Blog

  • “No Justice, No Peace”, me këngë kundër racizmit – VOL. 2

    “No Justice, No Peace”, me këngë kundër racizmit – VOL. 2

    Vazhdojmë udhëtimin tonë në rizbulim të këngëve që, përgjatë dekadave, kanë trajtuar çështjen raciale duke e dënuar pa asnjë hezitim atë (KËTU pjesa e parë). Nga gurët ushtarakë të Billie Holiday dhe Sam Cooke, pionierët e betejave për të drejtat civile, deri te vepra e fundit tronditëse e Childish Gambino që tregon një histori pak a shumë të ngjashme me atë të George Floyd, viktimë e abuzimit të pushtetit nga policia.

    A Change Is Gonna Come – Sam Cooke (1964)

    Sam Cooke pati një jetë të shkurtër dhe të mundomshme, gjë që e bëri në shumë raste të përplaset me padrejtësitë e botës, si personalisht ashtu edhe shoqërisht. Bob Dylan një vit më parë kishte shkruar baladën pacifiste ‘Blowin’ in the Wind’ i frymëzuar nga një këngë zezakësh proteste dhe, në një lloj reflektimi ekzistencial, pikërisht nga kjo këngë u frymëzua Cooke për të kompozuar atë që do të bëhej himni i padiskutueshëm nga Lëvizja për të Drejtat Civile.

    Imagine – John Lennon (1971)

    Megjithë spiritualitetin e fortë, John Lennon shihte në këtë këngë – të destinuar për t’u bërë simbol – projektin e një utopie laike, e përqendruar plotësisht mbi njerëzimin në esencën e saj, pikërisht po aq esenciale ishin piano e bardhë dhe dhoma e famshme në të cilën u realizua. Teksti përqendrohet në një vizion paqeje dhe vëllazërimit ideal, që vetëm aftësia imagjinative e njeriut mund ta konkretizojë në një botë që jeton ende në diferencim dhe mosbesim.

    This Is America – Childish Gambino (2018)

    Që nga vdekja e Stephon Clark – njëzetedy vjeçari me ngjyrë i vrarë nga policia e Sacramento që kishte “ngatërruar” telefonin e tij celular me një pistoletë – aktori dhe këngëtari Childish Gambino demonizon me ironi groteske tërheqjen e lehtë të gishtit nga amerikanët, indiferencën me të cilën tmerri i masakrave kapërcehet brenda disa çasteve për të rënë menjëherë në të njëjtat hipokrizi, nën shenjën e perëndisë para (e lehtë) që galvanizon dhe nënshtron në mënyra të ndryshme të bardhin dhe të ziun, por sidoqoftë deformon realitetin. Muzika e gjallë dhe një sërë stereotipesh çojnë lehtësisht në spiralen e tmerrit, si sheqeri që dekoron pilulën dhe i anestezon popujt. Domethënës janë trupat e balerinëve të stilizuar në një koreografi ekspresioniste dhe deformuese. Një video absolutisht për t’u parë, për të reflektuar.

    The Way It Is – Bruce Hornsby and The Range (1986)

    Xhazi i parë nga vitet ’80, një debutim shumë i suksesshëm që sjell Bruce Hornsby në skenën ndërkombëtare. Mjaft origjinal, përball me sinqerisht çështje të nxehta sociale, siç janë dallimet klasore, ndarja racore dhe beteja e ngadaltë dhe e vështirë për të drejtat civile. E gjithë kjo do të bëhet më e qartë në vitet Nëntëdhjetë me kopertinën e ‘Changes’ të Tupac Shakur, të regjistruar në Interscope Records, ku sugjerohej që përballmi i abuzimit të policisë dhe vetëshkatërrimi i afroamerikanëve të bëhej me ndryshime, së pari të brendshme dhe më pas sociale.

    People Are People – Depeche Mode (1984)

    Sipas autorit Martin Gore kënga tregon për ato pyetje ekzistenciale që lidhen me racën, mahnitjen që kap njeriun e shëndetshëm, atë që nuk mund të shpjegojë ndryshimet midis të bardhës dhe të zezës, duke qenë se janë krijuar të gjithë të barabarta në Tokë. Por Alan Wilder dhe videoklipi përqendrohen më shumë tek konfliktet ushtarake dhe diferencat e krijuara në tavolinë nga ajo ngarkesë psikologjike, që ishte Lufta e Ftohtë. E rëndësishme është që goditja elektropop e grupit arriti kulmin këtu duke përpërçuar një mesazh të gjithëve, sidoqoftë mjaft të rëndësishëm.

    Strange Fruit – Billie Holiday (1939)

    Pasazhi i Abel Meeropol është paraardhësi i këngëve denoncuese kundër ndarjes racore. E zymta, e dhimbshmja, makabrja gjen në zërin e Billie Holiday një homolog të ëmbëlsisë shkatërruese femërore. Lady of Blues i mbyllte spektaklet e saj pikërisht me këtë kryevepër, duke kënduar me sy të mbyllur, e ndriçuar vetëm nga një far i vogël nën shi, sikur të ishte duke parë nga nga brenda, një nga një, ato fruta të çuditshme të gjata dhe të errëta prej mishi njerëzor, që vareshin nëpër pemët e Jugut… Ka nga ata që e përkufizuan këngën “Black Marseillaise” dhe domethënia e saj revolucionare është akoma e dhe sot e pakrahasueshme.

    Trouble In Town – Coldplay (2019)

    E gjithë kënga denoncon trajtimin e rezervuar për “jo të bardhët” në vendet perëndimore, dhe në fund dëgjojmë audion e një agjenti që dhunon një njeri me ngjyrë, një episod që daton më 2013 në Pensilvani, kur një polic ndaloi dy në Filadelfia dy këmbësorë të paidentifikuar. Shpërtheu më ps edhe një polemikë mbi mbulesën islamike, të përdorur që nga viti 1979 si një kafaz kastrues i feminitetit. Videoja e këngës, e frymëzuar nga ‘Ferma e Kafshëve’ e George Orwell, denoncon regjimet e majta dhe ato shoqëri totalitare dhe hipokrite që sheh disa të Barabartë “më të barabartë se të tjerët”. Emblematiku e periudhës që po jetojmë kreu i shtetit dhe presidentin amerikan, të përfaqësuar në roman si dhe në videoklip nga një derr, jo shumë i ndryshëm nga ata që kanë qenë ulur në atë poltron. Të ardhurat nga kënga dhe videoja shkojnë të gjitha për Progetto Innocence dhe ACFS, një organizatë bamirësie për fëmijët në nevojë në Afrikën e Jugut.

  • Elez Biberaj, dokumentet që Sigurimi i Shtetit mblidhte për drejtuesin e Zërit të Amerikës

    Elez Biberaj, dokumentet që Sigurimi i Shtetit mblidhte për drejtuesin e Zërit të Amerikës

    Kastriot DERVISHI

    Për personat e spikatur dhe me cilësi si kundërshtarë të regjimit komunist, organi i zbulimit politik hapte dosje përpunimi ose fashikull verifikimi. Një dosje as fashikull dhe as përpunimi, është edhe ajo në ngarkim të Elez Biberajt. Koha e informacioneve është në vitet 1981-1990. Biberaj ishte nga viti 1978 anëtar i Shoqatës së Studimeve Shqiptare. Familja e tij ishte arratisur nga Shqipëria në Jugosllavi vitin 1951 dhe vendosur në SHBA në vitin 1968. Në dhjetor 1980 ai filloi punë në “Zërin e Amerikës”. Hapje e një dosje ndaj tij u bë fill pasi filloi punë në “Zërin e Amerikës”. Teknika e ndërtimit të dosjes është e thjeshtë. Ajo përbëhet nga raportet e rezidenturës së misionit shqiptar në OKB dhe përpunimi që u bëhej pa cilësi atyre nga Drejtorinë e Tretë të Sigurimit të Shtetit në MPB. Dosja mund të konsiderohet e dështuar pasi nuk ka realizuar asnjë objektiv. Edhe informacionet si ky bashkëlidhur, janë tejet naive.

    Sipas shënimeve, Biberaj ishte treguar i vendosur për të bërë të njohur shtypjen jugosllave në Kosovë, si dhe të drejtat e shqiptarëve në Jugosllavi. Kontributi i Biberajt për çështjen e Kosovës në fakt po kapërcente vite dhe institucione. Në raport një propozimi të datës 25.6.1982, të përpiluar nga punëtori operativ Ylli Nushi dhe miratuar nga kryetari i Degës së 5-të në Drejtorinë e Tretë të Sigurimit të Shtetit në MPB, sokrat Çomo, thuhej se “qarqet politike dhe ushtarake të SHBA-së” kishin thurur e thurnin “vazhdimisht plane dhe komplote kundër vendit tonë”, për realizimin e të cilave përdornin edhe emigracionin politik shqiptar.

    Më 2.5.1982 Biberaj mbajti referatin “Shqipëria dhe bota e tretë” në Universitetin “Columbia” në Nju-Jork, studim i cili hidhte dritë mbi aspekte ideologjike, politike, ekonomike, kulturore të Shqipërisë. Në Nju-Jork, në misionin diplomatik të Shqipërisë, ndodhej oficeri i Sigurimit, Todi Rizo (vijuan më pas Bashkim Spaho, Ilia Zhulati, etj). Ai rakordonte të dhënat e përfituara kryesisht nga burime të hapura si gazetat, revistat, radio, etj, si dhe nga persona që bënin lojë të dyfishtë, duke e futur e zhytur keq në kundërinformacione. Në analizën e fakteve të sjella, informacioni ashtu si ishte përpunohej në Tiranë. Kjo lidhje midis të dyve, me shënime të drejtuesve të Drejtorisë së Tretë, është “përndjekja” që pasuronte dosjen e Biberajt me të dhëna.

    Më 26.6.1982 u hartua plani i parë në drejtim të Elez Biberajt. Theksi vihej te grumbullimi i të dhënave biografike. Sigurimi ishte vazhdimisht në vështirësi për të ndërtuar një vijë logjike të informacionit. Pavarësisht kësaj, del qartë se Biberaj ishte shumë i interesuar për çështjen e Kosovës dhe për shqiptarët në përgjithësi.

    Në raportin e datës 18.7.1984 shënohej se Biberaj ishte “në shërbim të zbulimit Merimangës”. Me “Merimanga” kodifikohej SHBA-ja. “Është tip shumë i zgjuar dhe i thellë në mendime. Në të menduar është liberal. Me të mund të ulesh për të biseduar pavarësisht nga mendimet e ndryshme që ai ruan”-thuhej midis të tjerash në këtë info. Përfaqësia diplomatike shqiptare në Nj-Jork e telefonon vazhdimisht për ta takuar, por Biberaj thotë se pavarësisht se ishin shqiptarë, “qëndronin larg” dhe nuk lidheshin në asnjë pikë takimi. Ai nuk mund të pranonte asnjë takim për aq kohë sa politika e Shqipërisë me SHBA-në nuk kishte ndryshuar apo “nuk do ndryshonte kurrë” siç thonin diplomatët shqiptarë atje.

    Në një shënim të datës 23.3.1985 thuhet se “në materialet mbi Kosovën del kundër jugosllavëve dhe në mbrojtje të çështjes së Kosovës”. Në analizat vijues, analizohet studimi “Shqipëria dhe Kina 1962-1978”.

    Në një analizë të botuar më 18.4.1985 në gazetën “The Sun”, Elez Biberaj shprehej se me vdekjen e Enver Hoxhës “u ul pushteti i tmerrshëm i policisë sekrete dhe u devijua politika e brendshme e dorës së fortë të së kaluarës”. Sipas tij, pritej që ndryshimet të ishin “të ngadalshme dhe graduale”. Në një analizë tjetër të datës 9.2.1986, sillej në vëmendje shkrimi “Shqipëria pas Hoxhës, dilema e ndryshimit”, botuar në revistën amerikane “Probleme të komunizmit”. Revista e paraqiste Biberaj si “studiues dhe kryeredaktor me rëndësi për çështjet sovjetike dhe të Europës Lindore në USIA”. USIA ishte Agjencia e Informacionit në SHBA. Në këtë shkrim, Biberaj thekson faktin se Hoxha “krijoi një shoqëri tepër të centralizuar”, duke pasuri si instrumente terrorin dhe forcën.

    Sipas shënimit të datës 7.7.1985 ishte “person me rëndësi” dhe se shkrimet e tij paraqisnin “qëndrimin zyrtar të SHBA-së ndaj Shqipërisë”. Në raportin e datës 25.10.1989 thuhej se akoma nuk ishte arritur ndonjë konkluzion ndaj objektit, çka do të thoshte se fashikulli nuk përmbante elementët e kërkuar për regjimin. Informacioni i fundi i dosjes është i datës 28.6.1990. Dosja u arkivua më 20.2.1992. Bashkë me fashikullin ishin krijuar më pak se 600 faqe dokumente.

  • Rusët miratojnë Kushtetutën e re, ‘car’ Putini mbret deri në 2036

    Rusët miratojnë Kushtetutën e re, ‘car’ Putini mbret deri në 2036

    Të dhënat e numërimit të pjesshëm ‘japin ‘po’ në mbi 77%. Putini do të mbretërojë përsëri në Kremlin edhe për 16 vjet të tjerë

    Midis protestave të pakëta, infeksioneve pak më pak se 7 mijë raste në ditë dhe halleve për kushtet ekonomike të vendit kur do të fillojnë të ndjehen pasojat e krizës së shkaktuar nga Covid-19, rusët votuan për reformën e Kushtetutës me të cilën kosolidohet putinizmi, sistemi i pushtetit të centralizuar fuqishëm në duart e presidentit dhe në bazë me një ideologji të frymëzuar nga patriotizmi dhe vlerat konservatore.

    Rezultatet paraprake të shtatë ditëve të votimit – të mbajtura online, në shtëpi, jashtë dhe në vendvotimet tradicionale e të lëvizshme për të shmangur grumbullimet por edhe për të inkurajuar pjesëmarrjen – fiksojnë një po në 73.5% dhe me 26.5% të votave në numërim e sipër. Votimi, i cili duhej të zhvillohej në 22 Prill, u shty për shkak të pandemisë, por Kremlini nuk mund të priste më: shumë i lartë rreziku që në vjeshtë pasojat e krizës të mund të prishnin konsensusin për Putinin, tashmë në rënie për shkak të një sërë arsyesh, përfshi menaxhimin e krizës shëndetësore. Zemra e paketës së amendamenteve është zerimi i mandateve presidenciale të Putinit, që formalisht zgjidh – por vetëm duke e shtyrë – ‘dilemën e zëvendësuesit’, mbi të cilën po silleshin e përcilleshin debatet në vend në pritje të 2024, kur problemi kushtetues i dy mandateve të njëpasnjëshme nuk do të kishte lejuar më ish-agjentin e KGB-së të kandidonte për Kremlinin.

    Ndryshimet e tjera ‘politike’ i japin presidentit kontroll më të madh mbi ekzekutivin, riafirmojnë përparësinë e ligjit rus mbi të drejtën ndërkombëtare, e bëjnë të pakthyeshme aneksimin e Krimesë dhe e shndërrojnë Këshillin e Shtetit në një organ kushtetues. Ato kamuflohen prej një kornize ndryshimesh ‘populiste’ si indeksimi i pensioneve të paktën një herë në vit, paga minimale në ose mbi koston e jetesës, futja e “besimit në Zot” si themel i shtetit dhe përkufizimin e martesës si një bashkim midis burrit dhe gruas. Për të inkurajuar rusët të shkojnë për të votuar, duke ndjekur një praktike të stilit sovjetik, Komuna e Moskës lançoi një program ‘çmimesh’ me dy milion kupona për t’i dhuruar votuesve për blerje mallrash dhe shërbimesh deri në fund të vitit 2020, duke e shpjeguar atë si një iniciativë për “stimulimin e konsumit”.

    E njëjta gjë ndodhi edhe në rajone të tjera, ku qeveritarët lokalë kanë ofruar makina ose ulje çmimesh në restorante. Denoncime të shumta, siç ka ndodhur tashmë në të gjitha votimet ruse, për presionin ndaj punonjësve të administratës publike dhe të enteve të mëdha shtetërore që të votonin për po-në. Opozitari Aleksei Navalny kishte bërë thirrje për bojkotim të votimeve dhe disa vëzhgues të pavarur raportuan dhunë dhe mashtrime, të hedhura poshtë nga Kremlin si “fake news”. Nuk munguan as rotestat, pavarësisht ndalimit të grumbullimeve: rreth 300 njerëz u mblodhën në Moskë në Sheshin Pushkin nën sloganin “Jo për Putinin e përjetshëm”. Një formë tjetër e kundërshtimit, në mediat sociale, ishte postimi i votave me kuadratin ‘jo’ të kryqëzuar. Ndërsa në mëngjes, policia kishte ndaluar në Sheshin e Kuq tetë aktivistë të cilët kishin dizenjuar përtokë numrin 2036 me trupat e tyre, afati i fundit që do të arrijë Vladimir Vladimirovich për të qëndruar në Kremlin tani.

    Përgatiti Dardan MITROVICA

  • F1 , rregulla të reja, kampionat i çuditshëm: Ç’mund të ndodhë (vërtetë) në pistë

    F1 , rregulla të reja, kampionat i çuditshëm: Ç’mund të ndodhë (vërtetë) në pistë

    Formula Një po rikthehet me të parin Grand Prix sezonal që do të zhvillohet në Austri. Ndër rregulloret e reja për shkak të koronavirusit ja të gjitha të për këtë 2020 të mundimshëm

    Po nxehen motorët në Formula Një: Sezoni 2020 mund të fillojë më në fund pas gjashtë muajsh të mundimshëm, dramatikë, frenues dhe shqetësues nga diçka shumë më e madhe: pandemia nga koronavirusi që ka përfshirë gjithë botën, përfshirë sportet. Nesër pasdite do dalin në skenë provat e lira, të shtunën do të mbahen të shumëpriturat kualifikuese të çmimit të madh ndërsa e diela do të fillojë të bëhet serioze me garën e parë të sezonit në cirkuitin në pronësi të Red Bullit.

    Do të rinisë, pra, pas 126 ditësh ndalese të detyruar që nga 28 shkurti i kaluar, dita e provave dimërore në Barcelona, që motorët e makinave të Formula Një kishin ndalur nëpër bokse. Në këto javë të vështira, inxhinierët, mekanikët dhe pilotët kanë qenë gjithmonë të gatshëm dhe aktivë për të përmirësuar të gjitha korrigjimet e nevojshme të makinave për t’u paraqitur sa më mirë në vijat e nisjes.

    Megjithatë, Formula Një ishte e fundit që ndaloi pas fillimit të rremë të çmimit të madh në Austri i cili do të duhej të zhvillohej fundjavën e 13-15 marsit por që u anulua për shkak të një rasti pozitiv në ekipin e McLarenit. Tani, për fat të mirë, situata është përmirësuar, veçanërisht në Evropë, dhe, edhe Formula Një mund të rikthehet në pistë me një kalendar të reduktuar në maksimum, me disa gara të anuluara.

    Kalendari i ri

    Disa çmime të mëdha, tetë për të qenë të saktë, janë anuluar: Australia, Bahreini, Vietnami, Hollanda, Monako, Azerbajxhani, Kanadaja dhe Franca. Çmimet e mëdha ku do të garohet do të jenë 15 ose 16: Austria, dy herë, më 5 dhe 12 korriku, Hungaria më 19 korrik, në Britani në një takim të dyfishtë 2-9 gusht në cirkuitin e Silverstonit, në Montmelò, Spanjë më 16 Gusht, në Belgjikë në Spa më 30 gusht, në Monza më 6 shtator në GP-në shumëpritur në shtëpi për Ferrarin. Përgjithësisht, duket pothuajse i sigurtë edhe një çmim i dytë i mdh në Itali, në 13 shtator në Mugello, pistë në pronësi të shtëpisë së Maranello por që zyrtarizimi është ende në pritje. Me datat që akoma nuk janë konfirmuar, do të garohet edhe në gp-të e Singaporit, Rusisë, Japonisë, SHBAsë, Meksikës, Brazilit dhe më në fund në Abu Dhabi, i cili do të mbyllë sezonin e mundimshëm të vitit 2020.

    Rregullat e reja

    FIA u detyrua të rishikojë disa rregulla për të respektuar protokollin shëndetësor në kohërat e koronavirusit. Nga bokset e nisjes me numër të kufizuar për punonjësit duke mbërritur tek stewardët të cilët mund të ndërhyjnë edhe në distancë, në rast pamundësie për të lëvizur, janë këto pra vetëm disa nga shumë tiparet e reja të këtij sezoni të reduktuar të Formulës Një. Do të ndryshojë edhe ceremonia e fundit të secilës garë në podium edhe pse mbetet për t’u kuptuar se si do të zhvillohet ceremonia e ndarjes së çmimeve, ndoshta pa spërkatje me shampanjë.

    Do të duhet të respektohen rregullat normale të higjienës dhe distancimit social për të shmangur infektimin e mundshëm të mekanikëve të cilët do të munden të punojnë një orë më shumë nëpër makina të enjten dhe të premten në përgatitjet për kualifikueset dhe garën. Sa i përket vijës së nisjes, do të ketë rregulla të rrepta për t’u respektuar në mënyrë që të mos merren sanksione të rënda. Skuderive të ndryshme do t’u lejohet të kenë në pistë vetëm 40 pjestarë të stafit, ose më saktë thënë, gjysmën e atyre që pranohen deri më tani.

    Jo vetëm kaq, sepse procedurat për të siguruar distancën do të modifikohen para secilës garë: dalja nga bokset do të lejohet deri në 20 minuta para fillimit, në vend të ’30 të zakonshme. Më pas, njëvendëshet, duhet t’i kenë gomat e montuara jo më parë pesë minuta para nisjes dhe me dhënien e sinjalit, stafi i ekipit dhe karrocat e pajisjeve duhet të fillojnë të largohen nga sheshnisja. Kur të jepet sinjali tre minutësh, jo më shumë se 16 anëtarë të secilit ekip për secilin pilot do të pranohen në vijat e nisjes.

    Nisjen e vendos Ross Brawni

    Ross Brawn, drejtori i përgjithshëm dhe përgjegjësi sportiv i projektit Formula Një, ka folur për disa çështje, duke shpjeguar ndër të tjera se: “Ceremonia e podiumit nuk do të zhvillohet por po kërkojmë një mënyrë alternative për të bërë diçka në bokse menjëherë pas përfundimit. Një prej opsioneve ofron mundësinë e rreshtimit të makinave në pistë dhe për të pozicionuar pilotët para veturave. Nuk do të mund t’i dorëzojmë as kupat fituesve, sepse do të shkelnim rregullat e distancimit në vend, por edhe në këtë rast ne po studiojmë alternativat”, ky është komenti i ish-drejtorit teknik të Ferrarit i cili më pas konkludoi: “Sidoqoftë, jam njëqind për qind e bindur se ne jemi në gjendje të mund të ofrojmë një spektakël tërheqës dhe emocionues. Thjesht do të jetë ndryshe. Këto janë rregullat e reja. Sa do të zgjasë? Nuk e dimë. Me siguri edhe për pjesën e mbetur të vitit”.

    Gara me dyer të mbyllura dhe tamponë

    Si për të gjithë sportet e tjera, garat do të zhvillohen rreptësisht me dyer të mbyllura me personelin e secilit ekip të reduktuar në minimalisht në numrin e 80 total për çdo team përfshirë edhe pilotët. Në varësi të zhvillimit të pandemisë, do të vendoset nëse do hapen dhe kur disa evente të Formula 1 e cila ka vendosur disa rregulla sigurie pavarësisht faktit nëse ka apo jo spektatorë të grumbulluar me njerëz nëpër shkallë. Media pashmangshmërisht do të ketë qasje në numër të kufizuar dhe nuk do të ketë asnjë kontakt brenda ekipeve të ndryshme me testet (tamponët) që do të përsëriten në cirkuit çdo pesë ditë.

    Ndryshimet teknike të ngrira

    Njëvendëshet që do të fillojnë garën të dielën në GP Austria nuk do të jenë shumë të ndryshme nga ato që duhet të kishin garuar në Australi në mesin e marsit. Por nga kjo garë, do të nisë një lloj ngrirjeje e shumë pjesëve të veturave: nga telajo, tek sistemet e sigurisë dhe transmetimit, pedalet, sistemi i furnizimit me energji elektrike, sistemi hidraulik, shkëmbyesit e nxehtësisë, radio onboard, sistemi i dehidratimit së pilotit dhe pajisjet e pitstopit. Kjo lloj ngrirjeje do të zgjasë deri në vitin 2021, vit në të cilin hyn në fuqi budget cap domethënë i ashtuquajturi tavani i shpenzimeve maksimale të lejuara për secilën skuderi për të kursyer në kosto.

    Skuderitë, pilotët dhe pagat

    Do të jenë dhjetë skuderi dhe njëzet shoferë që do të marrin pjesë në këtë sezon të çuditshëm 2020, të Formula 1: Mercedes, Ferrari, Red Bull, Renault, Alfa Romeo, Williams, McLaren, Haas, Alpha Tauri dhe Racing Point.

    Sa i përket pagave, natyrisht, më i paguari do të jetë Lewis Hamilton me 45 milionë euro, i ndjekur nga Sebastian Vettel me 40 dhe në vitin e tij të fundit në Ferrari, i treti Daniel Ricciardo me 24 (Renault). Charles Leclerc është i pesti me 9 pas Max Verstappen i cili do të përfitojë 15. Vendi i gjashtë për shokun e skuadrës së Hamilton, Valterri Bottas me vetëm 7 milionë euro.

    Vendi i shtatë për Ocon të Renault me 4 milionë € pak përpara Perez të Racing Point’s me 3.5. Në kuoptën 3, janë dy pilotët e McLarenit, Sainz dhe Norris, por edhe Kimi Raikkonen me Alfa Romeon e tij. Në kuotën e 2 milionë eurove Albon, shoku i skuadrës së Verstappen në Red Bull, me 1.5 dy Haasët e Grosjean dhe Magnussen.

    Një milion euro për Lance Stroll me Racing Point-in e tij, Nicholas Latifi me Williams dhe Pierre Gasly me Alpha Tauri. I treti nga fundi në këtë renditje është Giovinazzi me 400,000 euro në Alfa Romeo, i dyta nga fundi Kvyat me Alpha Taurinë tjetër me 250,000, dhe i fundit George Russell që me Williamsin e tij do të fitojë 200,000 euro.

    Mercedes e favorizuar, Hamilton kërkon të hyjë në histori

    Sigurisht, skuadra për t’u mundur do të jetë, si gjithmonë, Mercedes që vjen prej vitesh të tëra fitoreje duke u bër pak nga pak padrone. Në Austri, Hamilton dhe Bottas do të garojnë me njëvendëshe të zezë për t’i thonë jo racizmit me shkrimin #WeRaceAsOne, në mbështetje të fushatës së Formuna Një për diversitetin.

    Lewis Hamilton, 35 vjeç, ka vetëm një qëllim: të fitojë titullin e tij të shtatë botëror të karrierës për të barazuar me më të madhin e të gjitha kohërave, Michael Schumacher. Dy Shigjetat e Argjendta gjithashtu do të mbështeten në Das, sistemin drejtues me dy akse që ndryshon në lëvizje asetin e rrotave të përparme i duke dhënë një avantazh të madh në fazën e shtytjes.

    Pikëpyetja Ferrari

    Në vijën e nisjes së këtij 2020 të Formula Një për Ferrarin do të jenë djaloshi Charles Leclerc dhe Sebastian Vettel në vitin e tij të fundit me Kokëkuqe. Gjermani do të zëvendësohet nga i riu tjetër Carlos Sainz duke filluar nga sezoni i ardhshëm me të kuqezin që dëshiron ta mbrojë atë për të ardhmen e afërt. Rrugët e katër herë kampionit botëror të Heppenheim dhe Ferrarit do të ndahen pas vitesh të vështirë, intensivë dhe pa fitore.

    Por, Vettel, do të ketë akoma shansin për të treguar se është ende pilot niveli dhe të ketë akoma fjalën e tij në këtë kampionat. Ëndrra e gjermanit është të fitojë titullin e tij të pestë në botëror, por duhet parë nëse ai dhe Ferrari do të jenë në lartësinë e Mercedesit. E, në gjithë këtë, nuk duhet harruar Charles Leclerc i cili dëshiron të tregojë se është ai e tashmja dhe e ardhmja e Ferrarit.

    Monegasku i ri, i cili do të mbushë 23 vjeç në 16 tetor, kandidohet për të qenë variabli i çmendur i këtij sezoni 2020 të çmendur. Hamilton, Vettel, Bottas, Leclerc, pa harruar Max Verstappenin i cili me Red Bull-in e tij ka dëshmuar se është ambicioz, i shpejtë dhe konkurrues dhe do t’ua bëjë të gjithëve garën më të vështirë.

    Ferrari ëndërron të mund të shohë të triumfojë një pilot i tij duke qenë se ky eventualitet nuk ndodh që nga viti 2007 kur ishte Kimi Raikkonen ai që triumfoi para Hamilton dhe Fernando Alonsos. Për më tepër, Kokëkuqja nuk fiton klasifikimin e konstruktorëve që nga viti 2008, pra në të dyja rastet kanë kaluar shumë vite që shtëpia e Maranellos është thyer në mënyrë të pajustifikueshme duarthatë, pas investimeve shumë të mëdha, mbi 500 milion euro, në pagesa pilotësh.

    Këtë vit duhet të jetë patjetër sezoni i rilançimit në shtëpinë Ferrari për të mos depresionuar më tej një mjedis që duket mjaftueshëm i depresuar nga mungesa e fitoreve. Prandaj, Vettelit dhe Leclercut i kërkohen pesë muaj të nivelit më të lartë, në përpjekje për të sjellë gëzim dhe jo më dhimbje për një nga skuderitë më të rëndësishme në historinë e Formula Një.

  • Të helmuar me plumb, 800 milionë fëmijë rrezikojnë jetën

    Të helmuar me plumb, 800 milionë fëmijë rrezikojnë jetën

    Asnjëherë kaq shumë! Shkakton dëme të pariparueshme të trurit dhe humbje ekonomike

    Sipas raportit të The Toxic Truth të lançuar nga Unicef ​​dhe Pure Earth edhe në Evropë ka qindra mijëra fëmijë dhe adoleshentë me nivelet mesatare të plumbit në gjak që tejkalojnë 5 mikrogramë për decilitër.

    Ndërsa në planet më të goditurit janë vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme, për shkak të impianteve industriale, depove dhe riciklimit të paligjshëm të baterive me plumb acidi. Sipas Richard Fuller, Presidentit të Pure Earth: “Njerëzit duhet të informohen për rreziqet dhe të pajisen me më shumë mjete për të mbrojtur veten dhe fëmijët”.

    Plumbi po helmon një në tre fëmijë në të gjithë botën. Pothuajse 800 milionë, nga të cilët rreth gjysma në Azinë e Jugut, një numër që nuk është regjistruar kurrë më parë. Ato kanë në gjak nivele plumbi më të lartë se 5 mikrogramë për deciliter, nivel mbi të cilin duhet të ndërhyhet.

    NGA TARANTO NË ISH MINIERËN E KABWE

    Për raportin ‘The Toxic Truth’ i lançuar nga Unicef ​​dhe Pure Earth, Institute of Health Metrics Evaluation ka kryer një analizë mbi ekspozimin e fëmijëve ndaj plumbit. Mjafton të mendohet për ankesat e mjekëve të Tarantos, pikërisht për mbi nivelet e plumbit që gjenden në gjakun e fëmijëve që jetojnë në disa lagje, por sigurisht që nuk është rasti i vetëm në Evropë.

    Pastaj janë horroret e ish minierës së plumbit Kabwe, që po helmon mijëra fëmijë në Zambia dhe depot e shpërndara nëçër vende të ndryshme ku fëmijët kalojnë pjesën më të madhe të ditës duke gërmuar në mbeturina.

    Ndërkohë, edhe pse me hapa të ngadaltë, duket se diçka po lëviz, siç tregon vendimi më i fundit historik i gjykatës së Mombasa, në Kenia: pas më shumë se dhjetë vjet beteje avokatesha dhe ambientalistja Phyllis Omido ka vërtetuar se 3 mijë banorë të lagjeve të varfëra të Owino Uhuru janë helmuar për vite me rradhë me plumbin e lëshuar nga impiantet industriale të ndërtuara fare pak larg shtëpive të banimit.

    Qeveria dhe pushteti vendor do të duhet të paguajnë 12 milionë dollarë kompensim. Janë helmuar po ashtu edhe shumë fëmijë, vetë djali i Phyllis.

    STUDIMI: DËME FIZIKE MENDORE TË PARIPARUESHME

    Analiza, e verifikuar me një studim të aprovuar për botim në Environmental Health Perspectives, tregon se plumbi është një neurotoksinë e fuqishme që shkakton dëme të pariparueshme.

    Ekspozimi i fëmijëve është qenë lidhur edhe me problemet shëndetësore mendore dhe të sjelljes, si dhe në një rritje të krimit dhe dhunës. Fëmijët më të mëdhenj vuajnë nga pasoja serioze, përfshirë një rrezik më të lartë të dëmtimit të veshkave dhe sëmundjeve kardiovaskulare gjatë gjithë jetës.

    Është veçanërisht shkatërruese për fëmijët shumë të vegjël deri në 5 vjeç dhe iu dëmton trurin para se të kenë mundësinë të zhvillohen plotësisht, duke shkaktuar paaftësi neurologjike, njohëse dhe fizike. Për këtë arsye, kujton Henrietta Fore, drejtori i përgjithshëm i Unicef, ” duhet të frymëzojmë aksione urgjente për të mbrojtur fëmijët një herë e përgjithmonë”.

    Edhe sepse vlerësohet se ky ekspozim në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme kushton rreth një trilion dollarë, për shkak të humbjes së mundshme ekonomike të këtyre fëmijëve përgjatë jetës së tyre.

    KËSHTU PLUMBI VRET TË ARDHMEN

    Raporti tregon se riciklimi informal dhe jo konform rregullave i baterive me plumb acidi është një nga burimet kryesore të ndotjes nga plumbit tek fëmijët që jetojnë në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme, në të cilat është verifikuar një rritje tre herë më e madhe e numrit të automjeteve që nga viti 2000.

    Shtimi i automjeteve, kombinuar me mungesën e një rregulloreje dhe të infrastrukturës për riciklimin e baterive të automjeteve, ka sjellë që deri në 50% të baterive me plumb acidike riciklohen në mënyrë të pasigurtë në ekonominë informale.

    “Punonjësit që bëjnë punën e rrezikshme të riciklimit dhe shpesh në mënyrë të paligjshme thyejnë kasat e hapura të baterisë – shpjegon Unicef ​​– e hedhin acidin e plumbit në tokë dhe shkrijnë plumbin e rikuperuar nëpër furra në qiell të hapura të cilat lëshojnë gazra toksikë duke helmuar komunitetin përreth”.

    Shpesh punëtorët dhe komuniteti i ekspozuar nuk janë të vetëdijshëm që plumbi është një neurotoksinë e fuqishme. Burime të tjera të ekspozimit të fëmijëve ndaj plumbit përfshijnë praninë e tij në ujë për shkak të tubave pej plumbi, të industrisë nxjerrëse, siç janë minierat dhe riciklimi i baterive, por edhe “pigmentet për piktura me bazë plumbi, benzina ​​me plumb, e cila ka patur një ulje të konsiderueshme dekadat e fundit, por që ka qenë një nga burimet kryesore historike, saldimi me plumbin e kanaçeve të ushqimit”.

    Flasim gjithashtu edhe çër plumbin e pranishëm në aroma, kozmetikë, ilaçe ayurvedike, lodra dhe produkte të tjera të konsumit. Prindërit, punët e të cilëve kanë të bëjnë me plumbin, shpjegon studimi, shpesh sjellin në shtëpi pluhur nëpërmjet rrobave të tyre, flokëve, duarve dhe këpucëve, duke i ekspozuar pa dashje fëmijët e tyre ndaj këtij elementi toksik.

    ÇFARË DUHET BËRË

    Një lajmi i mirë është se plumbi mund të riciklohet në mënyrë të sigurt pa u ekspozuar ndaj punëtorëve, fëmijëve të tyre dhe ambientit përreth.

    Vendet e kontaminuara nga plumbi mund të bonifikohen dhe të rikuperohen” thekson Richard Fuller, president i Pure Earth. “Njerëzit duhet të informohen për rreziqet – shton ai – dhe të pajisen me më shumë mjete për të mbrojtur veten dhe fëmijët e tyre”.

    Faktikisht, teksa nivelet e plumbit në gjaku kanë rënë ndjeshëm në shumicën e vendeve me të ardhura të larta për disa arsye (nga eleminimi i benzinës së plumbit dhe shumicës së bojrave me bazë plumbi), nivelet e plumbit në gjak për fëmijët në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme, mbetën të larta dhe, në shumë raste, rrezikshmërisht të rritura edhe pas një dekade të eliminimit global të benzinës së plumbit.

    Raporti, paraqet pesë raste studimesh kombëtare, ku ndotja nga plumbi dhe mbeturina të tjera të metaleve të rënda kanë prekur fëmijët: Kathgora në Bangladesh, Tblisi në Gjeorgji, Agbogbloshie në Gana, Pesarean në Indonezi dhe Morelos State në Meksikë.

    Raporti tregon se qeveritë në vendet e prekura mund të bëjnë shumë nëpërmjet disa hapave: sistemeve të monitorimit, masave parandaluesë kundër ekspozimit të fëmijëve në vendet me rrezik të lartë dhe produkte që përmbajnë plumb, menaxhim-trajtim-rigjallërim përmes sistemeve shëndetësore, por edhe fushata komunikuese, ligje dhe politika si dhe krijimin e njësive standarde globale të matjes dhe një regjistri ndërkombëtar të rezultateve anonime të studimeve mbi nivelin e plumbit në gjak.

  • Të flesh nën qiellin plot yje, në xhungël, bashkë me elefantët

    Të flesh nën qiellin plot yje, në xhungël, bashkë me elefantët

    Është një guackë transparente, në një oazë të mbrojtur, ku mund të përjetoni përvojën më të bukur që keni jetuar ndonjëherë

    Ekziston një vend i magjepsur, i zhytur në xhungël, ku gjithçka shndërrohet në një eksperiencë magjie dhe ku akti i të fjeturit, nën një qiell ku duket sikur yjet i mbledh me dorë dhe një bashkëshoqërim shumë i veçantë, merr kuptime krejt të reja.

    Gjendemi në natyrën Tailandeze, këtu shtrihet një resort që i fton të gjithë pushuesit për të kaluar natën, bashkë me elefantët.

    Është një guackë transparente në mes të pyllit, e veshur si dhomë gjumi, ku të ftuarit e resortit mund të endërrojnë. Brenda saj shihen elefantët, aq afër saqë nëse lini dritën, mund të luani me hijet e tyre: 22 metra katror transparencë, me përjashtim të banjës, me një dhomë gjumi dhe një zonë living. Këto janë Jungle Bubble të Anantara Golden Triangle Elephant Camp & Resort, në Tajlandën veriore.

    Të flesh brenda një guacke transparente tashmë është, në vetvete, një përvojë unike, por nëse kjo shoqërohet nga prania e një kafshe kaq të rëndësishme për historinë, kulturën dhe rajonin e popullit tailandez, gjithçka bëhet e pabesueshme.

    Dy Jungle Bubbles në brendi të resortit janë përgatitur mbi ura prej druri të ngritura dhe të dizajnuar me porosi nga Eye In The Sky. Të ndërtuara me pëlhurë poliesteri dhe të teknologjisë së lartë Precontraint Serge Ferrari, këto ndërtesa përbëjnë një ambient jashtëzakonisht të afërt me natyrën, si pak në botë.

    Mysafirët e Anantara Golden Triangle Elephant Camp & Resort mund të kenë natën në Jungle Bubble si një ekstra të qëndrimit të tyre, për të përjetuar një aventurë në guackën transparente mes elefantëve.

    Kjo eksperiencë e paparë glamping ndodh në respekt të plotë për kafshët e përfshira. Anantara Golden Triangle Elephant Camp & Resort, që shtrihet në xhunglën në veriun ekstrem të Tajlandës, gjithmonë ka qenë i përkushtuar në ruajtjen dhe mbrojtjen e pachydermsit. Në këtë trekëndësh të artë, deri më sot, jetojnë rreth njëzet elefantë të shpëtuar nga rrugët e qyteteve tajlandeze, në një sipërfaqe prej 65 hektarësh, së bashku me mahout e tyre.

    Kështu pra, nën qiellin e qëndisur me yje të Tajlandës dhe me pamjen e elefantëve që shëtisin brenda oazit së mbrojtur, mund të përjetohet një nga përvojat më të bukura të jetës.

  • Si mashtroi Edi Rama me ndihmat për shtresat në nevojë gjatë COVID-19

    Si mashtroi Edi Rama me ndihmat për shtresat në nevojë gjatë COVID-19

    Nga Anila Hoxha & Esmeralda Keta

    Të dhënat e siguruara nga BIRN tregojnë se ndihmat direkte të qeverisë për shtresat në nevojë gjatë pandemisë ishin dy herë më të vogla sesa pakot ushqimore të ofruara nga donacionet, ndërkohë që dhjetra familje ankohen se u braktisën në kushtet e mbijetesës.

    Hatixhe Sula po kujdesej për të bijën tetraplegjike në kohën kur kamionët e ushtrisë zbarkuan pranë kampit të kontenierëve në Manzë – rreth 16 kilometra në veri të Durrësit, për të shpërndarë pakot me ushqime si pjesë e operacionit humanitar për familjet në nevojë gjatë pandemisë së COVID-19.

    Me të mësuar lajmin, gruaja rreth të 70-ave vrapoi bashkë me të shoqin drejt kampit, por mbeti duarbosh.

    “Megjithëse nxituam, nuk morëm asgjë. Jemi dy pleq me një vajzë të sëmurë. Kujt më shumë sesa ne i takonte?” pyet e zhgënjyer Hatixhja.

    Me shtëpinë e rrënuar nga tërmeti i 26 nëntorit dhe me vajzën me aftësi të kufizuara, familja e Hatixhe Sulës përmbush njëherazi tre nga pesë kriteret e programit të asistencës gjatë kohës së karantinës. E megjithatë, e moshuara u ankua se askush nuk e njoftoi për ndihmat dhe askush nuk mbajti shënim se “kush përfitoi e kush jo”.

    Pas izolimit të vendit nga pandemia e COVID-19, kryeministri Edi Rama prezantoi më 19 mars një program asistence për familjet në nevojë, duke vendosur në dispozicion të Ministrisë së Mbrojtjes 16 milionë euro për operacionet humanitare.

    Përveç familjeve në ndihmë ekonomike, pjesë e programit të asistencës u bënë edhe personat me aftësi të kufizuar, pensionistët, të pastrehët dhe familjet që humbën shtëpitë nga tërmeti i 26 nëntorit.

    “Nuk do të lemë derë pa trokitur,” premtoi Rama, ndërsa postoi me dhjetra foto e video në faqen e tij në Facebook nga operacioni i shpërndarjes së pakove me ushqime nga forcat e Ushtrisë.

    E megjithatë, dhjetëra familje në nevojë i thanë BIRN se u braktisën në kufijtë e mbijetesës ose morën paketa ushqimore që nuk zgjatën as dy javë –të pamjaftueshme për të shuar urinë përgjatë dy muajve të izolimit nga pandemia.

    Në përpjekje për të verifikuar numrin e familjeve në nevojë që u asistuan me paketa ushqimore gjatë karantinës, BIRN u përball me kakofoni shifrash, ndërsa krahasoi raportimet e kryeministrit Edi Rama në faqen e tij në Facebook me të dhënat e siguruara nga Ministria e Mbrojtjes dhe nga 61 bashkitë e vendit.

    Nga marsi deri në fund të majit, Rama raportoi për mbi 400 mijë familje dhe individë të asistuar nga operacioni humanitar, ndërkohë që Ministria e Mbrojtjes deklaron se vetëm gjysma e tyre –rreth 226 mijë familje u ndihmuan me paketa ushqimore dhe jo-ushqimore falas.

    Të dhënat e mbledhura përmes kërkesave për të drejtë informimi nga 12 prefekturat e vendit ofrojnë një bilanc edhe më të zbehtë.

    BIRN llogariti se në të gjithë territorin e Shqipërisë u shpërndanë rreth 173 mijë paketa ushqimore falas në total, ku një pjesë e mirë e tyre u mblodhën si donacione nga shoqatat dhe kompanitë e biznesit.

    Gjithashtu, qeveria rezulton të jetë operatori më i vogël në këtë operacion, ndonëse i monopolizoi shifrat në reklamimin e solidaritetit të saj me shtresat në nevojë.

    Të dhënat e siguruara nga BIRN tregojnë se ndihma direkte nga Rezervat e Shtetit zuri vetëm 12% të totalit të raportuar nga Ministria dhe rreth 11% të totalit të raportuar nga Bashkitë. Në të dyja rastet, ndihma direkte e qeverisë është më pak se gjysma e pakove ushqimore të mbledhura nga donacionet.

    I pyetur nga BIRN për mospërputhjen e shifrave, një zyrtar i Forcave të Armatosura që foli në emër të Ministrisë së Mbrojtjes tha se raportimet e kryeministrit nuk përfshijnë vetëm ndihmat falas.

    “Kryeministri në informimet ditore ka përfshirë çdo lloj asistence që u është dhënë shtresave në nevojë, përfshi edhe shpërndarjen e medikamenteve dhe pakove ushqimore me pagesë,” tha koloneli, i cili nuk pranoi të identifikohej me emër.

    Ministria e Mbrojtjes pranoi gjithashtu se pjesë e raportimeve janë bërë edhe donacionet, por ky konsiderohet një “skandal” nga ekspertët e kontaktuar nga BIRN.

    “Nëse ka ndodhur kjo, atëherë kemi të bëjmë me një mashtrim qeveritar dhe kjo është jashtëzakonisht e rëndë,” tha Sherif Bundo, pedagog në Fakultetin Ekonomik në Tiranë.

    “Kjo ka të bëjë me sjelljen solidare të shoqërisë dhe jo me fytyrën sociale të qeverisë,” shtoi ai.

    Ministria e Mbrojtjes nuk iu përgjigj pyetjes së BIRN se pse donacionet nuk u raportuan më vete, deri në publikimin e këtij shkrimi.

    Tender urgjent me magazinat plot

    Ilustrim i pakos ushqimore të miratuar nga Komisioni Qendror për Ofrimin e Asistencës, bashkë me çmimet për secilin produkt.

    Përmes një vendimi më 19 mars, qeveria mori pësipër të asistonte familjet në nevojë gjatë izolimit nga pandemia, duke dërguar në shtëpitë e tyre pagesat mujore të ndihmës ekonomike, paketat ushqimore dhe jo-ushqimore minimale, barnat e rimbursueshme si dhe ato me pagesë.

    Një Komision Qendror për Ofrimin e Asistencës u ngrit gjithashtu, i kryesuar nga ministja e Mbrojtjes, Olta Xhaçka. Një nga detyrat ishte përcaktimi i masës së produkteve ushqimore dhe jo-ushqimore që do t’u shpërndahej familjeve në nevojë.

    Në të njëjtën ditë me vendimin e qeverisë, Ministria e Mbrojtjes hapi një tender me procedurë të përshpejtuar me vlerë 105.7 milionë lekë [800 mijë euro] për blerjen e paketave ushqimore dhe përzgjodhi përmes negocimit të drejtpërdrejtë, kompaninë maqedonase “Eurovia”.

    Megjithatë, në kohën kur Ministria e Mbrojtjes po zhvillonte tenderin me urgjencë për blerjen e produkteve ushqimore, magazinat e Rezervave të Shtetit në Lundër ishin plot.

    Një dokument i siguruar nga BIRN tregon se në fillim të pandemisë gjendeshin të magazinuara në Lundër 400 ton miell, 80 ton oriz, 80 ton sheqer, 70 ton makarona, 50 ton vaj, 50 ton fasule, 20 ton konserva mishi, 5 ton kripë, 30 ton detergjentë dhe 30 mijë copë sapunë.

    Pas fitimit të tenderit, kompania “Eurovia” dorëzoi 30 mijë pako ushqimore, por ato nuk iu shpërndanë menjëherë shtresave në nevojë.

    Sipas zyrtarit të Ministrisë së Mbrojtjes që ndoqi të gjithë zinxhirin e operacionit humanitar, pakot ushqimore të tenderit u magazinuan si fond rezervë në Lundër, ndërsa forcat e Ushtrisë shpërndanë produktet ushqimore që ndodheshin aty më herët.

    Tenderi i ushqimeve është pjesë e një hetimi të Prokurorisë së Posaçme, SPAK, pas denoncimit të bërë nga Partia Demokratike në opozitë për paracaktimin e fituesit. Ish-drejtuesi i Emergjencave Civile, Shemsi Prençi sheh shkelje ligjore edhe për mbajtjen e tij si fond rezervë.

    “Ky është një fond i dhënë me tender të përshpejtuar, pa procedurë, pa garë, me qëllim që të shkojë urgjentisht tek familjet në nevojë. Nuk lejohet të mbahen rezervë. Nëse nuk ka shkuar drejtpërdrejt në destinacion, atëherë është e qartë se gjithë ngutja se si u zhvillua tenderi është e dyshimtë,” tha Prençi.

    Mospërputhje u gjetën edhe për produktet e përfshira në pakot e shpërndara, pavarësisht vendimit për të shpërndarë pako të standardizuara.

    Ministria e Mbrojtjes i vuri në dispozicion BIRN paketën minimale ushqimore të miratuar nga Komisioni Qendror për Ofrimin e Asistencës. Ajo është e ndryshme nga paketa e publikuar nga kryeministri Rama, por edhe nga pakot e verifikuara në terren nga BIRN. Me një peshë prej gati 20 kilogramësh, paketa është vlerësuar me një çmim prej 4264 lekësh dhe përmban 3.5 kilogramë makarona, 3 litra vaj dhe 3 kilogramë oriz, 2 kilogramë sheqer dhe po aq fasule, 1 kilogramë kripë, 1.2 kilogramë konserva, 2.5 litra detergjentë dhe 5 copë sapunë.

    Pakos i mungoi thesi prej 25 kg miell i premtuar nga kreu i qeverisë, i cili u kompensua me 2 kilogramë hurma arabie, të ofruara si donacion nga Mbretëria e Arabisë Saudite.

    Ekspertët e ekonomisë llogarisin se çmimet për njësi të produkteve të dala nga magazinat e Rezervave të Shtetit në Lundër janë më të larta se ato që gjenden në rrjetin e hapur të supermarketeve.

    Ata kritikuan gjithashtu mungesën e madhe të miellit –e cila barazohet nga shtresat në nevojë me “bukën e gojës”.

    “Po të marrim në konsideratë edhe cilësinë e artikujve [artikujt e shpërndarë kanë qenë ndër artikujt me cilësinë më të ulët në treg], të verifikuara këto edhe nga kontaktet e drejtëpërdrejta me përfitues të këtyre artikujve, çmimet rezultojnë të jenë 15-20 % më të larta,” tha pedagogu Bundo.

    Çmimet sipas Bundos mund të konsiderohen “jashtëzakonisht të larta” nëse produktet e ndihmave janë përjashtuar edhe nga regjimi i TVSH-së.

    Arben Malaj, ish-ministër i Financave në vitet 2000 dhe profesor në Fakultetin Ekonomik i tha BIRN se eleminimi i miellit nga një pako e ndihmës humanitare është e pajustifikuar.

    “Të shpërndash hurma arabike dhe të mos shpërndash miell apo të reduktosh sasinë e mallrave të tjera të dorës së parë është jo-efikase dhe lë shteg për abuzime,” theksoi Malaj.

    Edhe ish-shefi i emergjencave civile, Shemsi Prençi e konsideron ‘cinike’ futjen e hurmave në paketën e ndihmës, ndërkohë që është hequr mielli – e konsideruar prej tij si “buka e thatë e familjeve në nevojë”.

    “Unë nuk di të ketë patur hurma arabie në vendimin për përbërjen e pakos. Me cinizëm dhe dashakeqësi, autoritetet e kanë futur donacionin e hurmës në paketën ushqimore, pasi në këtë mënyrë rrisin peshën fiktivisht,” tha ai.

    Duke iu referuar një raporti konfidencial, Prençi i tha BIRN se emergjencat civile kanë shpërndarë vetëm 1280 thasë miell deri në fund të majit.

    “Kjo është shifra më e ulët në historinë e emergjencave civile në rast fatkeqësie, megjithëse ajo ka qenë e shtrirë në kohë dhe në izolim total,” shtoi Prençi.

    “Mora pakon, por jo bukën”

    Behare Përleka në kampin e kontenierëve në Manzë e mban pakon e Rezervave të Shtetit në katin e dytë të një krevati marinar. Foto: Anila Hoxha.

    Një studim i World Vision Albania me të dhëna të mbledhura nga 1200 familje kryesisht nga zonat rurale tregon se një 76% e tyre nuk i përmbushën nevojat për ushqim gjatë izolimit të shkaktuar nga pandemia e COVID-19. Studimi tregon gjithashtu se mbi 70% e tyre kërkuan ndihmë për pako ushqimore, si mënyra e vetme për t’i shpëtuar urisë.

    Në kampin e kontenierëve në Manzë të Durrësit, 65-vjeçarja Behare Përleka është ndër të paktët që nuk e ka prekur ende pakon ushqimore që mori si ndihmë nga Ushtria. Kutinë me logon e Rezervave Materiale të Shtetit ajo e mban në katin e dytë të një krevati marinar.

    “Nëntë pako makarona, tre kile sheqer, 3 oriz, 2 salca, 3 litra vaj dhe një kile kripë dhe një pako kadaif,” numëron gruaja, duke nxjerrë njëri pas tjetrit nga kutia e kartonit produktet e markës “King”.

    Si shumë banorë të tjerë, edhe Beharja mohoi të kishte përfituar miell, si në paketën e shpërndarë nga Ushtria, ashtu edhe më vonë. Ndërsa fqinja e saj, Hasime Doda u ankua se qeveria i kishte sjellë pakon, por jo ‘bukën’.

    “Sollën ushqime të gatshme, por jo bukën e gojës. Çfarë mund të bëja unë me atë pako, nuk na dolën as për dhjetë ditë. Nuk i pamë më të vijnë…,” thotë gruaja, pjesë e një familjeje me nëntë anëtarë.

    Ndryshe nga kampi i kontenierëve në Manzë, në fshatin Cakran të Fierit, forcat e Ushtrisë u kthyen për të dytën herë gjatë pandemisë. Por produktet brenda pakove ndryshuan nga njëra herë në tjetrën.

    Njëra prej banoreve, e prezantuar me emrin Sose i tha BIRN se mielli mungonte në pakon e parë, por u shtua në masën e 3.7 kilogramëve në pakon e dytë.

    “Por tek kjo e dyta nuk ishin as hurmat dhe as sapunët,“ rrëfen gruaja, ndërsa këmbëngul se gjithsesi këto ndihma ishin të pamjaftueshme për të përballuar nevojat e familjes së saj.

    Në Tiranë, Besiko Gjypi, 32-vjeç falenderon Kishën që nuk e harroi familjen e saj prej 7 anëtarësh. Nëna e 4 fëmijëve shtoi gjithashtu se pakoja që mori nga njësia bashkiake nuk mjaftoi as për një javë.

    “Falenderoj kishën, ata po, sa herë kemi patur nevojë, nuk na kanë lënë të provojmë urinë,” tha gruaja për BIRN.

    Në Manzë, mirënjohjes për institucionet fetare i është shtuar edhe kampi i muxhahedinëve të MEK –që sipas banorëve u është gjendur pranë jo vetëm në fatkeqësinë e tërmetit.

    “Muxhahedinët erdhën për Bajram dhe çfarë nuk kanë sjellë, por jo vetëm për Bajram. Ata dhe prifti i zonës, që na solli krevatë, dyshekë, batanije…na kanë mbajtur gjallë. Atyre po që u jemi falenderues,” tha një banore.

    Të përjashtuar nga ndihmat e qeverisë apo të bashkisë ndjehen edhe anëtarët e komunitetit rom në Shqipëri, të cilët organizuan një valë protestash në ditët e para të karantinës. Romina Sefa dhe Brisilda Taçi, të dyja aktiviste të komunitetit rom u ankuan se qindra pjestarë të këtij komuniteti mbetën pas liste.

    “Ne punojmë ngushtë me komunitetin dhe shumë prej tyre vinin e ankoheshin se nuk kishin marrë ndihma. Menjëherë ne vinim në dijeni njësinë bashkiake dhe vetëm pas këmbënguljes sonë, ato viheshin në lëvizje,” tha Sefa.

    Në zonën e Laprakës në hyrje të Tiranës, Valbona Rruqe shpërthen në ankesa sapo e pyet nëse përfitoi ndihma gjatë pandemisë. Nëna e katër fëmijëve, anëtare e komunitetit rom e siguron mbijetesën përmes mbledhjes së materialeve të riciklueshme, aktivitet i cili u ndalua tërësisht gjatë javëve të karantinës.

    “Kam shkuar në njësinë administrative numër 11 dhe askush nuk më mori në konsideratë, nuk patëm asnjë lloj ndihme. Nuk e di se si jemi akoma gjallë,“ tha Rruqe e irrituar.

    Hendeku i shifrave

    Ankesat e banorëve bien në kontrast me bilancin e Ministrisë së Mbrojtjes, e cila numëron qindra mijëra familje të ndihmuara gjatë pandemisë së COVID-19. Në përgjigjen që Ministria i solli BIRN, operacioni humanitar mbuloi rreth 1 milion pensione të shpërndara “derë më derë”, 226 mijë familje që përfituan paketat ushqimore dhe jo-ushqimore falas si dhe 60 mijë familje që u shërbyen me produkte me pagesë.

    Rreth 100 mijë familje të tjera, sipas Ministrisë së Mbrojtjes ishin asistuar me barna të rimbursueshme ose me pagesë, pagesën e aftësisë së kufizuar e deri tek informimi dhe konsulenca.

    Megjithatë, ndihmat direkte nga magazinat e Rezervave të Shtetit në Lundër kanë qenë minimale. Sipas zyrtarëve të Ministrisë, u shpërndanë 22 369 pako deri në fund të majit dhe pas një VKM-je të dytë më 1 qershor, u shpërndanë edhe 6480 pako të tjera.

    Ndihmat nga Rezervat e Shtetit janë disa herë më të vogla se pakot ushqimore të shpërndara nga 61 bashkitë e vendit –ku bëjnë pjesë edhe donacionet.

    Të dhënat e mbledhura nga BIRN përmes kërkesave për të drejtë informimi nga 12 prefekturat tregojnë se barrën kryesore të asistencës së shtesave në nevojë e mbajti pushteti vendor me 73 mijë e 588 paketa ushqimore të shpërndara në të gjithë territorin nga rreth 173 mijë gjithsej.

    Donacionet e vendosura në dispozicion të bashkive nga shoqatat, bizneset dhe individët renditen në vend të dytë me 62 994 paketa ushqimore në dobi të shtresave në nevojë. Deri në fund të majit, donacionet rezultojnë të jenë më shumë se dyfishi i pakove të shpërndara nga Rezervat e Shtetit.

    Zyrtarët e Ministrisë së Mbrojtjes pretendojnë se paketat e shpërndara nga Rezervat e Shtetit nuk janë kontributi i vetëm i qeverisë.

    “Mund të duket një shifër e vogël nëse i referohemi vetëm pakove të shpërndara nga Rezervat e Shtetit, por vërtet në terren është bërë një punë e madhe. Pjesë e ndihmës së qeverisë janë edhe të gjitha paketat e shpërndara nga pushteti lokal, pasi fondet u janë dhënë nga qeveria,” tha zyrtari i Mbrojtjes.

    Ish-kreu i Emergjencave Civile, Shemsi Prençi e kundërshton këtë ide, ndërsa vlerëson se kostot operacionale ishin më të larta sesa vetë operacioni humanitar. Sipas Prençit, edhe fondet e bashkive kanë qenë të pamjaftueshme.

    “Bashkitë kanë një fond të pamjaftueshëm për numrin e familjeve të varfra që kanë, ndaj dhe i shtrinë dorën kishës, xhamisë dhe kompanive private,” tha ai.

    Sipas Arben Malajt, keqpërdorimi i shifrave nuk është i paqëllimtë.

    “Keqpërdorimi i shifrave bëhet për dy arsye; e para që të mos duket rënia e besimit tek qeveria, sepse donacionet janë rreth dy herë më të mëdha për këto grupe sociale, dhe e dyta mund të keqpërdoren numrat e ngatërruar jo pa vetëdije për të ushqyer skema korruptive…,” tha ai për BIRN.

    Malaj shpjegoi gjithashtu se vendet u lejuan që të rrisin deficitin dhe borxhin për të mos braktisur të papunët, të varfrit dhe bizneset, por shpërndarja e ndihmave vetëm për dy javë krijoi sipas tij kosto të mëdha njerëzore.

    “Si mundet në një krize disa mujore, qeveria asiston vetëm për dy javë të papunët dhe të varfrit? Kjo ështe braktisje, dëmton rëndë shtresat në nevojë, por edhe kredibilitietin publik të qeverive,” shtoi më tej Malaj.

    Pedagogu Sherif Bundo thekson se pati një shpërndarje disporpocionale të ndihmave në territor dhe se solidariteti qeveritar mungoi sipas tij në periferi apo zonat e thella.

    “Strukturat qeveritare dhe veçanërisht ato të bashkisë së Tiranës e përdorën abuzivisht përdorimin e fondeve publike për efekte më shumë politike dhe promocionale. Në se këto fonde do tju ishin besuar si donacion qeveritar ndonjë subjekti bamirës, jam i bindur se efiçenca e përdorimit të tyre do kishte qënë më e lartë,” tha ai.

    Megjithatë, Bundo mendon se nga kjo krizë doli edhe një mësim i mirë.

    “E vetmja gjë që shërben si mësim i mirë i nxjerrë nga kjo pandemi, është fakti se strukturat qeveritare mësuan numrin e përafërt të shtresave në nevojë,” përfundoi ai.

    Titulli origjinal: Qeveria ‘manipuloi’ bilancin e ndihmave për shtresat në nevojë gjatë COVID-19

  • Rrethimi i Shtëpisë së Bardhë

    Rrethimi i Shtëpisë së Bardhë

    Rusia iu paska paguar shuma të mëdha parash militantëve afganë për të vrarë ushtarët amerikanë. Lajmi po qarkullon prej disa ditësh me këmbëngulje në krye të mediave ndërkombëtare dhe arrin në një prej momenteve më delikate të presidencës së Trampit. I prekur nga koronavirusi – që rend i shfrenuar në vend -, nga kriza pasuese ekonomike dhe nga një tërbim shoqëror që po e copëton Amerikën, Presidenti Donald Trump tani duhet të përballet me atë që potencialisht mund të jetë një nga çështjet më delikate dhe të mprehta bilaterale me Rusinë të administratës së tij. Dhe nuk është çështje e parëndësishme për një President i cili, që kur u zgjodh, ka pasur gjithmonë qëllimin për përfshirjen e Moskës në dialogun ndërkombëtar – veçanërisht në një aks anti-kinez – dhe që është akuzuar vazhdimisht (me rezultate të dobëta) se ka lidhje me Vladimir Putinin qysh nga kohërat e garës për në Shtëpinë e Bardhë.

    Por situata tani për Trampin po bëhet serioze. Investigimi i New York Times tregon një skenar shqetësues dhe, edhe pse vetë inteligjenca amerikane nuk e konfirmon atë që del me ulërimë nga burimet e gazetës, rreziku i një bombe të vërtetë, të vendosur në mënyrë metaforike nën Shtëpinë e Bardhë, është duke u hetuar. Dhe reagimet nga Uashingtoni tregojnë se nuk është gjithçka e qartë: as nga anët e stafit presidencial. I cili tani duhet të kuptojë saktësisht se si të sillet për të qenë në gjendje të zmbrapsë ofensivën mediatike, duke dalë mundësisht i paprekur dhe mbi të gjitha për të evituar mundësinë që ky hetim të ndikojë në politikën e jashtme të presidentit.

    Aktualisht informacioni në zotërim të New York Times përshkruan një situatë me ngjyra të errëta. Dhe është e pashmangshme që si Pentagoni dhe Kongresi të kërkojnë sqarime nga shërbimet sekrete. Ajo që po vërehet këtyre ditëve është imazhi jo vetëm i një dështimi total të strategjisë amerikane në Afganistan, por edhe i një goditje të pastër politike drejt një administratë që ka bërë gjithçka të mundshme për të riparuar dëmet e medha të bëra në marrëdhëniet ruso-amerikane nga presidenca e Barack Obamës. Gazeta njujorkeze vazhdon të këmbëngulë se provat janë të pakundërshtueshme, që flasin rreth gjurmimit të disa shumave të mëdha parash të transferuara nga një llogari bankare e lidhur me inteligjencën ruse në një llogari të lidhur me talebanët dhe se ato do të ishin shpërblime të vërteta për vdekja e ushtarëve amerikanë. Zyrtarët afganë të lidhur me qeverinë e Kabulit gjithashtu kanë konfirmuar tezat e hetimit Nyt përmes një serie rrëfimesh që, të kryqëzuara me të dhënat në zotërim të shërbimeve amerikane dhe gazetarëve, do të konfirmonin dyshimet për Rusinë. Së fundi, deklarimet e Shtëpisë së Bardhë rreth padijenisë së Trumpit ndaj këtij informacioni janë kundërshtuar nga vetë zyrtarët e përfshirë në këtë çështje, të cilët madje do të thoshin se presidenti kishte qenë tashmë i informuar gjerësisht për këto raporte mbi negociatat e supozuara të Rusisë dhe Fronti taleban, që në shkurt.

    Sigurisht, hetimi po vazhdon, por ajo që ka rëndësi është koha e reagimit të Shtëpisë së Bardhë. E para sigurisht nuk mund të përcaktohet si e dyshuar. Administrata Amerikane nuk është vetëm në krizë të brendshme, por gjithashtu po negocion me Moskën në disa fronte. Është një traktat i ri Start që duhet të nënshkruhet, një Kinë që duhet të ndalohet e cila sipas qeverisë amerikane mund të ndalet edhe falë Rusisë – së cilës jo rastësisht i është dërguar ftesa për të marrë pjesë në samitin e zgjeruar të G-7 – dhe mbi të gjitha ekziston ideja që Shtetet e Bashkuara dhe Federata mund të dialogojnë në disa fronte të nxehta, nga Siria në Libi e deri në çështjen e Iranit që nuk u zgjidh asnjëherë nga Shtëpia e Bardhë. E gjitha kjo me çështjen afgane që për Trump me siguri ka përparësi, duke qenë se përfundimi i “endless wars” është një kalë beteje i tij që, për tani, ka mbetur vetëm një slogan elektoral.

    Por duke mbetur tek zgjedhjet, është pikërisht nga fronti i brendshëm që presidenti amerikan duhet të jetë i kujdesshëm, sepse është e qartë që diçka nuk shkon përderisa edhe inteligjenca nxjerr, qoftë edhe përmes New York Times, një lajm të tillë sensacional i cili, nëse konfirmohet, do t’i kthente akrepat e orës prapa në shumë vjet, në marrëdhëniet me Kremlinin. Reagimet nga Shtëpia e Bardhë kanë treguar pak koherencë me lajmet e publikuara nga investigimi. Më parë nga Uashingtoni pretenduan se presidenti nuk fare në dijeni të kësaj gjëje. Më pas erdhi deklarata nga zëdhënësi, Kayleigh McEnany, i cili konfirmoi se commander in chief “është informuar për atë që tani është fatkeqësisht në dijeninë e të gjithëve për faj të New York Times”. Shkurt, kaluam nga mohimi tek konfirmimi i parave të ofruara nga 007 ruse për talebanët për të vrarë ushtarët amerikanë. Një konfirmim jo i parëndësishëm që asokohe u ëmbëlsua nga vetë McEnany me një konkluzion që ka pak tepër erë: “Kjo nuk do të thotë se nuk ka konsensus për këtë informacion të inteligjencës që duhet ende të verifikohet”.

    Ndërkohë, opozita ushtron presion ndaj Trampit. Për Joe Biden dhe pjesën tjetër nuk mund të ishte ndryshe pasi që, me mbylljen plotësisht negative të Russiagate, mendohej se hija ruse ishte zhdukur pothuajse nga radarët e luftës për Shtëpinë e Bardhë. Përkundrazi, Kremlini rikthehet dhe këtë herë problemi është transversal: gjaku i ushtarëve, mbi të cilët Amerika ka arritur gjithmonë të gjejë një kompaktësi të fortë nga e djathta në të majtë. Biden adreson valën e protestës dhe i kërkon Trampit të flasë dhe të shpjegojë çfarë lidhje ka me Moskën, ndërsa liderja e fuqishme e demokratëve në Kongres, Nancy Pelosi, ka kërkuar drejtpërdrejt nga drejtorët e inteligjencës të informojnë parlamentin për ato që dinë për pagesat në favor të talebanëve. Ndërkohë, CNN, në të njëjtat orë, ka nxjerrë edhe telefonatat e pakëndshme të Presidentit për liderët botërorë. Rastësi? Vështirë të besosh. Me rrethimin e brendshëm dhe izolimin ndërkombëtar, të krijohet përshtypja se për Trampin po përgatiten katër muaj ferri para zgjedhjeve.

    Përgatiti Dardan MITROVICA

  • Gjermania në krye të BE-së. Plani i Merkel për të ringjallur Evropën pas Kovidit

    Gjermania në krye të BE-së. Plani i Merkel për të ringjallur Evropën pas Kovidit

    Një Evropë më e drejtë dhe më solidare, më inovative, më sovrane, më e gjelbër, më e qëndrueshme, dhe më dixhitale. Programi i Gjermanisë për presidencën e BE, i cili fillon sot, është ambicioz. Por edhe Evropa ka pritshmëri të mëdha në drejtimin e Angela Merkel

    Një Evropë më e drejtë dhe më e bashkuar, më inovative, më e fortë në botë, pra më sovrane, e gjelbër dhe më e qëndrueshme dhe më dixhitale. Programi i Gjermanisë për presidencën e Bashkimit Evropian, i cili fillon sot, është ambicioz, i nxitur nga pritshmëritë e mëdha që vetë gjermanët e pranojnë se kanë. Por është një ambicie kësaj radhe e ndarë në nivel evropian nga të 27ët, sepse mbështetet në themele mjaft solide: besueshmëria dhe popullariteti i rikthyer kohët e fundit në nivelet më të larta të kancelares Angela Merkel, në shtëpi, në Evropë dhe në botë; menaxhimi i pandemisë, dhe jo vetëm asaj për sa i përket shëndetit, i cili deri më tani në Gjermani ka qenë shembullor dhe ndër më të mirët në rang evropian dhe botëror; propozimi historik i pashembullt e paraqitur nga Angela Merkel dhe Emmanuel Macron për krijimin e një fondi për tu ringritur prej 500 miliardësh grante vetëm për të mbështetur vendet më të prekura nga Covid-19, që është një projekt solidariteti i paparë i shoqëruar nga një mjet i jashtëzakonshëm i cili është emisioni i parë i bonove të borxhit të zakonshëm.

    Sidoqoftë, presidenca gjermane fillon në një nga momentet më dramatike të historisë së BE-së dhe njerëzimit, përballë koronavirusit, përballë një krize të paparë social- ekonomik dhe shëndetësore në kohë paqeje dhe sfida më e vështirë që nga Lufta e Dytë Botërore. Siç theksoi dje një nga ambasadorët gjermanë në Evropë, Elbling, kur prezantoi programin e semestrit gjerman, “motoja jonë është rilançimi i Evropës, dhe jo rindërtimi, domethënë, ne nuk duhet të kthehemi në Evropën siç ishte para pandemisë por të gjithë së bashku të ringjallin një Evropë më të bashkuar, më sovrane, më e gjelbër, më digjitale, më inovative dhe më të fortë”. Ja pra pikat esenciale të programit gjerman.

    Kapërcimi i pandemisë

    Për rimëkëmbjen pas Covid, Gjermania do të bëjë presion derisa të gjendet sa më parë që të jetë e mundur (synohet në mbledhjen e Këshillit më 17-18 korrik) një marrëveshje mbi kornizën financiare shumëvjeçare, mbi Recovery fund e Next Generation. Një pikë e fortë: 500 miliardë grante për vendet më të prekura. Theksi mbi Politikën e Përbashkët Bujqësore për të garantuar të ardhmen e zonave rurale dhe forcimin e furnizimit rajonal të ka rënduar nga kriza e Covid. Dhe prodhimi i më shumë medikamenteve në Evropë, 90% e varura nga produktet jashtë-BE.

    Më shumë solidaritet dhe kohezion social

    Zhvillimi i një kornize evropiane për pagat minimale dhe të ardhurat minimale të garantuara, dhe pas SURE sigurimin evropian të papunësisë, veçanërisht papunësisë së të rinjve. Sigurimi i barazisë midis grave dhe burrave në trajtimin ekonomik të punës, më shumë promovim të grave në pozicione drejtuese dhe luftë kundër dhunës me bazë gjinore.

    Llogaritë publike

    Në verifikimin e Paktit të Stabilitetit dhe Rritjes, Gjermania synon të luajë një rol qendror në qëndrueshmërinë e financave publike, për të pasur hapësirë në përballimin e krizave.

    Përgatiti Dardan MITROVICA

  • Në cirkun e F1, Mercedezi legjendar i argjendtë, bëhet i zi

    Në cirkun e F1, Mercedezi legjendar i argjendtë, bëhet i zi

    Lewis Hamilton i ka ndryshuar ngjyrën edhe Mercedezit të tij. Shigjetat nuk do të jenë më argjendi siç ndodhte në gara që nga vitet 1950: do të jenë të zeza. Shigjeta të zeza, si në romanin e Robert Louis Stevenson

    (Mund të thotë dikush se kam gabuar kur kam shkruar cirkun në vend të cirkus. Jo, jo. kam shkruar pikërisht atë që desha).

    Kthehemi në temë pra! Lewis Hamilton i ka ndryshuar ngjyrë edhe Mercedezit të tij. Shigjetat nuk do të jenë më argjendi siç ndodhte në gara që nga vitet 1950: do të jenë të zeza.

    Shigjeta të zeza, si në romanin e Robert Louis Stevenson. Të jesh i zi është fuqia e gjashtë herë kampionit të botës. Një çekan i vërtetë, jo vetëm kur garon. Nëse Hamiltonit i vjen diçka në mend, asgjë nuk mund ta ndalojë atë për ta bërë. Sot motivi kryesor i tij i jetës është slogani Black Lives Matter dhe ai po bën gjithçka në mënyrë që njerëzit të mos kthehen nga ana tjetër. Zbriti edhe në rrugët e Londrës me pankarta dhe grushta të mbledhura. Në mes të turmës, si një person i zakonshëm. Si një i zi i zakonshëm, që nuk mund të qëndronte dot më i mbyllur në jetën e tij plot miliona dollarë dhe privilegje. Ajo që ndodhi me George Floyd në Amerikë e ka egërsuar. U kujtua kur si fëmijë ndjehej i margjinalizuar, ndërkohë duhej të mësonte të artet marciale për t’u mbrojtur nga bullizmi. Është Tommie Smith i epokës moderne, Colin Kaepernick i vitit 2020 me gjithë fuqinë e mediave sociale dhe popullaritetin e tij të tejmbushur. Ka lançuar “Komisionin Hamilton”, në bashkëpunim me Royal Academy of Engineering, për të eksploruar mënyrat sesi motorsport mund të përdoret si një mjet për të përfshirë të rinjtë me ngjyrë në studimin e shkencës dhe teknologjisë, inxhinierisë dhe matematikës , dhe më pas për t’u gjetur atyre një punë në ekipe të ndryshme të F1 apo nëpër sektorë të tjerë inxhinierikë. Ai e bindi F1 të vinte një ylber nëpër makina dhe të nisë fushatën “WeRaceAsOne”.

    Dhe tani edhe Mercedes ka vendosur të ndryshojë ngjyrën e shigjetave të saj të argjendta. “Jemi krenarë për kulturën dhe vlerat tona,” tha Toto Wolff-. Shpërblejmë kontributin e secilit individ dhe anëtarët e ekipit tonë na tregojnë se përvoja brenda team është gjithëpërfshirëse. Por në organizatën tonë, vetëm 3% e forcës sonë të punës identifikohet si përkatëse e grupeve etnike minoritare dhe vetëm 12% e të punësuarve tanë janë gra. Kjo mungesë diversiteti tregon se duhet të gjejmë qasje të reja për të tërhequr talente nga shumë fusha të shoqërisë, të cilat aktualisht nuk i arrijmë. E dimë që team ynë do të jetë më i fortë nëse do të jemi në gjendje të tërheqim talentet nga një pool sa më i madhe që të jetë e mundur dhe jemi të përkushtuar ta arrijmë këtë përmes akteve pozitive”.

    Lewis padyshim e falënderoi Cda-në të Mercedezit “që gjeti kohën për ta dëgjuar, për të folur dhe për të kuptuar me të vërtetë përvojat e mia, pasionin tim dhe për hedhjen e këtij hapi kaq të rëndësishëm përpara”. Një hap i rëndësishëm. Përsosmërisht politically correct. Edhe pse më duket sikur se po e tepron pak. Në turravrapin për të ndjekur politikisht korrekten rrezikon të bëhesh qesharak.