Kulla të reja në Tiranë, me një çift të ri që shikon pallatet nga rruga

Kullat zero taksa, para nga xhepi i shqiptarëve, “drejtësia” e buxhetit të Ramës, por shtëpia mbetet ëndërr

GazetaTjeter
8 Min Read

Kryeministri taksoi me fjalë pishinat dhe vilat. Por fakti është i qartë: një banesë në Tiranë kërkon 19 paga vjetore. Kush fiton vërtet nga ky buxhet?

Kryeministri premton drejtësi. Shifrat japin një përgjigje tjetër. Edi Rama doli në Kuvend, ashtu siç e kishte lajmëruar pas protestave masive, dhe prezantoi buxhetin e ri me paketën fiskale. Ai tha se ekonomia ka prekur këtë vit rekordin e 10 miliardë eurove. Pastaj e ngriti fjalimin mbi një parim: më shumë pasuri, për ta ndarë më drejt. Të pasurit do të paguajnë më shumë. Taksa mbi dividentin dyfishohet. Shtëpitë e dyta, makinat e luksit dhe uji i pishinave futen në rrjetën fiskale. Për të tjerët, qeveria premton TVSH 6% për ushqimet e shportës, bonuse për lindjen e fëmijëve dhe strehim më të lehtë për çiftet e reja.

Tingëllon si një rikthim te e majta. Megjithatë, pas këtij tabloje qëndron një pyetje e pakëndshme. Çfarë ka bërë Rilindja në 13 vite me të njëjtin problem? Përgjigjen nuk e jep tribuna e Kuvendit. E jep tregu i banesave. Çdo gjë ndodh në një çast të llogaritur: pas protestave, kur pezmi shoqëror ka mbushur sheshet. Kryeministri e di se fjala e radhës duhet të tingëllojë e majtë.

Filozofia e buxhetit: pasuri sot, drejtësi nesër

Rama e përmblodhi synimin në një fjali të vetme. Qeveria, sipas tij, duhet të krijojë më shumë pasuri që ta shpërndajë më drejt. Ky refren është i vjetër. Kryeministri e nxjerr sa herë bie nën presion.

Paketa ka një logjikë politike. Taksat godasin simbole: vilën, xhipin, pishinën. Përfitimet prekin shportën, djepin dhe qiranë. Mesazhi është i qartë: qeveria e ka dëgjuar rrugën. Pyetja e vërtetë është tjetër. Kush e financon në fakt këtë rishpërndarje, dhe sa e madhe është pjesa që mbetet jashtë taksimit?

Për strehimin, ai premtoi një ligj të ri dhe lehtësi për 10 mijë familje. Sipas tij, Parlamenti do ta kalojë ligjin dhe ky do të ndryshojë tërësisht qasjen ndaj çatisë mbi kokë. Nuk bëhet fjalë vetëm për të varfrit, nënvizoi ai. Çifti i ri, që kërkon të ndërtojë të ardhmen në Shqipëri, nuk duhet ta ketë gjithnjë e më të vështirë. Kryeqyteti nuk mund të pasurohet, ndërsa të rinjtë që e mbajnë me punë nuk e imagjinojnë dot pavarësinë.

Rekordi prej 10 miliardë eurosh vlen për ekonominë. Nuk vlen automatikisht për mirëqenien. Shifrat e PBB-së nuk blejnë ballkon për një çift të ri. Fjalët tingëllojnë të ndjera. Por qytetari nuk jeton me fjalime. Ai llogarit çmimin e metrit katror dhe pagën që merr në fund të muajit. Lapsi.al e zbërtheu këtë premtim dhe e quajti një farsë propagandistike. Për ta kuptuar atë që do të bëjë qeveria nesër, mjafton të shohim atë që ka bërë deri sot. Prandaj ia vlen ta gjykojmë buxhetin jo nga fjalët, por nga trashëgimia e 13 viteve socialiste.

Banesa e Tiranës: 19 paga për një çati

Politikat e kullëzimit dhe paratë e zeza në ndërtim e kanë bërë strehimin të paarritshëm. Kjo nuk prek vetëm të varfrit. Ajo shtyp edhe shtresën e mesme, që kërkon të jetojë me një pagë të ndershme. Tirana është qendra e problemit.

Pak ditë më parë, revista ekonomike Monitor botoi një studim të ndjeshëm. Mundësia për të blerë një shtëpi në Tiranë është më e vogël se në 2013, kur Rama mori pushtetin. Çmimet e banesave rriten shumë më shpejt se pagat. Hendeku zgjerohet çdo vit.

Pabarazia mes ritmit të çmimeve dhe pagave është plaga e hapur. Një punonjës me rrogë mesatare nuk e shikon çmimin e metrit katror si numër. E shikon si portë të mbyllur. Qiraja e gëlltit pagën, kursimi bëhet i pamundur dhe ëndrra për një çati të vet shtyhet çdo vit më tej. Kjo është shtresa e mesme që qeveria thotë se mbron.

Shifrat e thonë qartë. Sot duhet paga e 19 viteve për të siguruar një strehë. Një dekadë më parë, kur Rilindja sapo kishte hyrë në pushtet, mjaftonte paga e 13 viteve. Në vitin 2014, saktësisht 13.1 vite punë e nxirrnin njeriun nga qiraja.

Krahasimi me Evropën e bën tablonë edhe më të zymtë. Në klasifikimin e kryeqyteteve, Amsterdami qëndron më lart se të gjithë: aty duhen 15.4 paga mesatare bruto vjetore për një apartament 70 m². Athina vjen pas, me 15.3 paga. Praga zë vendin e tretë me 15 paga. Tirana, me 19, i kalon të tria.

Kaq mjafton për të rrëzuar tezën e kryeministrit. Ai thotë se qeveria e tij zgjidh probleme të trashëguara. Strehimi dhe keqshpërndarja e pasurisë janë problemet që ka krijuar vetë, me një qeverisje në shërbim të të pasurve.

Kullat pa taksa dhe privilegjet që mbeten

Taksa për shtëpitë e dyta, të treta dhe pishinat tingëllon fort. Në praktikë, është pjesa më e dukshme e një propagande të mirëpaketuar. Pjesa e padukshme është ajo që nuk preket.

Përjashtimi nga taksat për investitorët strategjikë mbetet në fuqi. Mbahet gjallë edhe mekanizmi tjetër: ndërtuesit e kullave regjistrohen si hotele me pesë yje dhe shmangin taksën e ndikimit në mjedis. Ata ndërtojnë lartë, paguajnë pak dhe lënë qytetin të përballojë barrën. Kjo politikë vazhdon edhe me buxhetin e ri.

Kështu, vizioni i kryeministrit përplaset me praktikën. Një qeveri që mbron kullat nuk shtron dot rrugën për një çift të ri. Qeveria që i fal taksat investitorit të madh nuk e rishpërndan pasurinë drejt të varfrit. Dallimi mes fjalës dhe veprës është i qartë. Dhe publiku e sheh gjithnjë e më mirë.

Një pyetje i bie mbi tavolinë çdo zyrtari: kush përfiton nga kjo hije fiskale? Përgjigjja nuk gjendet në fjalimin e Kuvendit. Gjendet në regjistrat e ndërtimit, ku kullat rriten ndërsa taksat mbeten të ulëta.

Për këtë arsye, strehimi i të rinjve nuk ka shpresë me këtë qeverisje. As pabarazitë nuk do të zbuten. Taksa mbi dividentin dhe TVSH-ja e ulët për shportën mund të japin pak ngushëllim. Por ato nuk prekin shkakun e thellë: një sistem që ka favorizuar të paktë dhe ka lënë të tjerët me qira dhe pritje.

Buxheti ka ardhur me premtime të bukura. Llogaria e 13 viteve, megjithatë, flet më ftohtë. Çdo vit pas 2013 ka larguar çatinë nga xhepi i qytetarit. Fjalimi mund ta ndryshojë tonin. Çmimi i banesës nuk e ndryshon.

Share This Article
Leave a Comment