori. I pari ishte goli më i shpejtë në historinë e kampionatit argjentinas, të shënuar pikërisht kundër River para se të kishin kaluar 10 sekonda. I dyti ishte një gol me grusht kundër Ferro Carril Oeste — që i paraprin me dekada “Dorës së Zotit” të Diego Maradonës kundër Anglisë.
“Saeta Rubia”: Kur Biondi u bë shigjetë
Sezonin pasues, 1947/48, River Plate e riktheu dhe Di Stéfano u bë protagonist absolut i sulmit. Pedernera e kishte zgjedhur si trashëgimtar të tij në “La Máquina”. Dhe Alfredo tregoi se çfarë ishte i aftë të bënte: në vitin e parë si sulmues titullar i Riverit shënoi 28 gola dhe fitoi kampionatin si protagonist. Gazetari Roberto Neuberger, i magjepsur nga klasa e tij, i dha nofkën që do ta ndiqte përgjithmonë: “Saeta Rubia”. “Saeta” ishte emri i aeroplanit më të shpejtë të aviacionit argjentinase të asaj kohe.
Më 1948 mori pjesë në Kampionatin Sudamerikan për klube, paraardhësen e Copa Libertadores. Di Stéfano ishte një nga lojtarët më të pritur, por fituesi i grupit italian — ku morën pjesë edhe Nacional Montevideo, Colo-Colo, Emelec, Deportivo Litoral dhe Deportivo Municipal — ishin brazilianët e Vasco da Gama.
Bardhekuqtë arritën në ndeshjen direkte me një pikë më shumë, dhe kur u ndeshën me argjentinasit arritën ta mbanin 0-0, me portierin Barbosa — i cili do të bëhej i famshëm për Maracanaco-n e ’50 — si një vargë autentike që neutralizoi edhe një penallti të Labrunas. Di Stéfano shënoi 4 gola në 6 ndeshje.
Greva, dëshpërimi dhe eksodi në Kolombi
Takimi mes lojtarëve sudamerikanë nga vende të ndryshme në Kampionatin amerikanojugor ndezi një ndërgjegjësim: atletët kuptuan se nuk mund të vazhdonin më me amatorizëm. Kështu lindi një grevë e bujshme kundër pronarëve dhe drejtuesve të klubeve, të akuzuar për shfrytëzim.
Ndërkohë në Argjentinë kishte ardhur në pushtet gjenerali Juan Domingo Perón, i cili nuk donte të dëgjonte për grevë futbollistësh. E ndërmjetësoi gruaja e tij, Evita. Di Stéfano dhe Pedernera udhëhoqën rebelimin dhe në fund Federata u detyrua të pezullojë kampionatin 1948/49. Protesta përfundoi më 1949 me diasporën e të gjithë kampionëve argjentinas në realitete të tjera të kontinentit sudamerikan.
Më 4 maj 1949, ndërkohë, u zhduk Grande Torino në aksidentin tragjik të Supergas. Midis dy klubeve ekzistonte një miqësi e madhe dhe presidenti i River, Antonio Liberti, telefonoi Ferruccio Novon, numrin një granata. Dy ekipet organizuan një miqësore përkujtimore më 26 maj në Komunalen e Torinos. Luajtën një përfaqësi e përbërë nga lojtarë të Juventus, Inter dhe Milan dhe kampionët platense. Ndeshja mbaroi 2-2, dhe për platenset shënuan Labruna dhe pikërisht Di Stéfano.
Por pati edhe më: Novo blen Liberti me një marrëveshje që duhej të shënonte ringjalljen e Torinos. Edhe Alfredo Di Stéfano duhej të luante në Itali me fanellën granata. Por kur sulmuesi duhej të nënshkruante, palët mbetën të befasuara: “La Saeta Rubia” njoftoi se kishte arritur tashmë marrëveshje me kolombianët e Millonarios.
Më 1947, në Kolombi kishte lindur D-Mayor, kampionati i parë profesionist në historinë e futbollit — me avantazhe dhe disavantazhe. Midis këtyre të fundit peshonte fakti se nuk njihej nga FIFA, kështu që lojtarët që shkonin atje rrezikonin pezullim. Por nga ana tjetër, pikërisht sepse nuk njihej nga Federata ndërkombëtare, klubet mund të angazhonin këdo të donin.
Pagat e ofruara ishin shumë të larta, kështu që kampionët u tërhoqën nga mundësia të luanin në Kolombi. Nuk bëri përjashtim as Di Stéfano. Më 31 korrik 1949, në një nga ndeshjet e fundit në Buenos Aires, luajti si portier në vend të portierit Amedeo Carrizo dhe për njëzet minuta arriti ta mbante portën e paprekur në një derby të fituar kundër Boca Juniors. Dhe pas 55 golash në 75 paraqitje u transferua nga River Plate për në ligën profesioniste kolombiane me Millonarios të Bogotás. Shkoi me Nestor “Pipo” Rossi, një tjetër nga produktet e mëdha të akademisë së klubit platense.
Ata i thirri vetë Pedernera, i cili ishte vendosur aty tashmë dhe ajo që doli ishte një skuadër e fuqishme, në gjendje të fitonte tre kampionate kolombianë në 4 vjet (1949, 1951, 1952). Di Stéfano, falë shtatlartësisë, me topin mes këmbëve dukej se fluturonte — ishte i paparë për këdo.
Fitoi për dy vite radhazi, 1951 dhe 1952, titullin e golashënuesit të turneut, duke shënuar gjithsej 267 gola në 292 ndeshje nëse llogariten edhe ato zyrtare, ose 100 në 112 ndeshje duke llogaritur vetëm ato zyrtare.
Lojtarët e Millonarios quheshin “Cinco y baille” — “Pesë dhe kërcim” — sepse, pas golit të pestë, për të mos e turpëruar kundërshtarin, fillonin të kërcenin, duke u quajtur më pas si “Baleti Blu”. Vitet në Kolombi ushqyen legjendën e Di Stéfano, i cili nuk vonoi të kapërcente Atlantikun.
Ishte vetë Pedernera që rrëfeu një gol në kufijtë e të mendueshmes: Di Stéfano goditi traversën me një gjuajtje nga jashtë zone, por topi kërciti larg duke ushqyer kundërsulmin e kundërshtarit. Di Stéfano ndoqi mbajtësin e topit, ia rrëmbeu dhe u lëshua përsëri në sulm. Kaloi dy kundërshtarë, shkëmbeu me Pedernera në kufijtë e zonës dhe goditi përsëri në portë: trajektoria ishte e padallueshme për portierin.
Transferimi i kontestuar: Kur për të luftonin Real Madrid e Barcelona
Më 1950 provoi ta merrte Roma, por oferta për kampionin argjentinas avulloi nga frika e kostove të tepërta. Në 1952, Millonarios u ftuan në Spanjë, në Madrid, sepse Real Madrid, i themeluar në 1902, kremtonte dasmën e artë, 50-vjetorin e themelimit. Në tribunë nuk mund të mungonte as presidenti Santiago Bernabéu me njeriun e tij të merkatos, që donin të vëzhgonin nga afër Pedernera-n.
Por pas pak minutash për sytë e tyre, ashtu si për të gjithë tifozët në tribuna një gjë u bë e qartë, se ylli i vërtetë ishte në fakt numri 9 — Alfredo Di Stéfano. Vendosën ta provonin, por e kuptuan se situata ishte veçanërisht e komplikuar. Barcelona kishte arritur më parë: katalanasit i kishin ofruar 200 mijë dollarë River Plate.
Ndërkohë FIFA i kishte konsideruar të pavlefshme të gjitha transferimet në kampionate të panjohura, përfshirë edhe atë të Di Stéfano te Millonarios. Real Madrid e mendoi dhe vendosi ta blinte nga Millonarios. Lindi një duel pa precedentë midis dy gjigandëve të Spanjës, me tone shumë të ashpra midis palëve.
Kur Federata spanjolle bllokoi transferimin e lojtarit argjentinas te Barcelona, FIFA zgjodhi për ndërmjetës Armando Muñoz Calero, presidentin e vjetër të Federatës spanjolle dhe, jo pa rëndësi, njeriun e besuar të Francisco Francos.
Propozimi i tij për të zgjidhur çështjen e ndërlikuar ishte “salomonik”: Di Stéfano do të luante dy vitet e para te Real Madrid, dy të ardhshmet me Barcelonën. Vendimi krijoi shumë pakënaqësi brenda klubit blaugrana dhe presidenti Enric Martí iu desh të jepte dorëheqjen. E pasoi Francesc Miró-Sans, i cili vendosi t’i dorëzonte të drejtat e klubit mbi lojtarin te Blancos. Këta të fundit festuan: Di Stéfano do të luante me ta.
Real Madrid do të paguante 5.5 milionë peseta për transferimin, plus 1.3 milionë bonus në momentin e blerjes dhe një kuotë vjetore për Millonarios. Lojtarit, që firmosi një kontratë katërvjeçare, do t’i shkonin 16 mijë peseta pagë, me bonus të dyfishuar krahasuar me shokët e skuadrës — një shpenzim që përfshinte 40% të të ardhurave vjetore të klubit madrilen.
Në Madrid: “Don Alfredo” mëson Realin të fitojë
Në mbërritjen e tij në aeroportin e Barajas më 22 shtator 1953, gruaja e tij Sara, e mbiquajtur “La Locomotora”, i kishte dhuruar dy fëmijët e parë në Kolombi dhe e “tendoste” goxha marrëdhënien e tyre duke i thënë se ndiente nostalgji për Amerikën e Jugut. E pyeti sa vite do të duhej të qëndonin në Madrid. Nuk do të largoheshin kurrë më.
Merengues, pa suksese prej 20 vitesh, kishin tashmë yllin e tyre. Jeta madrilene e “Saeta Rubia” zhvillohej midis lagjes Chamartín, ku jetonte dhe punonte, dhe Gran Vía, veçanërisht lokali Chicote, qendra e jetës së qytetit. Aty shkonin artistë, letrarë, poetë, matadorë dhe edhe futbollistë. Midis frekuentuesve më të famshëm edhe Pablo Picasso.
Ndikimi mbi fushën e stërvitjes ishte traumatik: për atë që vinte nga shkolla e rafinuar e River, futbolli i praktikuar në atë moment nga Real ishte nivel i ulët, gjithë topa të gjatë dhe kundërsulm. Alfredo nuk e fshehu pakënaqësinë. “Zapatazos”-“këpucë të rënda”, i quajti shokët, duke i parë në veprim.
Pas një jave u lodh, ndaloi stërvitjen dhe nisi t’u impononte stilin e tij të lojës, të përbërë nga loja me top në tokë dhe shkëmbimet me shpejtësi të lartë.
“Pse e keqtrajtoni topin?” —pyeste shokët. “Duhet ta përkëdhelni dhe ta bëni të luajë në tokë”.
Ishte hapi i parë. Di Stéfano, që për të gjithë u bë “Don Alfredo”, u tregoi shokëve se si bëhej. Në pak muaj lindi loja që do ta karakterizonte Grande Real Madrid. Skuadra ishte gati të fillonte të fitonte.
Debutimi me fanellën e bardhë nuk mund të ishte ndryshe: tripletë në Clásico kundër Barcelonës në tetor. Ajo e merengues ishte një kalërim fitimtar: Di Stéfano u shpall golashënues me 27 gola në 28 ndeshje dhe i tërhoqi drejt vendit të parë në La Liga. Ishte suksesi që theu agjërimin e gjatë, por më e mira duhej ende të vinte.
Sezonin pasues, 1954/55, ai i ardhjes së bashkëkombësit Rial, fortësisht i dëshiruar prej tij, Don Alfredo shënoi 25 gola (vendi i dytë mes golashënuesve) por rezultati nuk ndryshoi: kampionati i dytë radhazi, plus Copa Latina, fituar duke mposhtur 2-0 në finalen e Parc des Princes Stade Reims. Ishte një paralajmërim i asaj që do të ndodhte nga sezoni pasues, me Kupën e parë të Kampioneve.
Blancos morën pjesë si kampionë të Spanjës. Debutimi i Di Stéfano në kompeticionin më të rëndësishëm evropian daton më 8 shtator 1955. Spanjollët eliminuan Servette (2-0 dhe 5-0 në shtëpi) dhe Partizan Belgrad (4-0 në shtëpi dhe 0-3 në transfertë në ndeshjen e famshme “të borës”, ku kampioni u sakrifikua edhe në pozicionin e mbrojtësit të djathtë). Në gjysmëfinale Blancos dolën më mirë në një përballje të vështirë me Milan (4-2 në shtëpi dhe humbje e padëmshme 2-1 në San Siro). Kështu arritën në finale, që u luajt në Paris më 13 qershor 1956 kundër francezëve të Stade Reims të Kopas dhe Hidalgos.
Transalpinët e nisën fort dhe kaluan në 2-0. Rihap ndeshjen Di Stéfano, që firmosi 2-1 — i pari i 5 golave të tij në 5 finala radhazi të Kupës së Kampioneve. Rial, bashkëkombësi i tij, barazoi 2-2, por Hidalgo rikalon Stade Reims në avantazh. Në 3-2 gjërat dukeshin keq, por Don Alfredo shkund grupin:
“Kali që avancon do të fitojë” — ishte fraza plot efekt që karikoi shokët.
Donte që skuadra të ngrinte barikadën, filloi ta sulmonte mbrojtjen franceze me sulme vdekjeprurëse me top në këmbë që i bënin drejtësi nofkës së tij. Shokët e ndiqën, ishte pikërisht ai që udhëhoqi aksionet që çuan së pari në 3-3 të Marquitos, pastaj në 4-3 të Rial, i cili realizoi dopietën e tij dhe golin e avantazhit: 4-3, Real Madrid fitoi Kupën e parë të Kampioneve. Ndërsa në kampionat, ishin baskët e Athletic Bilbaos që thyen hegjemoninë e Realit.
Vitin tjetër finalja u luajt në shtëpi, në një Bernabéu që ishte emërtuar për nder të presidentit dhe rikonstruktuar më 1954. Kundërshtari i Real më 30 maj 1957 ishte Fiorentina e Fuffo Bernardinit. Don Alfredo e druante, veçanërisht portierin Sarti, ashtu si dhe Julinho e Virgili, sulmues, i cili sipas gjykimit të tij ishte një Christian Vieri i 40 vite më parë.
Por ndeshja shkoi ashtu si Blancos kishin shpresuar: në fillim Di Stefano shndërron një penallti në gol, pastaj shënon Gento: 2-0 dhe Kupa e dytë e Kampioneve në sirtar, fitore e vulosur nga fitimi i titullit të tretë spanjoll në 4 vjet. Argjentinasi, me 31 gola, ishte Pichichi për herë të tretë. Në fund të sezonit erdhi edhe Copa Latina e dytë, fituar falë një 1-0 në finale kundër Benfica-s. Ishte edicioni i fundit i trofeut.
Këtë radhë Topi i Artë, çmimi që e kishte parë në vendin e dytë vitin e kaluar, nuk mund t’i shpëtonte. Don Alfredo parakaloi Billy Wright dhe Duncan Edwards të Wolverhampton dhe Manchester United.
Një rekord i papërsëritshëm: pesë finale, pesë gola, pesë trofe
Kupa e Kampioneve 1957/58 është ndoshta ajo më magjepsësja. Në çerekfinale merengues u ndeshën në derbi me Sevilla, që merrte pjesë sepse ishte klasifikuar e dyta në kampionat vitin e kaluar. Në ndeshjen e parë nuk kishte histori: Blancos i shkatërruan andaluzianët 8-0, Di Stefano ishte spektakolar dhe firmosi një poker, duke i shpërbërë kundërshtarët.
Kthimi u luajt në një Sánchez Pizjuán të nxehtë: 75 mijë shikues e fyen në shumë raste, duke e bërë simbol të pushtetit futbollistik të Realit. Pas pjesës së parë ishte një fyerje në unison ndaj tij. Por sulmuesi nuk u dorëzua. Qëndroi në qendër të fushës, duke treguar se nuk kishte frikë. Ndeshja mbaroi 2-2, Reali në gjysmëfinale.
Këto duhej të luante me hungarezët e Vasas Budapest, ndeshja e parë në Bernabéu dhe kthimi në Hungari. Merengues në përballjen e parë shënuan poker, Di Stefano realizoi tripletë dhe festoi me një kërcim epik gëzimi, që do të bëhej një nga figurat e tij më të njohura. Në kthim hungarezët kaluan 2-0, vetëm kaq. Për spanjollët ishte rradha e finales së tretë radhazi. Kundërshtar më 28 maj 1958 kësaj rradhe ishte Milani i Gipo Vianit, që kishte në Pepe Schiaffino dhe në kapitenin Nils Liedholm lojtarët e tij më përfaqësues.
Pikërisht kampioni i Botës së 1950 shënon i pari, por Di Stefano iu përgjigj me golin e barazimit, të cilin e pasuan golat e Grillo dhe Rial. Arritur këtë, për minuta e minuta të tëra mesfusha spanjolle kalon në vështirësi dhe do të duhej e gjithë karizma e Di Stéfano për ta bërë skuadrën të reagonte. Sidoqoftë, në një nga strappat e tij proverbiale do të ishte Gento që realizon dhe rezultati do të fiksohej në 3-2 deri në fund. Grande Real Madrid fiton të tretën Kupën rradhazi, plus kampionatin e katërt në 5 vite.
Sezoni 1958/59 është i rëndësishëm në historinë e Real Madrid sepse Don Alfredos iu bashkua edhe Ferenc Puskás. Fillimisht argjentinasi kishte dyshime të forta se mos hungarizi mund të mos ishte i dobishëm për Real Madrid: ishte mbipeshë, pasi kishte braktisur vendin e tij pas pushtimit sovjetik, nuk luante prej kohësh dhe paragjykimet ishin të shumta. Por i mjaftuan pak stërvitje për ta kuptuar se hungarezi kishte cilësi unike dhe do të ishte thelbësor për skuadrën.
Puskás dhe Di Stéfano do të bënin fatin e Blancos dhe do të formonin një nga dyshet më të forta të parë ndonjëherë në një fushë futbolli. Hungarezi fliste pak sepse nuk e kuptonte mirë spanjishten, “Saeta Rubia” ishte gjithmonë ekscentrik dhe ekstrovert. Megjithatë për të komunikuar u mjaftonte topi. Në javën e fundit i shërbeu argjentinasit, me portë të zbrazët, topin që i mundësoi të shpallej përsëri golashënues për herën e katërt dhe të fundit (23 gola).
Blancos arritën përsëri në finale të Kupës së Kampioneve. Ishte e katërta rradhazi dhe këtë duhej ta zhvillonin në tokë gjermane, në Stutgart, përsëri me Stade Reims. Puskás nuk mund ta linte Spanjën dhe mungoi: në vend të tij luajti Mateos. dhe është pikërisht ai që e zhbllokoi rezultatin në minutën e 2-të, pastaj fitoi edhe penallti por që s’arriti ta realizonte.
Bernabéu u tërbua dhe në pushim dërgoi një njeri në dhomat e zhveshjes duke kërkuar shpjegime.
“Pse nuk e gjuajte ti?”
Di Stéfano shikoi trajnerin Carniglia dhe e pyeti:
“Më fal, por kush komandon këtu në dhomat e zhveshjes, ata apo ti?”
Pastaj, duke iu drejtuar emisarit të Bernabéu, siguroi:
“Kemi gabuar, mirë, por tani do të merrem unë”.
Kaluan dy minuta në pjesën e dytë dhe Di Stéfano e mbylli lojën me një goditje të fuqishme në shpejtësi pa nuk i lënë asnjë shans portierit kundërshtar. Për francezët, nuk kishte më asgjë për të bërë: 2-0 dhe trofeu i shkon për herën e katërt Real Madrid. Për Di Stéfano, që u shpall edhe golashënues i Kupës së Kampioneve me 10 gola, ishte një vit yjor: fuqia e Buenos Aires fitoi Topin e Dytë të Artë, duke parakaluar Kopa-n dhe John Charles.
Kupa e fundit e Kampioneve e fituar nga Grande Real, e pesta radhazi, ishte më emocionuesja nga të gjitha. Puskás tashmë ishte rikthyer në peshën optimale dhe ishte futur perfektshmërisht në skemat Blancos. Spanjollat, një skuadër legjendare, shkuan në finale për vitin e pestë radhazi. Këtë radhë për t’u shpallur kampionë të Europës duhej të dilnin fitimtarë në Glasgow kundër Eintracht Frankfurt.
Ndeshja u zhvillua më 18 maj 1960 dhe gjermanët u shkatërruan nga fuqia ofensive e Blancos: Di Stéfano shënoi tripletë, Puskás bëri edhe më mirë me një katërgolësh. Mbaroi 7-3, Don Alfredo dhe shokët mund të festonin titullin e pestë në 5 vite dhe kënaqësia e argjentinasit ishte edhe për rekordin, ende i paarritshëm edhe sot e kësaj dite, atë të shënimit në 5 finala radhazi.
“BBC skoceze” do të transmetonte pamjet e finales pas 15 vjetësh, në një ditë midis Krishtlindjeve dhe Vitit të Ri.
“Kështu luajnë engjëjt,” do të thoshte për ta justifikuar këtë zgjedhje.
Disa muaj më vonë erdhi edhe Kupa Interkontinentale. Kundërshtar ishte Peñarol i Scarone. Real barazoi 0-0 në Montevideo në ndeshjen e parë, por në ndeshjen e kthimit në Bernabéu nuk kishte histori. Fitore e pastër 5-1 me dopietë të Puskás dhe gola të Di Stéfano, Herrera dhe Gento — spanjollët në kurmin e botës. Për uruguajanët goli i nderit firmohet nga Spencer.
Vitet ’60, rrëmbimi në Venezuelë dhe fundi në Bernabéu
Epopeja e Grande Real dhe e Di Stéfano vazhdoi në vitet ’60, por merengues nuk do të arrinin më të imponoheshin në Europë. Nga sezoni 1960/61, skuadra do të alternonte fitore të mëdha me humbje djegëse. Blancos dominojnë në kampionat, ku fitojnë 3 herë radhazi, duke i çuar në 7 kampionatet e fituara në tokë ibereke nga kampioni argjentinas.
Por në Kupën e Kampioneve gjërat shkojnë keq: më 1960/61 eliminohen nga rivalët e Barcelonës në të 16-at e finales, më 1961/62 shkojnë në finale kundër Benfica, e cila rimontohet dhe i shkatërron 5-3 (për herë të parë “Saeta Rubia” nuk shënon në finale). Di Stéfano është ndërkohë midis golashënuesve me 7 gola. Por ky vit është i rëndësishëm sepse Real Madridi realizon “dublin” kombëtar duke fituar Kampionatin dhe Copa del Generalísimo.
Heroi i dy botëve fiton përsëri kampionatin në sezonin 1962/63, ndërsa në Kupën e Kampioneve Blancos janë jashtë loje që në turin e parë, të eliminuar nga Anderlecht. Është paralajmërimi i sezonit të fundit të turbullt të Di Stéfano me fanellën e bardhë, 1963/64. Në verë skuadra shkoi në Venezuelë për një turne prestigjioz, por ndodhi e papritura. Klasi argjentinas u rrëmbye nga Forcat e Armatosura të Çlirimit Kombëtar të Venezuelës në hotelin Potomac të Caracas. Veprimi ishte thjesht demonstrativ dhe fatmirësisht u lirua i paprekur tre ditë më vonë.
Pasi e kaloi frikën, Don Alfredo me shokë siguruan Ligën e katërt rradhazi dhe arritën në finale të Kupës së Kampioneve. Kundërshtar, këtë radhë, ishte Grande Inter i Helenio Herrera. Di Stéfano ishte tashmë 37 vjeç kur më 27 maj 1964, në Vjenë, u përball me zikaltërit. Argjentinasi, tashmë i naturalizuar spanjoll, pasi kishte qëndruar gjatë në vend, nuk ishte i bindur nga taktika e zgjedhur prej trajnerit të tij Miguel Muñoz, i cili zgjodhi ta mbulonte me njeri Giacinto Facchetti.
Marrëdhënia mes tyre u thye, gjërat në fushë shkuan keq, sepse ishte Interi që fitoi 3-1 dhe ngriti trofeun. Bernabéu i ofroi një post drejtuesi, por Di Stéfano donte ende të luante dhe refuzoi: do të ishte lamtumirë me skuadrën ku ishte bërë ikonë pas 642 ndeshjesh me 405 gola (227 vetëm në Liga).
Espanyol, tërheqja dhe karriera si trajner
Don Alfredo shkoi në Katalonjë, por jo te Barcelona — te Espanyol. Si hakmarrje Bernabéu e përzuri përjetësisht nga Real Madrid. Në kampionat shënoi 9 gola, duke mbyllur një seri pozitive 15-vjeçare gjithmonë dyshifrore.
Në fund të sezonit 1965/66, pak para se të mbushë 40 vjet, Di Stéfano u tërhoq nga futbolli i luajtur. Në dy vitet në Katalonjë kishte arritur vendet 11 dhe 12 në Liga, me 14 gola në 60 ndeshje.
Kombëtarja: një zemër e thyer që s’e shëroi asnjë botëror
Më 1947, kur René Pontoni, sulmuesi i San Lorenzo de Almagro, titullar i Albicelestes, u dëmtua në ndeshjen me Paraguajin, i riu Di Stéfano, thirrur si rezervë, u zgjodh nga trajneri Guillermo Stabile — i cili e kishte stërvitur te Huracán — si titullar i skuadrës që po luante Copa America në Ekuador. “La Saeta Rubia” debutoi më 4 dhjetor kundër Bolivisë, duke shënuar menjëherë në fitoren mahnitëse 7-0.
Me 6 gola në po kaq ndeshje dhe një tripletë kundër Kolumbisë, ai ishte protagonist absolut i fitimit të titullit amerikanojugor. Do të mbeten ndeshjet e vetme të luajtura nga kampioni me kombëtaren argjentinase. Më 1950, në konflikt me Federatën, do të refuzonte të merrte pjesë në Botëror.
Gjatë qëndrimit në Kolombi, mori pjesë edhe në 4 ndeshje me një skuadër të quajtur “Colombia XI”, por këto ndeshje nuk njihen nga FIFA. Pas mbërritjes në Spanjë, më 1954, nisi procedurën për të marrë nënshtetësinë spanjolle. Procesi u plotësua më 1956, dhe më 30 janar 1957 debutoi me Furitë e Kuqe duke shënuar tripletë kundër Holandës në miqësore.
Luajti gjithsej 31 ndeshje duke shënuar 23 gola, por kurrë nuk mori pjesë në një fazë finale të Botërorit e as evropianit. Ky mbetet ndoshta zhgënjimi më i madh i një karriere për pjesën tjetër legjendare. Pas dorëheqjes së dhimbshme nga Kili ’62, turne ku nuk arriti të merrte pjesë për shkak të një dëmtimi muskular, ai i dha lamtumirën përfundimisht Furive të Kuqe.
Nga stoli i trajnerit te presidenca e nderit: jeta pas topit
Pasi u tërhoq Di Stéfano u bë trajner dhe drejtoi disa skuadra, por pa arritur të përsërisë sukseset që kishte si lojtar. Në Argjentinë drejtoi Boca Juniors dhe River Plate — i vetmi që arriti ta bënte këtë — në Spanjë Elche, Valencia, Rayo Vallecano, Castellón dhe Real Madrid.
Në atdhe fitoi dy kampionate, një me Xeneizet (Nacionali 1969) dhe një me Millonarios (Metropolitano 1981). Sezonet më të mira i pati me Valencian, stol të cilit iu afrua më 1970/71 dhe fitoi menjëherë kampionatin spanjoll, duke parakaluar Barcelonën, Atletico Madrid dhe Real. Kundër katalanasve humbi Kupën e Spanjës.
Qëndroi 4 sezone dhe u kthye më 1979/80, kur arriti afirmimin evropian duke fituar Kupën e Kupave. Në mesin e viteve ’80, në shkurt 1986, u kthye në stolin e “Pipistrellave”, që lundronin në fund të klasifikimit të Ligas, por nuk arriti ta shpëtonte skuadrën, që ra në Segunda División. Në sezonin 1986/87, megjithatë, fitoi kampionatin dhe e riktheu menjëherë Valencian në Liga. Më 1997/98 u konfirmua si trajner i skuadrës, por në mars 1988 u shkarkua.
Më pak me fat ishte eksperienca në drejtim të Real Madrid, ku iu afrua në sezonin 1982/83, pasi ishte falur nga klubi për vendimin në fund të karrierës që të shkonte të luante në Barcelonë me Espanyol. Don Alfredo arriti dy vende të dyta, në të dyja rastet pas Athletic Bilbaos, dhe humbi dy finale: në Copa del Rey, u mposht nga Barcelona (2-1), ndërsa në Kupën e Kupave humbi kundër Aberdeen të Sir Alex Ferguson.
Sezonin pasues ishte fatal me eliminimin e hershëm në të 32-at e finales së Kupës UEFA kundër Slavia Praga. Në qershor 1984, pa fituar tituj në dy vitet e menaxhimit të skuadrës, u shkarkua. U rikthye përsëri në nëntor 1990, kur nën presidencën e Mendoza zëvendësoi uellsianin Toshak.
Më 5 dhjetor fitoi trofeun e vetëm si trajner me Blancos, Superkupën e Spanjës (1-0 kundër Barcelonës me gol të Michel) por pas eliminimeve nga Atletico Madrid në të 16-at e Copa del Rey dhe nga Spartak Moskës në çerekfinalet e Kupës së Kampioneve dha dorëheqjen dhe më pas u bë këshilltar i presidentit.
Nga gruaja Sara pati gjithsej gjashtë fëmijë: 4 vajza, Nanette, Silvana, Elena dhe Sofia, dhe dy djem, Alfredo dhe Ignacio. Çifti vazhdoi të jetonte në kryeqytetin spanjoll, në afërsi të Stadiumit Bernabéu, në lagjen Chamartín. Në kopshtin e shtëpisë “Saeta Rubia” instaloi një statujë, që paraqiste një top, me mbishkrimin: “Gracias Vieja” — “Faleminderit top”.
Në 2000 u emërua përfundimisht President Nderi i klubit gjatë presidencës së Florentino Pérez.
Vdekja dhe përjetësimi: Kur “Fabrika” e Bernabéut u bë shtëpi e përhershme
Për aq kohë sa e mbajti shëndeti, shihej shpesh në prezantimet zyrtare që pasojnë blerjet e mëdha të Blancos: nga Figo te Ronaldo “Fenomeni”, duke kaluar te Zidane, Beckham, Julio Baptista dhe CR7, të gjithë në mbërritjen e tyre me Blancos bënin njohjen me Don Alfredo. Ishte këshilltari i besuar i presidentit dhe kur thirrej të pyetej, nuk tërhiqej kurrë nga dhënia e mendimit të tij.
Më 14 maj 2005, e shoqja Sara, e sëmurë prej kohësh, vdes. Di Stéfano pak kohë më pas u ankua për problemet e para serioze kardiake. Iu instaluan katër bypasse. U rimëkëmb dhe në moshë të thyer u dashurua me Gina González, një kostarikane 50 vite më e re. Do të donte ta martonte, por lindi një mosmarrëveshje me fëmijët e tij lidhur me trashëgiminë e kampionit.
Fiziku i ishte konsumuar, megjithatë shpirti mbeti gjithmonë i njëjti: kishte ende humor të shkëlqyer, përgjigjen e gatshme, syrin e gjallë. Më 4 korrik 2014, festoi ditëlindjen e 88-t duke darkuar me miqtë. Por ditën tjetër, ndërsa shëtiste në afërsi të Bernabéut, u kap nga një tjetër shqetësim shëndetësor.
U transportua në spitalin Gregorio Marañón të Madridit, ku arriti në gjendje kome të induktuar, duke shpresuar se do të rimëkëmbej. U vizitua nga Florentino Pérez, i cili bashkë me familjarët e futbollistit argjentinas lutej që të shërohej.
Por Don Alfredo nuk do të ngrihej më në këmbë. Saeta Rubia pushoi së vallëzuari përgjithmonë. Dhoma e nderit e djaloshit nga Buenos Aires u vendos në pankinën e Bernabéut, që, siç shpjegoi Florentino Pérez, ishte “Fabrika e tij, zona e tij e shenjtë, jeta e tij, shtëpia e tij”.
Personalisht presidentit të Blankosve Pérez iu besua edhe fjalimi i lamtumirës:
“Më i miri lojtar i të gjitha kohërave por edhe një mik. Ndaj mund ta imagjinoni se si ndjehem. Kjo është një ditë që shpresonim të mos vinte kurrë. Alfredo Di Stéfano ndryshoi historinë e Real Madrid dhe historinë e futbollit. Ishte më i miri në gjithçka: në mënyrën e revolucionarizimit të futbollit dhe për t’i sjellë Madridit ato kode, ato vlera që e bënë unik këtë klub. Na mësoi të mos dorëzohemi kurrë dhe të japim gjithçka në fushë. Ishte unik, por fliste gjithmonë për shokët dhe skuadrën, thoshte se pa ta nuk do të kishte arritur asgjë”.
Pas fjalëve të Pérez, shoqëruar nga notat e “My Way” të Frank Sinatra, në një maxi-ekran u shfaqëm pamjet e lojrave dhe të historisë së Di Stéfano te Real. Më 9 korrik 2014, në Katedralen e Almudena-s në Madrid, zhvillohet funerali. Arkivoli i kampionit ishte i mbështjellë me flamurin e klubit. Kur ky i fundit la Bernabéun, u prit nga ovacionet e qindra tifozëve të pranishëm.
Në meshën mortore morën pjesë presidenti Pérez, këshilli i administrimit të klubit dhe disa nga lojtarët, përfshirë Casillas dhe Sergio Ramos. Pas ritit, Di Stéfano u varros në Varrezat e Almudenas, pranë gruas Sara. Në gjysmëfinalen e Botërorit në Brazil, ndeshja midis Argjentinës dhe Holandës u parapri nga një minutë heshtje.
Emri i tij ju dha edhe stadiumit të Valdebebas, i përdorur rregullisht nga ekipi i dytë por në sezonin e fundit edhe nga ekipi i parë gjatë punimeve të zgjerimit të Bernabéut. Dashamirësve të futbollit u mbeten rekordet, fitoret, golat e tij, që kushdo mund t’i rishohë nëpërmjet pamjeve, kujtimeve dhe Kupave, duke vizituar Muzeun e Real Madrid brenda Bernabéut.
Me 216 gola në 282 ndeshje është ende në top 10 të golashënuesve më të mirë të kampionatit spanjoll të futbollit, ndërsa së bashku me Cristiano Ronaldon (18 gola) ndan primatin e golashënuesit më të mirë madrilen në Clásico.
E vetmja gjë që vërtetë vret është se bëmat e tij të jashtëzakonshme erdhën në ato vite kur pamjet televizive ishin të pakta dhe me cilësi shumë larg standardeve të sotme. Por edhe kjo, në thelb, kontribuon për ta mbajtur gjithmonë të gjallë legjendën e “Saeta Rubia”.
Edhe engjëjt luajnë me top
Kur BBC transmetoi finalen e 1960-s pas 15 vjetësh, me fjalët “kështu luajnë engjëjt”, nuk po hiperbolizonte. Po përshkruante realitetin. Alfredo Di Stéfano ishte më shumë se një futbollist — ai ishte një filozof i lojës, që e transformonte sa herë që prekte topin.
Nga fëmija që ndiqte babanë me karrocë nëpër fusha, tek rrëmbimi nga gueriljet në Venezuelë, nga refuzimi i Torinos për shkak të një marrëveshjeje me Millonarios, tek dueli i paprecedentë mes Real Madrid dhe Barcelona për kartonin— jeta e tij është një roman që asnjë shkrimtar nuk do të guxonte ta shkruante. Sepse realiteti, në këtë rast, tejkalon çdo fantazi.
Sot, kur flitet për “më të mirin e të gjitha kohërave”, emri i Di Stéfano shpesh mungon nga debatet e gjeneratës së re — sepse nuk ka video HD, sepse nuk ka statistika të plota, sepse nuk ka “brand” të ndërtuar në Instagram. Por ata që e panë, ata që i shijuan ato çfarë bënte në fushë, nuk kanë asnjë dyshim.
Ai nuk ishte thjesht golashënues — ishte arkitekt. Nuk ishte thjesht kampion — ishte transformues. Dhe kur vdiq, më 7 korrik 2014, dy ditë pas ditëlindjes së tij të 88-të, Real Madrid humbi jo thjesht një ikonë, por themeluesin e identitetit të tij modern. “Gracias Vieja” — “Faleminderit top” — shkruan statuja në kopshtin e tij. Por ne duhet t’i themi: Faleminderit, Don Alfredo. Sepse na mësove se futbollin nuk e luajnë vetëm këmbët — e luajnë mendja, zemra, dhe shpirti.
