Blog

  • Higjena: A mos jemi pak si “shumë të pastër”?

    Higjena: A mos jemi pak si “shumë të pastër”?

    SARA RIGBY*

    Ka njerëz që zgjedhin të mos lahen me sapun, duke pretenduar se pastërtia dhe mënyra e jetesës moderne shkaktojnë alergji, dobësojnë sistemin imunitar dëmtojnë madje dhe mikrobiomën tonë. A është pra e gabuar të jesh i pastër?

    Pse disa njerëz vendosin të mos lahen më? Mbi një mijë baktere jetojnë në lëkurën tonë, përveçviruseve dhe akarieve. Prit, mbajeni veten, ky nuk është shkak që tani të shkoni me vrap për t’u larë me xhelin antibakterial: shumica e këtyre mikroorganizmave që sapo folëm janë të padëmshëm, madje disa janë të dobishëm për ne. Ky ekosistem quhet “mikrobiomi i lëkurës” dhe ndihmon të mbrohemi nga sëmundjet: për shembull, bakteri Pseudomonas aeruginosa prodhon acidin pseudomonik, që na mbron nga infeksionet e stafilokokut dhe të streptokokut.

    Por fakti më i dukshëm është se mikrobiomi i lëkurës rregullon aromën tonë. Djersë në vetvete nuk ka asnjë aromë: ajo që nuhatet në ajër në një metro e tejmbushur me njerëz i detyrohet baktereve që dekompozojnë djersën vetë. Atëherë, pse disa njerëz mbajnë erë të keqe? Kjo varet nga natyra e popullimit së mikroorganizmave në lëkurën e tyre: baktere të ndryshme dekompozojnë djersën në përbërës të ndryshëm, deri në atë pikë sa mikrobiologu Chris Callewaert, i ashtuquajturi “Doctor Armpit”, ka demonstruar se një transplantim i baktereve nga sqetullat e një personi që nuk mban erë të keqe në atë që mban erë të keqe eliminon erën e të dytit.

    Shkurt, mikroorganizmat në lëkurën tonë ndonjëherë mund të bëjnë atë që sapuni dhe dushi i përditshëm nuk mund ta bëjnë: për këtë arsye disa njerëz arrijnë në vendimin për të mos u larë më – përveç pastrimit të pluhurit nga trupi dhe shpëlarjes së duarve – dhe lejojnë që bakteret bëjnë punën e tyre. Mendimi i tyre është se përdorimi i shpeshtë i produkteve pastruese dëmton mikrobiomën e lëkurës, e cila do të ishte më mirë të lihej e qetë. Ata që adoptojnë këtë mënyrë jetese pohojnë se, pas një faze të pashmangshme në të cilën buron një erë e keqe, sepse nuk është larë prej një jave, njeriu fillon të mos mbajë më erë.

    Po çfarë mund të bëhet në vend të dushit?

    Inxhinieri kimik David Whitlock nuk lahet prej pesëmbëdhjetë vjetësh: në vend të dushit, ai e trajton mikrobiomën e tij me bakteret që oksidojnë amoniakun (AOB). I frymëzuar nga kuajt që rrokullisen mbu pluhur, ai mblodhi mostra të AOB nga toka dhe i testoi mbi vetëveten, duke raportuar se ai nuk shpërndante më asnjë erë të keqe në ambjent. Si pasojë, ai themeloi AOBiome, një kompani që shet produkte higjenike të cilat përmbajnë AOB nën emrin “Mother Dirt” dhe pretendon se këto mund të sjellin harmoni dhe ekuilibër në mikrobiomën e lëkurës së të gjithë neve”.

    Me pak fjalë, a mund të jesh “tepër i pastër”?

    Që nga Revolucioni Industrial, shkalla e çrregullimeve alergjike si ethet e sanëzit dhe astma ka ardhur duke u rritur, dhe në 1989 epidemiologu David Strachan ka sugjeruar një motivacion të mundshëm: fëmijët kanë filluar të kontraktojnë më pak infeksione. Teoria e tij është se infeksionet në moshë të re ndihmojnë sistemin imunitar për t’u pajisur që të menaxhojë probleme të tilla si alergjia ndaj polenit: në përgjithësi, rritja e pastërtisë prandaj i ka privuar fëmijët nga ato infeksione që do t’i mbronin ata nga çrregullimet alergjike.

    E njohur si “hipoteza higjienike”, ideja u përhap me shpejtësi. “Prej këtu lindi ideja e disa njerëzve që sot po teprohet me pastrimin”, shpjegon Sally Bloomfield, profesor nderi në Shkollën e Higjienës dhe Mjekësisë Tropikale në Londër. Me pak fjalë, besohet – gabimisht – që të rritesh nëpër shtëpitë tona tepër sterile favorizon alergjitë.

    Por, në fakt, të thuash që sot jemi shumë të pastër është do të thotë të bëjmë një thjeshtësim të madh. “Mendoj se është një ide shumë e gabuar,” thotë Bloomfield. “Për të parandaluar alergjitë nuk duhet të ekspozohemi ndaj mikrobeve të dëmshme, por përkundrazi ndaj atyre të dobishme”. Dhe duhet thënë se, sado të pastër të jemi, ne nuk mund të jemi kurrë sterilë. Ajo që vlen nuk është numri i mikroorganizmave që kemi, por lloji i tyre.

    Mikrobiomi i lëkurës sonë është i përbërë nga një numër i madh llojesh të ndryshme, por pa ato të dëmshme ne mund të rrojmë mjaft qetësisht. Tani, për shkak të ndryshimeve të ndryshme në stilin tonë të jetesës, kemi përfunduar në humbje të kontaktit me “miqtë tanë të vjetër”, mikroorganizmat, të cilat evoluuan paralelisht me ne dhe kanë qenë të pranishëm tek paraardhësit tanë gjahtarë-mbledhës: janë ata që ndihmojnë si në zhvillimin e sistemit tonë imunitar ashtu dhe në parandalimin prej tij të reagimit ndaj alergeneve. Nëse rihyjmë në kontakt me këto, ne mund të pastrojmë qetësishy mikroorganizmat patogjenë – shumica e të cilave kanë evoluar vetëm në dhjetë mijë vitet e fundit – pa dëmtuar në asnjë llloj mënyre veten tonë.

    E çfatë duhet të bëjmë për t’u rikthyer në kontakt me “miqtë e vjetër”?

    Nga një studim i publikuar këtë vit në Journal of Investigative Dermatology është zbuluar se mikrobioma e lëkurës së një fëmije është e lidhur ngushtë me atë të nënës, dhe se ka dallime të dukshme midis bebeve të lindura me një lindje normale dhe atyre që kanë lindur me cezarian. Prandaj ka të ngjarë që foshnjat të mbledhin mikroorganizmat e tyre gjatë lindjes, duke adoptuar “miqtë e vjetër” nga mikrobiomi vaginal i nënës.

    “Higjiena e sotme nuk na mohon ekspozimin ndaj mikrobeve të dobishme”, thotë Bloomfield, “përkundrazi, janë ndryshimet në stilin e jetës tonë, siç është përhapja e lindjes çezariane dhe ushqimi me biberon në vend të atij me gji, një moment tjetër themelor ku fëmijët janë të ekspozuar ndaj mikroorganizmave të dobishëm për të cilët kanë nevojë”.

    Është e qartë se në përgjithësi gratë që lindin kanë më shumë shqetësime sesa mikroorganizmat e lëkurës kur zgjedhin një lindje cezariane, ashtu siç është e vërtetë që jo të gjithë mund të zgjedhin lirshëm të ushqehen me gji. Për të kapërcyer këtë, disa prindër filluan të kërkojnë të ashtuquajturin “inseminacion vaginal”, i cili konsiston në mbulimin e një foshnje të porsalindur me sekrecione vaginale nga nëna menjëherë pas një lindjeje çezariane. Sidoqoftë, kjo nuk është një praktikë e këshillueshme, në të vërtetë një hulumtim shkencor i vitit 2018 e quajti atë “të pajustifikuar dhe potencialisht të rrezikshëm”.

    Atëherë, çfarë mund të bëjmë për t’u siguruar që fëmijët tanë të zhvillojnë një sistem të mirë imunitar?

    “Ka të bëjë me krijimin e një ekuilibri,” thotë Bloomfield. “Fëmijët duhet të inkurajohen që të lidhen me njëri-tjetrin, të ndoten, duhen ushqyer me gji nëse është e mundur, të sigurojnë një dietë të mirë dhe të shmangin antibiotikët sa të jetë e mundur.”

    Shkurt, rrokullisja në baltë nuk përbën asnjë rrezik për fëmijët tanë (shumica e mikrobeve të pranishme në tokën janë të padëmshme), por kur të vijnë në shtëpi për ndonjë kafshatë të lehtë, është mirë t’i lajnë duart, për t’i mbrojtur nga sëmundjet.

    “Ajo që ne po përpiqemi të mbrojmë është ideja e higjenës së synuar”, thotë Bloomfield. “I quajmë ” momente higjene”. Çështja është tek pasja e rrezikut atëherë kur rreziku është në fakt i pranishëm”. Si përfundim, nëse nuk doni ta mbuloni plotësisht trupin me sapun, prapë mund të mbroni shëndetin duke praktikuar higjenën e synuar.

    SARA RIGBY është asistent pranë BBC Science Focus. Ajo ka një doktoratë në fizikën matematikore. – Përgatiti: Dardan MITROVICA

  • Ja truket që përdorin bakteret rezistente ndaj antibiotikëve

    Ja truket që përdorin bakteret rezistente ndaj antibiotikëve

    Ilaçet e reja “të zgjedhura” mund të hyjnë në qelizat bakteriale dhe të na ndihmojnë të mposhtim mbrojtjen e tyre

    Bakteret rezistente ndaj ilaçeve, përgjegjëse për infeksione vdekjeprurëse që përhapen brenda spitaleve, janë në rritje prej disa vjetësh. Por, ndoshta, gjithçka do të ndryshojë së shpejti. Studiuesit nga Imperial College London kanë zbuluar se si bakteret bllokojnë antibiotikët, duke gjetur një mënyrë të re për të luftuar rezistencën.

    Ekipi i studimit i përqendroi përpjekjet mbi Klebsiella pneumoniae, një bakter që shkakton infeksione në mushkëri, në gjak dhe në plagët e hapura. Si shumë baktere, edhe K. pneumoniae po bëhet gjithnjë e më rezistente ndaj antibiotikëve, veçanërisht ndaj një grupi ilaçesh të quajtur carbapenems. Ky është një klasë e antibiotikëve që përdoren kur të tjerët nuk funksionojnë.

    Antibiotikët zakonisht hyjnë në bakteret K. pneumoniae përmes pasazheve sipërfaqësore të quajtura pore. Është zbuluar se në K. Pneumoniae rezistente ndaj antibiotikëve gjenden versione të modifikuara të proteinave të nevojshme për të formuar plotësisht poret, kështu që antibiotikët nuk jenë në gjendje të depërtojnë në muret e qelizave.

    Gjetja e një ilaçi që mund të ndërpresë këtë proces dhe të rihapë poret është një mënyrë për të luftuar rezistencën ndaj antibiotikëve të K. pneumoniae. “Teknika e ‘dyerve të mbyllura’ e adoptuar nga bakteret për të shmangur antibiotikët është e vështirë për t’u luftuar”, afirmon drejtori i kërkimit Gad Frankel.

    “Sidoqoftë, shpresojmë që të bëhet e mundur të projektohen ilaçe të afta për të thyer “bllokimin”; të dhënat tona na japin informacione që të mund të ndihmojë shkencëtarët dhe kompanitë farmaceutike ta shndërrojnë atë shpresë në realitet.

  • Sekreti i kujtimeve më intensive të trurit tonë

    Sekreti i kujtimeve më intensive të trurit tonë

    Si ka mundësi që kujtojmë emrat e miqve të fëmijërisë që nuk i kemi parë prej vitesh, ndërsa harrojmë lehtësisht se si quhet një person i njohur një moment më parë? Studiuesit e Caltech ndoshta e kanë gjetur përgjigjen: kujtimet intensive dhe të vazhdueshme janë të koduara nga “skuadra” neuronesh që aktivizohen të gjithë bashkë për të garantuar që kujtime të caktuara të mbesin të regjistruara.

    Studiuesit zhvilluan një provë për të ekzaminuar aktivitetin neural të minjve, teksa ata hulumtonin dhe memorizonin një vend të ri. I vendosën minjtë njëri pas tjetrit në një gardh të gjatë të bardhë i shenjuar nëpër pozicione të ndryshme përgjatë ndarëseve, të tilla si një plus në njërën skaj dhe një shirit diagonale në qendër. Në të dy skajet kishte shpërndarës uji me sheqer.

    E ndërsa minjtë lëviznin, studiuesit masnin aktivitetin e neuroneve specifike në hipokampus (rajoni i trurit ku formohen kujtimet e reja) roli i të cilit në kodifikimin e kujtesës së vendeve ishte i njohur tashmë. Fillimisht ata panë që kur minjtë identifikuan një nga simbolet, u aktivizuan neurone individuale. Dora – dorës, teksa minjtë përftonin familjaritet me rrugën e bërë dhe kujtonin vendndodhjet e sheqerit, gjithnjë e më shumë neurone aktivizoheshin çdo herë që ata shihnin një simbol. Në thelb, minjtë po mësonin se ku ndodheshin gjatë rrugës. Pas një pauze 20-ditore, studiuesit i sollën minjtë në të njëjtin vend. Ata që kishin krijuar kujtime të koduara nga një numër më i madh neuronesh, e kujtonin më shpejt atë që duhej të bënin.

     “Dihet prej kohësh se sa më shumë të praktikohet një veprim, aq më të mëdha janë shanset për ta kujtuar atë më vonë,” shpjegon Carlos Lois, i cili drejtoi studimin. “Teoritë tradicionale për arkivimin e kujtesës supozojnë se bërja e një kujtese më të qëndrueshme kërkon përforcimin e lidhjeve të një neuroni të vetëm.

    Por rezultatet tona sugjerojnë që, është rritja e numrit të neuroneve që kodifikojnë vetë memorjen që të cilët bëjnë të mundur që vetë kujtesa të jetojë më gjatë ”.

    ______________________________________________________________________________________

    Të flesh shumë apo shumë pak shton rrezikun e atakut kardiak

    Njerëzit që flenë më pak se gjashtë orë në natë, apo më shumë se nëntë, mund të jenë më të rrezikuar nga sëmundjet kardiake, kjo sipas një studimi të Universitetit të Kolorados në Boulder. Edhe duke marrë parasysh faktorët e tjerë të mënyrës së jetesës, si të ushqyerit, stërvitja dhe duhanpirja, ata që kanë një kohëzgjatje gjumi brenda këtij diapazoni optimal kanë më pak të ngjarë të kenë një atak kardiak në një periudhe shtatë-vjeçare. Ashtu si me një dietë të mirë, edhe zakonet korrekte të të fjeturit mund të zvogëlojnë gjithashtu rrezikun e një ataku kardiak.

  • Camus duhet të vdesë – 60 vjet më parë, aksidenti fatal aq shumë i kërkuar nga Moska

    Camus duhet të vdesë – 60 vjet më parë, aksidenti fatal aq shumë i kërkuar nga Moska

    Shkrimtar dhe mendimtar pa kompromis, fitues i çmimit Nobel për letërsinë në 1957, ai mbrojti lirinë me koston e marrjes së një qëndrimi kundër Bashkimit Sovjetik. Që është pas fundit të tij dramatik, siç rrëfen më poshtë një studiues i çështjes

    Nga Giovanni CATELLI

    Ora 13.55, 4 janari 1960. Një Facel Vega po ecën me shpejtësi në Rrugën Nacionale 5 nga Sensi në Paris. Rruga është shumë e gjerë, me tre korsi, asfalt i thatë, dukshmëria ideale. Makina është shumë e shpejtë, kalon një tjetër makinë, është thuajse e vetme nën arteriet e mëdha që mbulohen nga pemët gjigande. Papritmas, fillon të rrëshkasë sa nga njëra në anën tjetër të rrugës, anohet në të majtë dhe godet të parën pemë që has: kërsen në ajër, shpërthen karrexhatën dhe godet nga ana e pasagjerit një pemë të dytë, duke u ndarë më dysh, thuajse e therrmuar plotësisht.

    Pasagjeri i asaj makine është Albert Camus, një nga shkrimtarët më të dashur të Nëntëqindës: gazetar militant dhe klandestin në Francën e okupuar nga nazistët, një fitues shumë i ri i çmit Nobel 1957 për letërsinë e më pas protagonisti krenar i një konfrontimi ideal me Jean-Paul Sartre, gjithnjë në mbrojtje të Njeriut, lirisë dhe dinjitetit të tij, përballë diktaturave gjakatare që shënjuan shekullin në vazhdim: guximin e tij civil i dha një prestigj të jashtëzakonshëm moral në mbarë botën, por edhe armiqësinë dhe hakmarrjen e fuqive ekstremisht të rrezikshme. Kur shkrimtari vdiq në atë aksident, shumë miq dhe mbështetës të tij menduan menjëherë për një atentat: që gjatë funeralit të tij në Lourmarin, një fshat në Francën jugore, ku ai tërhiqej në vetmi për të shkruar, thotë me zë të lartë Jean Ballard, drejtori i Cahiers du Sud, se Camus u vra; e konfirmon sot Henri Bonnier, asokohe djalosh i ri dhe mik i Camus, që ishte i pranishëm në funeral.

    Bindja se ky nuk bëhej fjalë për një aksident të thjeshtë ka rezistuar prej kohësh, por dominimi i Jean-Paul Sartre dhe ndjekësve të tij në kulturën franceze të kohës përhapi menjëherë një mantel heshtjeje. Vetë filozofi dhe intelektualët afër Partisë Komuniste Franceze, përkrahës të një stalinizmit, e kishin izoluar dhe mënjanuar Camus-in, fajtor që kish’ botuar më 1951 “The Man in Revolt”, një libër në të cilin mohohej besimi ndaj revolucionit si një akt i përgjakshëm, për të mbështetur nga ana tjetër një rebelim jo të dhunshëm, në favor të jetës.

    Në ato vite ai kishte pushtuar tashmë një hapësirë të veçantë në kulturën evropiane, duke botuar, mes viteve 1942 dhe 1947 tre libra marramendëse: I huaji, Miti i Sizifit dhe Murtaja. Tema e absurdit, afërsia me ekzistencializmin, paralajmërimi për një epidemi të fshehtë që gjithmonë mund të kthehet e të godasë njerëzimin, e kishin vendosur atë ndër autorët francezë më të dashur dhe më të lexuar; ndërkaq, ishte i palodhur me angazhimet civile, së pari nga faqet e gazetës Combat, edhe duke rrezikuar jetën, nën okupimin nazist, dhe më pas në ndërhyrjet e shumta publike, kundër çdo lloj totalitarizmi. Camus, për shembull, i ftuar nga një apel dramatik i shkrimtarëve hungarezë në Budapestin e vitit 1956 të shtypur nga tanket sovjetike, mbështetet me të gjithë autoritetin e tij moral dënimin e pushtimit, që është një tragjedi e vërtetë edhe për shumë militantë komunistë gjithashtu. Në shtypin francez dhe ndërkombëtar, përveç ndërhyrjeve të shumta publike, ai mbron të drejtën e hungarezëve për të vetëvendosur, dhe dënon me ashpërsi ekstreme pushtimin sovjetik. Ishte 15 marsi i vitit 1957 kur, në një fjalim në Salle Wagram në Paris, ai mbajti një fjalim dënues për regjimin e ri të Kadar-it dhe sulmoi frontalisht Ministrin e Jashtëm Sovjetik Šepilov, i cili kishte mbrojtur pushtimin pranë Kombeve të Bashkuara duke bërë deklarata poshtëruese për Perëndimi dhe artin e tij. Ja dhe fjalët e Camus: “Kur Ministri Šepilov, duke u kthyer nga Parisi, guxon të shkruajë se “arti perëndimor është i destinuar të thyejë shpirtin njerëzor dhe të formojë masakrues të çdo lloj specieje”, është koha t’i përgjigjemi se shkrimtarët tanë dhe artistët, të paktën ata, kurrë nuk kanë masakruar askënd dhe kanë bujari të mjaftueshme për të mos akuzuar teorinë e realizmit socialist për masakra të mbuluara apo të porositura nga Šepilov dhe ata që i ngjajnë atij». Fjala do të ribotohet më 18 Mars në revistën Franc-Tireur dhe ndoshta do të shënjojë dënimin e Camus nga regjimi sovjetik. Fushata e tij në shtyp mendohet e patolerueshme, por sovjetikët kanë edhe një shkak tjetër për t’u acaruar: mbështetja e Camus ndaj kandidaturës për Nobel të shkrimtarit Boris Pasternak. Camus tashmë e përmend atë në fjalën e tij të pranimit të Nobel-it të vitit 1957, dhe mbështet më pas kandidaturën në komitetin e çmimeve; kur vitin më pas i jepet Prmimi Nobel autorit të Doktor Zhivago, acarimi i BRSS arrin kulmin e tij: shkrimtari bëhet viktimë e një fushate denigrimi dhe urdhërohet të refuzojë çmimin. Sa i përket Camus, vihet në punë makina e shërbimeve sekrete, KGB, e cila ka një seksion të veçantë kushtuar vrasjeve jashtë vendit, e zbuluar nga agjenti Nikolay Khokhlov në 1954, i cili arratiset në Perëndim, pasi refuzoi të kryente një ekzekutim. Vetë Khokhlov pëson një atentat në 1957 në Frankfurt, kur helmohet me një substancë të panjohur, e cila e çoi atë prag të vdekjes.

    Në ato vite janë në krye të KGB-së dy nga burrat më të pamëshirshëm të historisë së saj,: Ivan Serov, deri në vitin 1958, i cili më pas vazhdoi të drejtonte GRU-në, shërbimin sekret ushtarak, dhe Aleksandër Shelepin, të ashtuquajturi “Alexandri i çeliktë”, nga 1958 deri në 1961. Të dy vendosin dhe kryejnë ekzekutime të panumërta të opozitarëve dhe disidentëve, të zbuluara më vonë nga hetimet ose nga të vetë autorët që më vonë u arrastisën nga vendi i tyre.

    Më 4 janar 1960, ndodh aksidenti shkatërrues: makina drejtohej nga miku dhe editori i tij Michel Gallimard. Sipas biografit Herbert Lottman, “aksidenti dukej se ishte bërë për shkak të bllokimit të një rrote apo një boshti të thyer, por as ekspertët nuk ishin në gjendje të shpjegonin atë aksident katastrofik në një rrugë të drejtë, e të gjerë nëntë metra thuajse pa trafik fare”. Automobilistë kalimtarë do të dëshmojnë se si makina e shpejtë “hidhte valle”.

    Pas disa rrëshqitjes, makina godet me dhunë njërën nga pemët në krah të rrugës, dhe përplaset me një një tjetër, disa metra më tutje, për t’u shpërbërë thuajse plotësisht. Camus, me kafkën e frakturuar dhe me qafën e thyer, vdes menjëherë. Michel Gallimard gjendet i gjakosur dhe i plagosur rëndë përtokë: do të vdesë disa ditë më vonë në spital.

    Në ditaret intime të Jan Zabrana, poet dhe përkthyes çek nga rusishtja, i cili kishte burime shumë të informuara në Moskë, mund të gjendet edhe tani, kaq vjet pas ngjarjes, një shpjegim për çdo detaj të asaj që ndodhi: «Aksidenti rrugor në të cilin më 1960 vdiq Camus u organizua nga spiunazhi sovjetik. Ata dëmtuan një gomë të makinës dhe një mjet teknik që ndërsa makina ecte me shpejtësi të lartë preu ose shpoi gomën. Thuhet se u deshën tre vjet para se spiunazhi të mund ta përfundonte këtë detyrë. Dhe më në fund ia arritën sukses e në atë mënyrë aq të përsosur saqë bota deri më sot beson se Camus vdiq nga një aksident banal rrugor, siç mund të ndodhë me këdo».

    Në vitin 2013, në librin “Camus duhet të vdesë”, rindërtohet e gjithë ngjarja, duke verifikuar konformitetin e ngjarjeve në çdo detaj, në krahasim me atë që dëshmoi Zabrana. Një tjetër element që e bën të besueshëm informacionin jepet nga fakti që shënimi i Zabrana daton në vitin 1980: në Pragë, të mbajtur në grushtin sovjetik pas protestave të Charta 77, në një vend të mbyllur ndaj Perëndimit, madje as edhe një specialist nuk do të kishte mundur, 20 dhe 23 vjet pas ngjarjeve, të kujtojë me një precizion të tillë ndërhyrjen e Camus, datën dhe vendin e saktë të botimit të fjalimit të tij. Kush mund t’i ketë ditur këto fakte, nëse jo dikush i informuar nga burime të caktuara, të lidhura me mjedise të kualifikuara?

    Në edicionin e ri të librit, të botuar tani në Francë me një shënim të Paul Auster, ka kapituj të pabotuar, me dëshminë e Zhak Verges, një avokati të famshëm francez të afërt me qarqet komuniste, i cili e bëri atë në vitet gjashtëdhjetë tek avokati Giuliano Spazzali: sipas Vergès incidenti i Camus ishte shkaktuar nga KGB me pëlqimin e heshtur të shërbimeve sekrete franceze.

    Pak javë pas aksidentit ndodhi vizita historike në Paris e liderit sovjetik Nikita Hrushov: Franca dhe BRSS po kryenin një afrim historik, i cili bëri që Presidenti De Gaulle të largohej nga NATO në 1966; vizita ishte përgatitur për muaj me radhë nga të dy qeveritë dhe nga PCF në çdo detaj, për t’i treguar opinionit publik fytyrën e qeshur të udhëheqësit Sovjetik. Camus me siguri do të kish kundërshtuar dhe dënuar atë për gjakun e derdhur në Budapest dhe për shtypjen e disidentëve, duke prishur imazhin e Bashkimit Sovjetik në opinionin publik. Të dy qeveritë nuk mund ta lejonin këtë gjë.

    Prej kësaj, me siguri, rrjedh edhe pakti që i lejoi sovjetikët të eliminonin Camus. Krahu i armatosur ishin agjentët e STB-së çeke që vepronin në Francë, dhe pak kohë më parë kishin shkaktuar vdekjen e gruas së diplomatit francez André-Marie Trémeaud, nëpërmjet një atentati me dinamit. Qeveria dhe shërbimet franceze ishin infiltruar në nivelin më të lartë nga KGB, aq sa gjenerali Oleg Kalugin u mahnit nga fakti se sa të manipulueshëm dhe të kontrollueshëm ishin ata.

    CIA ishte e vetëdijshme për këtë “lejueshmëri”, dhe për të informuar De Gaulle, presidentit Amerikan Kennedy iu desh t’i dërgonte atij një letër të mbyllur që do të dorëzohej më pas vetëm në duart e presidentit francez: për vite me radhë amerikanët i konsideronin shërbimet franceze jo të besueshme. Me siguri që Albert Camus ka mundësi të jetë sakrifikuar në emër të arsyes shtetërore, në funksion të një miqësie midis Francës dhe BRSS-së të çmueshme për të dy vendet. Hrushovi teorizonte: “Franca është unaza që ne duhet të kontrollojmë për të tërhequr drejt nesh pjesën tjetër të zinxhirit evropian.”/ Panorama, 27 dhjetor 2019

    Përgatiti Dardan MITROVICA

  • Christian Boltanski – Të fotografosh kohën

    Christian Boltanski – Të fotografosh kohën

    Me një karrierë që filloi rastësisht, sot Christian Boltanski është një prej artistëve konceptualë më të rëndësishëm, i interesuar të tregojë historinë, përfaqësimin autentik të jetës, për të “rekompozuar” kohën që të mos rrezikojë të humbasë kujtesën, të lidhur me ngjarje, vende, njerëz

    Faire son temps, një titull emblematik, për një ekspozitë emblematike: antologjia që Qendra Pompidou ia kushton artistit francez Christian Boltanski (Paris 1944) tridhjetë vjet pas retrospektivës së tij të parë të prezantuar në muzeun parizian më 1984. Faire son temps, në tërësinë e tij merr formën e një narrative epike. Në një kuptim kohor, fillon me veprat e krijuara në gjysmën e dytë të viteve Gjashtëdhjetë dhe mbërrin deri tek veprat e dekadës së parë të viteve 2000. Është një ekspozitë elektrizuese, sinteza e një epoke historike, që sot na duket shumë e largët, aq shumë ka ndryshuar bota reale e bashkë me të edhe ajo e artit.

    Punimet, të zgjedhura ndër më të njohurat e repertorit të artistit, rikthejnë plotësisht gjuhën letrare të Boltanskit, e përcaktuar nga një përkatësi e dukshme ndaj kulturës së lartë, në kundërshtim me zgjedhjen për t’ia besuar narracionin gjërave të zakonshme, të thjeshta, siç është fotografia amatore në të zezë dhe të bardhë dhe shumë objekte të përdorimit të përditshëm.

    Në të njëjtën mënyrë rezulton e qartë se si protagonisti i veprave të tij nuk ka ndryshuar kurrë me kalimin e kohës. Është njeriu, i kuptuar si individ, por edhe si kolektiv, nga i cili Boltanski merr, në çdo vepër unike, një rrugë që gjen jehonë në historinë e saj individuale dhe në analizën sociologjike të epokës së saj.

    Siç ai vetë tregon me një përzierje kënaqësie dhe ironi, në “entretien” e gjatë me Bernard Blistène, drejtor i Qendrës Pompidou dhe kurator i ekspozitës, karriera e tij i detyrohet shumë fatit, “hasard”. Kështu, rastësisht, në vitin 1957, ai fillon të modelojë, i inkurajuar nga vëllai i tij Jean-Elie, objekte balte, të cilit i bashkëshoqëron një numër pikturash me tema historike, të lidhura me pushtimet ushtarake dhe shkatërrimin si pasojë, të vendeve të pushtuara.

    Ato vepra ishin për të një lojë, asgjë do të mbetet nuk (me përjashtim të Chambre ovale, sot pjesë e koleksionit të përhershëm të Qendrës Pompidou) përsa i përket punimeve, megjithatë, shumë do të mbesin brenda tij, në formën e eksperiencave.

    Modelimi, ndërtimi i personazheve, “poupées”, “fetiches” lundruese, të cilat do t’i përdorë më vonë si interpretues të filmimeve të tij, i pari prej të cilëve, La vie impossible de C. B. (1968), ribërë edhe më vonë (2001), do të prezantohet në maj të të njëjtit vit në kinemanë Le Ranelagh në Paris.

    Në fund të viteve Gjashtëdhjetë takohet me piktorin dhe fotografin Le Gac, i cili e ftoi të merrte pjesë në një pritje kolektive në Centre Culturel Américain (Paris). Menjëherë pas kësaj, gjendet në edicionin e gjashtë të Bienalës së Parisit, ku me Gina Pane dhe Le Gac krijoi La Concesion à perpétuité (1969). 1969 është një vit vendimtar për Boltanskin. Ai bëhet i vetëdijshëm për profesionin e artistit, fillon të punojë në një temë që do të bëhet një “leitmotiv” në prodhimtarinë e tij: rindërtimi i kohës, e kuptuar si përvojë individuale dhe kolektive, në përpjekje për të “bërë prezente” të tashmen, në luftë me humbjen e memories që determinon vdekjen shpirtërore të njeriut.

    Rezultati është Recherche et présentation de tout ce qui reste de mon enfance, 1944-1950 (1969), një libër që në ekspozitë ka hapësirën e tij autonome sikur do të tregojë fillimin e një narrative të gjatë. Recherche është modeste në formë, e bërë nga vetëm shtatë faqe, të shkruara me dorë ose të daktilografuara, në të cilat Boltanski ka futur një nga fotot e tij të stilit të lartë.

    Kjo vepër është e para në një seri librash që artisti do të krijojë gjatë gjithë karrierës së tij. Në atë periudhë hetimi i tij në këtë drejtim zgjerohet, duke zhvilluar një krahasim midis modelit më emocional dhe personal të librave të tij me atë më objektiv të Edëard Ruscha të cilin e takon në Galerie Bama në Paris.

    Në Faire son temps Faire, secila vepër e ekspozuar prezanton edhe tjetrën tjetrën. Është aq e qartë sa teksa Boltanski punonte me Recherche, interesi i tij ishte i orientuar tashmë drejt një studimi më të gjerë: përfaqësimi i jetës, ai autentik, i jetonte çdo ditë nga gra dhe burra normalë, nga familje normale, si ai në të cilin u rrit, ku çdo gjest, çdo objekt është unik dhe i çmuar sepse i përket vetë jetës së personave. Ky mendim merr formë në Album de photographyies de la famille D. entre 1939 et 1964 (1971), i konsideruar si një nga afresket e tij të para të mëdha shoqërore.

     “Famille” D. ishte familja e Michel Durant i cili, siç vërente artisti, përfaqësonte familjen tipike franceze normale. Durant, më vonë, do të bëhej një nga galeristët e tij. Imazhet fotografike të zmadhuara dhe të paqarta, pak të lexueshme nga Album, janë vënë bashkë pa një kuptim dhe një adresë të saktë: ato i referohen hapësirave mendore dhe ekzistenciale, ato në të cilat çdo person mund të gjejë një pjesë të vetvetes, një pasqyrim të jetës së tij dhe / ose një histori personale.

    Në ekspozitë, në kalimin nga një vepër në tjetrën, shfaqet se si duke filluar nga Album, përdorimi i fotografisë bardh e zi bëhet në vepra e Boltanski mbizotëruese apo, siç thotë artisti, ” majeur”.

     “Albumet e fotografive”, shpjegon ai, “janë një shembull i ritualit shoqëror. Ato karakterizohen nga tema shumë të ngjashme: pushimet, bashkimi i parë, pagëzimi, ritet e gëzimit “; përmbajnë imazhe pa pretendime por të rëndësishme, sqaron përsëri Boltanski, jo për vlerën e tyre estetike, por historike.

    Pak kishte kaluar që nga fillimet e tij si një artist i ri, kur “hasard” e çoi atë të takonte arkitektin Hashim Sarkis në Gallerinë Sonnabend (Paris), në të cilën Boltanski kishte dërguar një numër veprash. Sarkis sheh punën e tij dhe e fton të ekspozojë bashkë me të në Musée d’Art Moderne de la Ville de Paris. Sonnabend viziton ekspozitën dhe blen të gjitha veprat e tij. Boltanski bëhet pjesë e galerisë.

    Vitet Shtatëdhjetat ishin periudha e avangardës, artistët formuan një “comunauté”, “u luajt shumë tek takimet”, shpjegon artisti në një intervistë me Blistène. Boltanski takon më pas Harald Szeemann, i cili e ftoi në Documenta 5. Ai ekspozoi Album de photographies de la famille D. entre 1939 et 1964, tashmë të ekspozuar më parë nga nga Sonnabend. Rruga për të është shënjuar. Ndër veprat e shumta fotografike të ekspozuara në salla, papritmas vëmendja tërhiqet nga Les habits de François C. (1971), një vepër ndryshe, e bërë me rroba të marra rastësisht dhe të përshtatur si ‘vepra’ të çmuara “sepse”, shpjegon artisti, “i përkisnin një personi”.

    Përdorimi i rrobave si medium do të bëhet determinant në periudhën midis fundviteve Tetëdhjetë dhe gjatë viteve Nëntëdhjetë dhe do të gjeni apoteozën dhe sintezën tek Personnes, vepra madhështore e krijuar për edicionin 2010 të Monumenta al Grand Palais në Paris, në të cilën dengje të mëdha rrobash spostoheshin dhe hidheshin si grumbuj të ndryshëm por të padallueshëm nga një vinç.

    Gjatë rishikimit vërehesh qartësisht se si me kalimin e kohës veprat e tij kanë marrë një strukturë gjithnjë e më imponuese. Që vinte si pasojë e një pjesëmarrjeje të vazhdueshme të Boltanski nëpër bienalet dhe ekspozitat ndërkombëtare të artit dhe afirmimi i tij përfundimtar si një artist ndërkombëtar.

    Të vizitosh një ekspozitë personale të Boltanski-t është gjithashtu një test për spektatorin. Intensiteti i punës së tij nuk lejon shpërqendrime dhe i mban nën presion emocioneve tona. La Mort du grand-père (1974) dhe Thétt d’ombres janë vepra që kanë janë frymëzuar nga teatri i Tadeusz Kantor (1915-1990). Ndërsa Reliquaire (1990), Réserve: Les Suisses morts (1991) janë një hetim historik dhe një refleksion mbi vdekjen, që, me Sentimental Père-Mère de C.B. (2000), La vie impossible de C.B. (2001) dhe Mes morts (2002), do të përballet edhe në një mënyrë shumë personale.

    Por arti nuk mund të shkëputet nga jeta. Boltanski e di mirë këtë. Dhe me jetën rinovon besëlidhjen. Është ora e “rrahjeve të zemrës”. Kur u ftua për të bërë një vepër në Japoni ai zgjodhi Teshima-n, një ishull i vogël “larg nga gjithçka” dhe atje bëri një ndërtesë të vogël i frymëzuar nga shtëpitë e peshkatarëve, ku ka krijuar Les Archives du coeur, një vepër e madhe mbi të cilën artisti po punon prej shumë vite, e cila ka për qëllim të ruajë në një vend të vetëm regjistrimet sonore të rrahjeve të zemrave të mijëra njerëzve.

  • Kush po e sulmon Elvana Gjatën?

    Kush po e sulmon Elvana Gjatën?

    Mënyra si si reagoi Elvana Gjata pas humbjes së çmimit të parë në festivalin e 58 në RTSH, dhe sidomos ajo se si u soll prezantuesja Alketa Vejsiu, jo vetëm që lanë në publik idenë e një pakti të prishur që konsistonte në fitoren pa garë të këngëtares, por mbi të gjitha ato kanë prodhuar në publik efektin e kundërt. Kështu, në vend që ta shohë si viktimë që i është ngrënë haku, një pjesë e njerëzve dhe opinionistëve kanë filluar ta vështrojnë Elvana Gjatën si një artiste arrogante që as denjon ta pranojë konkurencën me një baby face si Arilena Arra. Nga njëra anë ka personalitete si Adelina Ismaili, që e përshëndetën fitoren e Arilenës si një sukses “pa ndihmën e parave dhe të shitjes së trupit”. Pa e përcaktuar se kush i kish bërë këto mëkate, Adelina shigjetoi Alketën për mënyrën se si qe sjellë me fituesen.

    Por kishte edhe nga ata që qenë më të drejtëpërdrejtë. Kështu poeti dhe skenaristi Petrit Ruka u bazua në elementin e tekstitë të këngës së Elvanës për ta bërë copë atë. “Organizatorët e këtij festivali duheshin “arrestuar” në sallë për krim ndaj gjuhës shqipe dhe fyerje të rëndë të dinjitetit te kultures kombëtare shqiptare. Duhet hartuar me ngut një ligj i posaçëm që këngët në Festivalin e RTSH duhet të vijnë patjetër në standard dhe të kenë poshtë firmën aprovuese të dhjetë poetëve më të mirë të vendit. Unë vetë nuk do ta pranoja këtë tekst edhe sikur të vinte me muzikën e Ennio Morricone-s” ka shkruar Ruka dhe si për ta çuar në ekstrem qesharakëzimin ka botuar edhe tekstin e këngës të cilës Elvana i ka bërë edhe fjalët edhe muzikën edhe e ka kënduar vetë…

    Ti kam fal ty me tana

    Me tana o me tana

    Dashni me fal

    O kush ka me ma nal?

    A ma thua edhe sa

    Duhet të pres ty me të pa

    Ta di, dua ta di dhe sa

    Kohën ndale ndale

    Të shkoj ngadale ndale

    O më ngadale ndale

    Na na na na na

    Po me tekstin ka zgjedhur të merret edhe gazetari Mentor Kikia, i cili ka bërë edhe një shkrim shumë të fortë kundër Elvana Gjatës, në kohën që emri i saj u përfshi në një plagosje të blloku, duke e qujatur si një antimodel për shoqërinë.

     “A shikon ndokush donjë fije poezi në këtë tekst? Unë them askund, as poezi, as mesazh, vetëm fjalë kuturru. Çfarë do të thotë “me tana”? Në shqipen zyrtare do të thotë “me të gjitha, me të tëra”. Në gegënisht thuhet “me të tana”. Ndërsa në elvanisht, shkurtohet në “me tana”.

    Por edhe Pandi Laço që ka dashur të marrë në mbrojtje këngëtaren si një copëz në mozaikun e përgjithshëm të një kulture bajate, megjithëse fajëson gjithë shoqërinë për shijet që ka kultivuar e ka renditur Elvana Gjatën mes “mëkatareve”

     “Në këtë kaos muzikor, sot gurët hidhen mbi Elvanën, por në këto ditë Krishtlindjesh, më lejoni t’ju sjell një fragment të Biblës, kur para Krishtit, gati po ekzekutohej një grua: “Kush nga ju është pa mëkat, atëherë le të hedhë gurë kundër saj”… e duke vijuar “As unë s’mund të të dënoj… shko e mos mëkato më”-ka shkruar ai.

    Pikërisht mëkati i shijeve të këngës që Elvana Gjata prezantoi në festival, i shumfishuar me mëkatin e sjelljes së atyre që e donin fituese me çdo kusht dhe me mëkatin e mediave të sposorizuara që po e shesin si viktimë të një konspiracioni, ka ngjallur gjithë këtë kundërreagim ndaj Elvana Gjatës, që po merr goditjen e dytë, pas mos shkuarjes dot në Eurovision.

  • Ilaçi që të shpëton nga ataku kardiak

    Ilaçi që të shpëton nga ataku kardiak

    Një medikament i ri që “shkrin” yndyrën që ndërtohet brenda arterieve është quajtur “një zbulim i madhe” në luftën kundër sëmundjeve të zemrës.

    Ai ka qenë mjaft i suksesshëm dhe në sprovat për trajtimin e kancerit të gjirit dhe diabetit, dhe tashmë shkencëtarët e Aberdeen University kanë zbuluar se mund të rrisë shëndetin kardiovaskular.

    Vetëm një dozë e Trodusquemine e testuar tek minjtë me sëmundjen e atherosclerosis, një sëmundje që shkakton më shumë atak kardiak dhe infarkt, ka sjellë mjaft ndryshime. Kjo sëmundje i bën arteriet të mbushen me substanca yndyrore të quajtura pllakëza, që me kohën ngushtojnë arteriet tuaja.

    Shkencëtarët thanë se ky ilaç “imiton” efektet e ushtrimeve fizike dhge aktivizon një enzimë mbrojtëse. Ajo gjithashtu pengon dhe një tjetër enzimë që shkakton inflamacionet e tejzgjatura dhe vështirëson arteriet.

    Ekspertët thonë se këto gjetje mund të reduktojnë ndjeshëm vdekjet, duke pasur parasysh se në rang global sëmundjet e zemrës janë shkaktari numër një i vdekjeve, duke vrarë plot 17.7 milionë njerëz në vit.

  • 50 filma për Krishtlindjen (nga më i keqi tek më i miri)

    50 filma për Krishtlindjen (nga më i keqi tek më i miri)

    Nga Krishtlindje me qira e Ben Affleck në Mrekulli në Rrugën 34″ duke kaluar nëpër Grinchi në pozicionin e 28-të te Mamm kam humbur aeroplanin në top 5, renditja e kinemasë nën pemën e Krishtlindjes

    It’s a Wonderful Life feston 70 vjet, por nuk i tregon ato. Bazuar në tregimin The Greatest Gift të Philip Van Doren Ster dhe luajtur nga një mjeshtër si James Steëart, filmi i Frank Capra ruan ende edhe sot gjithë magjinë e një kryevepre të përjetshme: një racë puro në oraret televizive të Krishtëlindjes.

    E megjithatë, kur doli për herë të parë në sallat e kinemave (20 dhjetor 1946) u pa si një dështim i plotë dhe u likuidua me vetëm pesë nominime Oscar pa fituar as edhe një.

    Vetëm me kalimin e viteve, falë shfaqjeve të shumta nëpër TV e gjithë botës që e shndëruan në një traditë transmetimin e tij çdo 24 dhjetor, Jeta është e mrekullueshme u shenjtërua përgjithmonë në historinë e Hollivudit.

    Sot, për të celebruar klasikun, ne ju ofrojmë një superklasifikim me 50 filma të Krishtlindjeve për t’u riparë>>>

    50. Deck the halls (2006)

    Danny DeVito dhe Mattheë Broderick sfidojnë njërin-tjetrin me dekorime shumëngjyrëshe për të fituar titullin e “Man Christmas”. Për shtëpinë e DeVito u përdorën 14.300 LED. Një buddy për Krishtlindjet e humbura.

    49. Surviving Christmas (2004)

    Ben Affleck nuk dëshiron të kalojë pushimet vetëm dhe vendos të “marrë me qira” një familje të panjohurish me një shumë prej 250 mijë dollarësh. Një komedi anti-festive, kryesisht e improvizuar, e cila do të aspironte të bëhej Bad Santa “i ri”.

    48. Jack Frost (1998)

    Michael Keaton rimishërohet në burrë dëbore të ndërtuar nga djali i tij i vogël. Jack Frost u krijua nga buratinët e Jim Henson, por i ngjashëm me George Clooney i cili u largua nga projekti për të xhiruar një tjetër flop, Batman & Robin, duke i lënë “nderin” Batmanit origjinal.

    47. Jingle All the Way (1996)

    Swarzy baba i shpërqëndruar përpiqet të angazhohet në kërkim të dhuratës së Krishtlindjes aq shumë të dëshiruar nga i biri, një Turbo-Man, por që ka harruar ta blejë dhe tani nuk ka më. Lodra e filmit në të vërtetë u lançua në treg por doli të ishte një flop.

    46. Prancer (1989)

    Ndërsa Krishtlindja afrohet, një vajzë jetime nga nëna, me një baba të përhumbur fillon të fantazojë për drerin e saj prej lodre; babai i tij eviton për pak të shtypte me makinë një dre të vërtetë, i cili duke çaluar, i preu rrugën. Një Christmas movie i bërë pa “efekte speciale” të asnjë lloji.

    45. Four Christmases (2008)

    Një drekë e mërzitshme për çiftin Vince Vaughn dhe Reese Witherspoon, të detyruar të vizitojnë katër familjet e prindërve të tyre përkatës, të divorcuar dhe risistemuar. Por nuk mjafton një kast all-star për të bërë Krishtlindjet. Gjatë xhirimeve, aktorja u godit në fytyrë me një pjatë qeramike. Një dëmtim që i kushtoi 5 të qepura.

    44. Santa Clause (1994)

    Babi i divorcuar, Tim Allen, bindet nga djali i tij të zëvendësonte Babagjyshin e Vitit të Ri. Episodi i parë i trilogjisë mediokre të targuar Disney. Kur Babagjyshi lë Polin e Veriut me fëmijën, mund të shihet Mickey Mouse i fshehur në Hënë që shfaqet prapa sajës.

    43. One magic Christmas (1985)

    Një nënë e re ka humbur shpirtin e festave; Babagjyshi dhe një engjëll kujdestar do të konspirojnë me vajzën e saj për t’ia rikthyer. Një përpjekje e ngathët diznejane për të plagjiaturuar It’s a Wonderful Life.

    42. Christmas with the Kranks (2004)

    Tim Allen dhe Jamie Lee Curtis dëshirojnë të shpëtojnë nga konsumatorizmi i zakonshëm i festave për të fluturuar në Karaibe. Gjatë xhirimeve, kasti dhe trupa gëlltitën mbi 10 kg dëborë të rreme. Si të banalizosh një tregim të John Grisham.

    41. The Family Stone (2005)

    Family reunion në Krishtëlindje, me Sarah Jessica Parker në luftë me sezonin e fundit të Sex and the City dhe që pati vështirësi në gjetjen e një roli që ta dallonte atë nga karakteri i saj televiziv.

    40. George Balanchine’s The Nutcracker (1994)

    Baleti i Çaikovskit zhvendoset në ekranin e madh në shfaqjen e famshme të Balanchine, me Macaulay Culkin e cila humbi avionin për të bërë “figurinën” e saj të bukur.

    39. Ernest Saves Christmas (1988)

    Një shofer i ngathët taksie ndihmon Santa Claus-in në pension që të gjejë pasardhës. Santa Claus-i (Douglas Seale) ngjan në mënyrë të pabesueshme me atë të Coca Cola-s; nuk është rastësi që në titujt e fillimit të filmit imazhet e Krishtëlindjes duken imazhe krishlindore të sodës së famshme.

    38. Arthur Christmas (2011)

    Arthur është djali i Santa Clausit dhe jeton në një Pol Veriu “high-tech”. Filmi i parë i prodhuar në bashkëpunim nga Aardman Animations është i Sony Pictures Animation. Të dy Major kanë kaluar 18 muaj në fazë para-produksioni për të vendosur historinë dhe designin e personazheve, duke impenjar edhe 18 muaj të tjerë pune.

    37. Bad Santa (2003)

    Billy Bob Thornton një kundrafigurë e keqe e Babagjyshit në xhirimin anti-festiv të Coen. Jack Nicholson dhe Bill Murray refuzuan kapelën ‘e ndyrë’ të Santa Claus-it për të xhiruar respektivisht Something’s Gotta Give dhe Lost in Translation.

    36. Scrooged (1988)

    Bill Murray i le videoregjistratorët punonjësve në përshtatjen “regeniane” të Këngës së Krishtlindjes së Charles Dickens. Frymëzuar nga Glinda, magjistarja e mirë e Wizard of Oz (1939), fantazma e Krishtlindjes prezente (Carol Kane) tërhoqi buzën e Murray aq shumë sa ia shqeu, duke vonuar xhirimet me aktorin në dhomën e urgjencës.

    35. The Polar Express (2004)

    Udhëtimi fantazmagorik i një fëmije në bordin e trenit të Krishtlindjes. Filmi i animuar xhiruar live-action, ku Tom Hanks katërplikohet.

    34. The Family Man (2000)

    Nicolas Cage sheh se çfarë mund të kishte qenë nëse ai kishte marrë një vendim tjetër, 13 vjet më parë në It’s a Ëonderful Life 2.0. Filmi u krahasua edhe me tregimin e Charles Dickens ‘A Carol Carol’. Ferrarin 550 Maranello fantastik, Cage e mori vërtet në shtëpi.

    33. Elf – Një elf me emrin Buddy (2003)

    Elfi i Babagjyshit lë Polin e Veriut për të zbarkuar në New York në kërkim të babait të tij të vërtetë. Gjatë filmimeve në Tunelin e Lincoln, Will Ferrell shkaktoi disa përplasje duke shpërqendruar drejtuesit e makinave me kostumin e tij të elfit.

    32. Bridget Jones diary (2001)

    Një londineze tridhjetë vjeçare ia beson faqeve të një ditari disaventurat e saj single. Vetëm për të hyrë në pizhamen krishtlindore të Bridget prej një bestselleri, Renée Zellweger pranoi tarifën qesharake prej 25 stërlinash. Bluza legjendë me drerin veshur nga Colin Firth uthurr “në shtëpi”, për të kursyer në kostot e prodhimit.

    31. Vacanze di Natale (1983)

    Calà, De Sica dhe Amendola në pistat me dëborë të Cortina-s. Ivo dhe Livio Marcolin janë mbiquajtur “Vëllezërit Sfigheira” për pamjen që pason atë të duetit Righeira. Filmi konsiderohet gurthemeli i trendit të mëpasshëm të ashtuquajtur cinepanettoni.

    30. Love Actually (2004)

    Në Londrën plot dritë, dashuria është kudo. Teza e filmit sintetizohet në këngën Love Is All Around. Hugh Grant, në dijeni të fobisë së çuditshme të Billy Bob Thornton për objektet antike, ishte përpjekur t’i tregonte një të tillë kolegut mes një skene dhe tjetrës.

    29. Grinch (2000)

    Përshtatja e dytë, pas cartoon të The Grinch dhe përralla e Krishtlindjeve! (ai që shikon Macaulay Culkin në Mamma kam humbur aeroplanin), marrë nga libri i Dr. Seuss. Për t’u shndërruar në anti-heroin e gjelbër të Krishtëlindjes, Jim Carrey iu nënshtrua 8 orë grim në ditë. Rick Baker dhe Gail Rowell-Ryan futën në xhep Oscarin për trukun më të mirë.

    28. Trading Places (1983)

    Dy financues të paskrupull zëvendësojnë, për një bast, një biznesmen të bardhë (Dan Aykroyd) me një clochard të zi (Eddie Murphy). Filmi ishte menduar për çiftin Gene wilder dhe Richard Pryor.

    27. All i want for Christmas (1991)

    Një vajzë 7-vjeçare (Thora) dhe vëllai i saj adoleshent (Ethan Embry) i kërkojnë Santa Claus (Leslie Nielsen) nga dyqanet Macy’s të ndërhyjnë për të kthyer prindërit e tyre të ndarë së bashku.

    26. Gremlins (1984)

    Një teenager merr një kafshë të vogël misterioze të quajtur Mogëai si dhuratë për Krishtlindje. Mirëpo, kafsha e vogël do të shumohet dhe krijesat do të shndërrohen në Gremlins të tmerrshëm. Ideja e monstrave të vegjël lindi në loft të Manhattan nga një i ri i quajtur Chris Columbus: ditën, loft-i ishte një mjedis i ndritshëm, por natën shndërrohej në një fole monstrash.

    25. Serendipity (2001)

    Dashuria në shikim të parë midis dy të panjohurve, gjatë dhoping-ut të Krishtëlindjeve. Filmi e merr emrin nga Serendipity 3, një restorant i vërtetë (ku protagonistët shkojnë në takimin e tyre të parë) pranë Bloomingdale’s, ku të dy komunikojnë për herë të parë, dhe disa metra larg nga pista e patinazhi në Central Park, ku shkojnë menjëherë më pas për të patunuar.

    24. Black Christmas

    Ndërsa festimet e Krishtlindjeve vazhdojnë, disa studentë tmerrohen nga një maniak në anën tjetër të telefonit. Telefonatat e vrasësit u bënë nga pesë persona të ndryshëm, midis të cilëve regjisori Bob Clark, aktori Nick Mancuso dhe një aktore, emri i së cilës nuk përmendet.

    23. A Christmas Story (1983)

    Një fëmijë i bullizuar nga shokët e shkollës do të donte të kishte poshtë, nën pemë, një pushkë të vërtetë model “Ryder BB”. Pati një debat në epokën në të cilën zhvillohet filmi: disa argumentonin që duhej ambientuar në vitin 1939, për shkak të referencave të shumta për Magjistarin e Ozit.

    22. National Lampoon’s Christmas Vacation (1989)

    Një ortek me probleme krishtlindjesh përfshijnë Chevy Chase. Filmat e tjerë të serisë janë: National Lampoon’s Vacation (1983), National Lampoon’s European Vacation (1985), Vegas Vacation (1997), National Lampoon’s (2003), Hotel Hell Vacation (2010) dhe Vacation (2015).

    21. Miracle on 34th″ Street (1994)

    Babagjyshi i mega-store (interpretuar nga Richard Attenborough) pretendon të jetë i vërtetë dhe përpiqet të bindë një fëmijë skeptik (Mara Wilson). Një rimake i klasikut të vitit 1947. Dyqanet e mëdha Macy’s nuk pranuan të lejonin përdorimin e markës së tyre, në kundërshtim me atë që u bë në filmin origjinal.

    20. Joyeux Noël (2005)

    Në vigjilje të Krishtlindjeve në frontin e luftës ku gjermanët, skocezët dhe francezët harrojnë konfliktin për të festuar të gjithë së bashku. Sepse para se të jenë ushtarë, ata janë qenie njerëzore. Për të rrëfyer një episod të ndodhur gjatë Luftës së Madhe, regjisori Christian Carion u konsultua me dokumente të komandave përkatëse ushtarake dhe letra nga ushtarët.

    19. The Muppet Christmas Carol (1992)

    Përralla e Krishtlindjeve të Dickens u rishkrua për kukulla nga Jim Henson. Roli i Ebenezer Scrooge i besohet aktorit, Michael Caine. Në film, shihet një dyqan i quajtur “Micklewhite”: emri i vërtetë i yllit britanik është Maurice Micklewhite.

    18. The Holiday (2006)

    Kate Winslet e Cameron Diaz krejtësisht të panjohura me njëra-tjetrën, jetojnë 6000 milje distancë dhe vuajnë dhimbjen e dashursë së humbur. Falë një reklame në internet, ata vendosin të shkëmbejnë shtëpinë për festat e Krishtlindjeve. Fatkeqësisht, Rose Cottage nuk ekziston: ishte ndërtuar në një fushë brenda për dy javë.

    17. Parenti serpenti (1992)

    Viti i Ri vjen me zhurmë për një tufë vëllezërish cinikë, që vendosin të heqin qafe të moshuarit dhe prindërit që ia kanë sjellë në majë të hundës, duke vendosur një bombë në sobën e gazit që iu është dhuruar atyre për Krishtlindje. Në script-in fillestar, pleqtë vriteshin me verë metanol.

    16. Nightmare Before Christmas (1993)

    Krishtlindja përmes habisë në sytë e zi të Mbretit Halloëeen në stop-motion. Ideja lindi nga një kujtim fëmijërie i Tim Burton kur, ndërsa po afroheshin festat, pa një dyqanxhi që hiqte dekorimet e Halloween për t’i bërë vend atyre të Krishtlindjeve.

    15. Meet me in St. Louis (1944)

    Judy Garland lë mbretërinë e Ozit për të zbarkuar në Panairin e Madh të vitit 1904, në një qytet të St. Louis të rikrijuar në Studios MGM për shumën mbresëlënëse prej 200,000 dollarë.

    14. Carol Mickey’s Christmas Christmas (1983)

    Versioni dickensian me Mickey Mouse në leckat e Bob Cratchit dhe Scrooge në cilindrin e mashtruesit Scrooge. Emri origjinal i pendës së mirë të vjetër është vërtet, Xhaxha Scrooge.

    13. White Christmas (1954)

    Dy ish-shokët njohin një dy motra dhe vendosin që së bashku të organizojnë disa shfaqje Krishtlindjesh. Shkruar dhe kompozuar në 1942 për muzikalin Holiday Inn, White Christmas është më e famshmja nga këngët e Krishtlindjeve dhe është disku më i shitur i të gjitha kohërave.

    12. A Christmas Carol – Historia më e bukur e Dickens (1970)

    Plakushi Albert Fine i frikësuar nga mashtruesi Jacob Marley / Alec Guinness në versionin e ngathët muzikor të A Christmas Carol. Për shkak të kabllove dhe rripave, të domosdoshëm për efektin-fluturues, Guinness siguroi kopjen e fortë që do e ashpërsonte atë.

    11. A Charlie Brown Christmas (1965)

    Teksa të gjithë janë entuziastë për ardhjen e Krishtlindjeve, Charlie Broën është në depresion sepse ai mendon se kuptimi i vërtetë i festës ka humbur. Krishtlindja më popullore speciale e targuar CBS.

    10. Santa Claus – The real story (1985)

    Në një Pol të Veriut të shndritshëm plot e përplot me dhurata, vigjilja e Babagjyshit dhe elfit të tij Dudley Moore kërcënohet nga krijuesi i poshtër i lodrave njujorkez, John Lithgoë. Për të tërhequr slitën janë trajnuar drerë të vërtetë.

    9. Home alone: Lost in New York (1992)

    Kevin është ende në telashe: ngjitet në avionin e gabuar, duke zbritur në Neë Yorkun e tejmbushur me njerëz. Do të jetë një Krishtëlindje nën shenjën e konsumizmit, më i shfrenuar, por do të duhet t’i bëjë llogaritë me banditin Joe Pesci dhe ortakun e tij. Kur vogëlushi kërkon informacion në hollin e hotelit, tipi që i përgjigjet është Donald Trump atëherë pronar i Plaza.

    8. Christmas in Connecticut (1945)

    Redaktorja e një reviste mobiljesh bën që botuesi i saj të besojë se ajo zotëron një vilë të mrekullueshme dhe është e martuar. Personazhi i Barbara Stanwyck bazohet tek reporterja e Family Circle Magazine, Gladys Taber.

    7. A Christmas Carol (1938)

    Klasiku i Dickens tregon për shndërrimin e të plakut dhe të guximtarit Ebenezer Scrooge, të vizituar natën e Krishtlindjeve nga tre shpirtra (Krishtlindja e së kaluarës, e tashmja dhe e ardhmja), të paraprirë nga një shfaqja nga fantazmës e kolegut të ndjerë Jacob Marley. Prodhuar nga MGM në epokën e artë të Hollivudit me yllin e kohës, Reginald Owen.

    6. The Bishop’s Wife (1947)

    Cary Grant është një engjëll i dërguar nga Zoti për të ndihmuar peshkopin David Niven i cili po kalon një periudhë të vështirë. Një shikim nga parajsa (1996) me Denzel Washington dhe Whitney Houston është një remake i këtij kulti.

    5. Holiday inn (1942)

    Bing Crosby dhe Fred Astaire janë dy balerinë që me një tip dhe një tap mbajnë dashurinë e partnerit të tyre. U deshën dy gota bourbon dhe shtatë clapperboards për të marrë vallëzimin e përsosur “të pijanicit” nga Astaire.

    4. Home alone (1990)

    I harruar në shtëpi për festat e Krishtlindjeve, Macaulay Culkin harton një plan djallëzor për të neutralizuar “banditët e rubinetit”. Filmi-gangster që ai shikon pa lejen e prindërve është filmi Angels with Filthy Souls noir një citim i noir të Angels with dirty faces.

    3. A Christmas Carol – Skllav i arit (1951)

    Alastair Sim, Scrooge par excellence në interpretimin e famshëm të Dickens ‘A Carol Christmas. Glyn Dearman, djali që luajti Tiny Tim, u bë një produktor radiofonik dhe, në vitin 1990, prodhoi A Christmas Carol për BBC. Dearman shfaqet në një paraqitje të panjohur në SOS Fantasmi, pra në videoklipin që shfaqet në studion e Murray.

    2. Miracle on 34th″ Street (1947)

    Një zotëri me mjekër që bën Babagjyshin në dyqanet Macy’s pretendon të jetë i vërteti. I marrë për të çmendur, i moshuari do të mbështetet te Susan i vogël (një Natalie Wood i marrë). Skenat e Macy’s Thanksgiving Day Parade janë ato të paradës së vitit 1946.

    1. It’s a Wonderful Life (1946)

    George Bailey (James Stewart) është gati të vrasë veten natën në prag të Krishtlindjes; një engjëll do të vijë në ndihmë të tij për ta bërë atë të kuptojë rëndësinë e ekzistencës së tij në tokë. Ideja e “botës alternative të përkeqësuar” është zgjedhur pothujase njësoj si tek Back tp the Future II (Marty vjen në 1985 duke gjetur një Hill Valley të korruptuar).

  • Iliaz Bazna, historia e shqiptarit që spiunoi për llogari të Hitlerit

    Iliaz Bazna, historia e shqiptarit që spiunoi për llogari të Hitlerit

    Në tetor të vitit 1943, një person “i armatosur” me mbi 50 fotografi, troket në derën e ambasadës gjermane në Ankara dhe kërkon t’i shesë ato për 20-mijë sterlina. Nëpunësi përkatës i verifikoi fotografitë, dhe megjithëse çmimi iu duk i lartë, e pagoi personin dhe i tha të vinte sa herë që të kishte foto të tilla. Kështu filloi karrierën e tij si spiun me pagesë shqiptari Iliaz Bazna ose Ciceroni, emri i koduar që i dhanë nazistët, duke u kthyer në një legjendë të spiunazhit.

    Por cila ishte historia e njërit prej agjentëve më të mëdhenj të Luftës së Dytë Botërore, që nga çelësabërës kasafortash u shndërrua në vjedhës dokumentesh të rëndësishme?

    Emri i një agjenti shqiptar është shënuar në fjalorin biografik me personalitetet e spiunazhit që kanë bërë emër dhe famë gjatë shekullit të 20-të, në Luftën e Dytë Botërore, fjalor ky që jep mjaft të dhëna për jetën dhe veprimtarinë e tyre. Të tërheq vëmendjen jeta e agjentit shqiptar, i cili është një nga agjentët më të shquar të shekullit XX.

    Ai punoi për gjermanët gjatë Luftës së Dytë Botërore, të cilëve u dha informacione mjaft të vlefshme. Ai radhitet përkrah agjentëve me famë botërore, që kanë bërë emër në të dyja luftërat botërore, si: Franc Fon Papen, Fric Kolbi, Kim Filbi, Mata Hari apo Ana Maria Leser.

    Jeta e shqiptarit Bazna nga hajdut në çelësabërës

    Iliaz Bazna është emri i legjendës shqiptare të spiunazhit, i njohur me pseudonimin “Ciceroni”. Ka lindur në vitin 1904, në Prishtinë, në kohën kur krahina e Kosovës, por edhe pjesa më e madhe e Ballkanit, ishte e pushtuar nga Perandoria Osmane. Ai dhe e gjithë familja e tij janë shqiptarë në origjinë, por në edukimin e tij ndikoi shumë tradita turke. Bazna tregonte se babai i tij ishte një mysliman i devotshëm dhe mbante titullin “mullah”.

    Gjyshi i tij dhe xhaxhallarët kanë jetuar kohën e xhonturqve, d.m.th., të turqve të rinj, në kohën e Mustafa Qemal Ataturkut. Tre nga kushërinjtë e parë të tij, por edhe Bazna vetë, patën studiuar në një akademi ushtarake turke dhe arritën të shkëlqejnë me punë, aq sa njëri prej tyre ka qenë kryebashkiaku i Ankarasë nga viti 1960-1962. Por agjenti i ardhshëm, Bazna, do të flakej jashtë akademisë ushtarake dhe në vitin 1919 do të niste jetën e keqbërësit ordiner në Stambollin e pushtuar nga aleatët.

    Fillimisht kapet duke vjedhur armë në depot e ushtrisë britanike, dhe për këtë kalon një pjesë të jetës së tij në kampin penal të Marsejës. Pasi doli kampi, zuri punë në një fabrikë ku prodhoheshin çelësa për kasafortat dhe bëhet mjeshtër në këtë profesion, pas disa dështimesh në përpjekjet e tij për të gjetur punë në përfaqësitë diplomatike.

    Dokumentet sekrete

    Pasi punoi për një ambasador jugosllav, për një konsull britanik, për një atashe ushtarak amerikan ai arrin të punësohet nga ambasadori britanik, Knaçbull-Hugesen, në Ankara. Hugesen ishte “naiv” kur mendonte se ishte i përgatitur për të mos ia hedhur kurrkush. Në fillimin e vitit 1943 ambasadori punësoi Baznën, një njeri i mprehtë, servil dhe dinak, i cili e dinte se ç’duhet të bënte për padronin e tij. Bazna, pasi qe shtrënguar ta linte akademinë qe kthyer në një autodidakt dhe kishte njohuri të mira në disa gjuhë, të cilat i fliste rrjedhshëm. Ai ishte i përpiktë në realizimin e të gjitha detyrave. Hugesen e vlerësoi Baznën dhe i besoi atij verbërisht për të gjitha. Pra, ai nisi të mbështetet tek Bazna.

    Kështu, Bazna, brenda pak muajve, i mësoi të gjitha zakonet e ambasadorit, madje dhe lëvizjet e sjelljet tij. Shqiptari u bë njeriu më i privilegjuar dhe më i besuar. Ai zbuloi që punëdhënësi i tij solli në shtëpi dokumente shumë të rëndësishme sekrete për t’i studiuar. Madje, ai vuri re që Hugesen i mbante dokumentet në kasafortë. Bazna, mjeshtri i çelësave të kasafortave, arriti t’i dublojë çelsat. Zbuloi dhe kombinimin e shifrave të kasafortës sekrete dhe i tërhoqi dokumentet. Kështu, më 20 tetor ai i merr ato dhe, me anën e një likuidi të quajtur “Leica”, prodhon faksimile të tyre. Ishte koha e Konferencës së Teheranit dhe Bazna jo vetëm që zbuloi dokumente sekrete, që kishin të bënin me operacionet e aleatëve në Normandi, por ai mësoi shumë të fshehta në lidhje me rrezikun që i kanosej Ballkanit.

    Takimi me gjermanin Ludvig

    Në mbrëmjen e 26 tetorit të vitit 1943 Bazna takohet me një zyrtar të lartë të ambasadës gjermane, për të cilin kishte punuar më përpara, dhe i ofron atij faksimilet e dokumenteve sekrete. Zyrtari i lartë gjerman i njohur me pseudonimin “Pierre”, ishte rekrutuar nga RSHAVI, dhe quhej Ludvig C.

    Bazna dhe ai punuan së bashku në fshehtësi. Bazna i kërkoi gjermanit 20 mijë stërlina në këmbim të informacionit. Gjermani e refuzoi për momentin kërkesën e shqiptarit, duke i thënë se nuk ishte i gatshëm të jepte shuma të tilla. Megjithatë, ai e kuptoi se bëhej fjalë për një informacion shumë të rëndësishëm dhe këmbënguli të shikonte dokumentet. Bazna i tha se nuk ishte aq budalla sa t’ia jepte dokumentet para se të paguhej, përndryshe do t’ua shiste ato sovjetikëve.

    Ai i tha gjermanit se do t’ia jepte dokumentet në bobinë filmike, por kjo do t’u kushtonte gjermanëve 15 mijë stërlina. Ludvigu kishte në dispozicion 3 ditë për ta vlerësuar ofertën e shqiptarit. Bazna do ta telefononte Ludvigun në ambasadën gjermane në datën 30 tetor 1943, në orën 3 pasdite dhe do të prezantohej në telefon si “Pierre”. Ai do të pyeste nëse Ludvigu kishte ndonjë letër për të. Nëse përgjigja do të ishte negative, atëherë gjermanët nuk do të dëgjonin më kurrë për të.

    Ishte pak pas mesnate kur vizitori veshi pallton, vuri një kapele që i binte pak mbi sy dhe shkoi te dera ku ndodhej Ludvigu. U ul pranë gjermanit dhe i tha me zë të ulët: “Ju doni të dini se kush jam unë? Jam rekruti i ambasadorit britanik. Pasi u fut brenda, Bazna në mënyr të habitshme iu zhduk nga sytë Ludvigut i cili fillimisht e ndoqi atë nëpër rrugë, por nuk e pa më. Mengjesin tjetër Ludvigu ia tregoi historinë e tij ambasadorit gjerman në Turqi, Franc Fon Papen. Por ky nuk u habit, pasi ishte marrë me spiunazh dhe intriga. Kishte rekrutuar spiunë në Amerikë, madje kishte kontaktuar edhe me Mata Harin, me famë, dhe tashmë ishte përfshirë në të gjitha kombinacionet sekrete brenda Rajhut të Tretë. Duke qenë se Turqia ishte një vend neutral, ajo ishte bërë një qendër e spiunazhit të të gjitha fuqive të mëdha.

    Si e mori shqiptari emrin “Cicero”

    Fon Papen i tha Ludvigut se nuk ishte i autorizuar ta paguante shumën prej 20 mijë stërlinash, për një informacion akoma të pavërtetuar. Për më tepër, ai i tha se ky vendim duhet të merrej nga nivele më të larta shtetërore në Gjermani, pra nga ministri i Jashtëm i Gjermanisë të asaj kohe, Joakin Fon Ribentrop. Ambasadori i dërgoi një mesazh të koduar Ribentropit, ku i shpjegonte situatën dhe i kërkonte shumën prej 20 mijë stërlinash si fillim, ndërsa më pas do të procedohej edhe me shuma të tjera. Shuma duhet të mbërrinte në Ankara jo më vonë se 30 tetori, përndryshe operacioni do të dështonte. Edhe pse ambasadori nuk e mendonte të tillë, përgjigjja nga Berlini ishte pozitive.

    Ludvigu shkoi më pas, sipas urdhrit, në zyrën e ambasadorit. Papeni i tha Ludvigut se duhej të bënte marrëveshje me atë që tashmë do të quhej “Ciceron”, sipas emrit të marrë nga oratori i famshëm romak, pasi informacioni ishte shumë shpresëdhënës. Ambasadori i tha Ludvigut se korrieri kishte mbërritur dhe me vete kishte sjellë edhe 20 mijë stërlinat. Megjithatë, ambasadori e këshilloi Ludvigun që të ishte i kujdesshëm, pasi puna që po bënte ishte me rrezik.

    Takimi u bë në vendin e caktuar dhe shqiptari i dorëzoi Ludvigut dy bobina filmike 35 mm. Ndërsa Ludvigu u zgjat të merrte bobinat shqiptari i qetë i tha: “Më parë, paratë”. Ludvigu i nervozuar hapi zarfin dhe numëroi paratë. Ai këmbënguli që, gjithsesi, para se t’ia jepte Ciceronit, t’i shihte filmat të zhvilluar, sepse nuk besonte. Ciceroni ra dakord për të pritur vetëm gjysmë ore. Ludvigu e mori filmin dhe e pa të zhvilluar në një dhomë të errët pranë zyrës së tij. Informacioni përmbante të dhëna të rëndësishme të kohëve të fundit. Ludvigu më në fund vendosi të kryente pagesën. Që nga ky moment Ciceroni vazhdoi ta furnizonte Ludvigun me sekrete shumë të vlefshme, të cilat ai i fotografonte me shumë kujdes dhe i ruante në godinën e ambasadës britanike.

    Materiali i zbuluar nga Ciceroni ishte një thesar sekretesh, duke përfshirë edhe planet e Konferencës së Kazablancës midis Ruzveltit, kryeministrit britanik, Çërçill dhe liderit nacionalist kinez, Çan Kai Shi. Më pas Bazna u dha gjermanëve edhe planin e Konferencës së Teheranit, midis presidentit Ruzvelt, Çërçillit dhe Stalinit. Nga detajet që mësuan mbi këtë takim të nivelit të lartë, nazistët kuptuan për herë të parë planet e aleatëve mbi pushtimin e Evropës. Por komanda e lartë gjermane, pasi i studioi dokumentet e ardhura nga Stambolli vendosi të mos i pranojë ato si të verteta, duke arritur në përfundimin se informacioni ishte një sajesë e britanikëve për t’ua hedhur nazistëve.

    Plani ishte shumë i mirë për të qenë i vërtetë. Gjermanët në vend të kësaj i besuan plotësisht informacionit të sjellë nga një agjent i tyre i rekrutuar nga britanikët, i cili njihet në terminologjinë e spiunazhit si “njeriu që kurrë nuk ekzistoi”. Rrjedhja e informacioneve shumë të vyera të Ciceronit ndaloi në pranverë të vitit 1944, kur aleatët mësuan se diçka serioze kishte ndodhur në ambasadën britanike në Ankara. Aleatët e mësuan këtë jo si rezultat i shërbimit të tyre sekret, por nga goja e vetë ministrit të Jashtëm të Rajhut, Riobentrop, ose e thënë më saktë nga një spiun aleat, nga të paktët që kishin mbetur në Gjermaninë e asaj kohe.

    Ky agjent ishte Fric Kolbe, i cili kishte punuar për një kohë të gjatë në administratën naziste, një patriot gjerman që i urrente nazistët. Kolbeg kishte arritur të vihej në kontakt prej kohësh me zyrën e shërbimit strategjik OSS dhe shefin e saj Alen Dallas në Berë të Zvicrës, duke i dhënë atij dokumente shumë të rëndësishme.

    Në fillim të vitit 1944 Kolbeg kishte arritur të dekodifikonte një telegram të ardhur nga ambsadori Papen për Ribentropin në Berlin, ku bëhej fjalë për informacione sekrete të ardhura nga spiuni Ciceron, dhe ku thuhej se ky informacion vinte direkt nga zyrat e ambasadës britanike në Ankara. Ai ia kaloi këtë informacion në mënyrë urgjente Dallesit, i cili ia përcolli më tej në Inteligjent Servisit.

    Arrestimi

    Pas verifikimeve, Bazna u arrestua në Ankara. Por, nuk pranoi asgjë. Të gjitha pyetjeve që iu drejtuan i përgjigjej me heshtje. Ai kishte arritur të mblidhte në atë kohë një shumë prej 300 mijë stërlinash, në atë periudhë një shumë marramendëse. Ai arriti të arratisej dhe të shkojë në Lisbonë, ku prenotoi një udhëtim për në Amerikën e Jugut. Sapo shkoi në Amerikë të Jugut, Ciceroni hapi një llogari bankare duke depozituar paratë në një bankë të madhe. Pushonte në një vilë që kishte pamje nga oqeani, kishte shumë shërbëtorë, një femër të bukur dhe bëri një jetë qejfi prej një xhentëlmeni. Tashmë ishte ai që kishte një të rekrutuar që i shërbente atij verbërisht. Kjo e bëri të renditej mes spiunëve më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Por, si për ironi të fatit, ai nuk do ta shijonte për një kohë të gjatë stilin e ri të jetës që kishte nisur.

    Bankierët amerikanojugorë erdhën ta vizitonin në vilën e tij dhe e informuan se kishte diçka që nuk shkonte me llogarinë e tij bankare. Pothuajse shumica e stërlinave britanike kishte dalë jashtë qarkullimit. Në fillim ai u shokua, por më pas arriti të kuptojë “tradhtinë” e stërholluar të gjermanëve. Mjeshtri i spiunazhit ia plasi të qeshurit me zë të lartë. Punëdhënësit e tij nazistë thjesht kishin prerë monedha false dhe ia kishin dhënë atij. Bazna u arrestua dhe u dërgua në burg, por më vonë arriti çuditërisht të lirohet dhe të kthehet në Evropë.

    Shumë libra, përfshirë edhe kujtimet e tij vetjake, si dhe një film të madh që quhej “Pesë Gishtat”, shfaqin profilin e tij të pabesueshëm, fantazma e të cilit për shumë kohë do të vërtitej në korridoret e errëta të spiunazhit. Si shumë spiunë të tjerë, ai punoi për përfitim personal, por në fund ai i kaloi ditët e tij në varfëri të plotë, duke vdekur në vitin 1971 pa pasur një dyshkë në xhep.

    Hitleri i besoi shqiptarit

    Në gati 6 muaj Bazna prodhoi 400 kopje të dokumenteve, shumica e të cilave bënte fjalë për planet e operacioneve të mëdha ushtarake. Autoritetet gjermane në Berlin, duke përfshirë edhe vetë Hitlerin, patën shumë arsye të besonin që dokumentet sekrete të Baznës ishin autentike, se ato s’ishin pjellë e intrigës britanike. Në përgjithësi, arsyeja që jepet për dështimin e Gjermanisë deri në kapitullimin e saj të plotë, ishin xhelozitë dhe kundërshtimet që patën midis tyre organizatat e shërbimeve sekrete të Ribentropit. Himlerit dhe Kanarisit.

    Por më 20 prill, në një kohë relativisht të shkurtër, zbulimi sekret britanik, vendos një linjë të sigurtë përgjimi. Bazna e nuhat dhe lë punën e largohet si një njeri i lirë. Me një shumë prej 1,2 milionë dollarësh Bazna do të fillonte të ndërtonte një hotel luksoz turk, por nuk arriti ta përfundonte, sepse të gjitha kartëmonedhat britanike që ai kishte marrë nga OPN Bernard do të dilnin false. Bazna, kësaj radhe, i shpëton burgut për mrekulli, i akuzuar për falsifikim monedhash. Ai e kaloi pjesën tjetër të jetës në varfëri dhe nuk ishte në gjendje të merrte kompensimet nga qeveria perëndimore gjermane e pasluftës. Duke punuar si një rregullues automjetesh dhe si një mësues muzike (kishte pasur disa kurse trajnimi në fushën e operistikës) Ciceroni vdiq në Stamboll në vitin 1971.

    Disa thonë se ai kishte qenë agjent i dyfishtë, – vetë Ilias Bazna nuk tregon gjë në librin e tij “I Was Cicero”, ndoshta sepse ky libër ishte pjesë e një operacioni të zbulimit britanik për të mbajtur tepër sekret sistemin e agjenturës së dyfishtë për shumë kohë edhe pas luftës së dytë botërore.

  • Jennifer Aniston para dhe pas: evolucioni i beauty look-ut të saj

    Jennifer Aniston para dhe pas: evolucioni i beauty look-ut të saj

    Prerja e saj e flokëve alla Rachel ka bërë histori dhe fytyra e saj gloëy e bën atë një Perennial në formë të shkëlqyer. Gjithnjë besnike e një truku minimalist dhe me flokët bjonde, Jennifer ka patur gjithashtu edhe disa momente brune. Beauty i saj essential? SPF

    Janë dy detaje beauty që, më mirë se të tjerët, përshkruajnë Jennifer Aniston. Flokët dhe fytyrën e saj si një vajzë e përjetshme edhe në moshën 50 vjeç. Jen, që së fundmi ka debutuar në Instagram, në social netëork që ajo e kishte injoruar prej vitesh, jo vetëm ka qenë gruaja e një prej sex symbol më të dëshiruar të planetit (Brad Pitt), por ka shënjuar një epokë, vitet nëntëdhjetë, me prerjen e saj ikonike të flokëve. Kjo prerje alla Rachel, personazhi që ajo ka interpretuar në serialin e famshëm TV ‘Friends’, i krijuar më 1994 nga hairstylist i saj i besuar Chris McMillan, dhe që ajo ka rrëfyer se nuk e kishte dashur kurrë veçanërisht.

    Një prerje shag e shkallëzuar me një efekt shumë voluminoz që më pas ndër vite e ka lënë të rritet. Nga parukieri Chris McMillan nuk është ndarë asnjëherë dhe është i vetmi që ende edhe sot i lejohet të presë flokët e saj duke bërë gjithnjë ashtu si ajo kërkon. Një besnikëri që, në vitin 2009, shkaktoi gjithashtu një polemikë të jo shumë të zhurmshme. Jen shpenzoi 50,000 dollarë për ta sjellë Chris me vete në Londër në premierën e filmit Me & Marley. Tabloidët anglezë u treguan të pamëshirshëm me të, jo vetëm për shkak të shifrës marramendëse të harxhuar me krizën rreth e qark, por mbi të gjitha sepse në tapetin e kuq ai tregoi një pamje thjesht të zakonshme, që nuk i justifikonte paratë e shpenzuara: pra, me vijë në mes, flokë të drejtë me prerjen e zakonshme të shkallëzuar. Aq perfekt sa për të qenë, sidoqoftë, më i kopjuari.

    Detaji i dytë beauti është ai që e bën Jennifer Aniston, Perennial të përsosur. 50 vjeç në një formë të shkëlqyer, me fytyrën që i shndrin dhe në një moshë kronologjike anagrafikisht të papërcaktueshme: «Mendoj se sot kujdesemi shumë më tepër për veten tonë. Po mësojmë më shumë rreth shëndetit tonë të brendshëm dhe kjo reflektohet edhe në shëndetin dhe bukurinë tonë të jashtme. Besoj se klisheja “oh Zoti im, ju jeni në një formë të shkëlqyeshme për moshën që keni” është një lloj paradigmë e vjetër që nuk ekziston më”, thotë ajo për Glamour UK.

    Pranon se i është dhënë botoksit vetëm një herë, Jen është një fanse e trajtimeve jo-invazive të mjekësisë estetike. Kjo do të thotë, terapi që duhen bërë rregullisht dhe që të përmirësojnë, duke stimuluar prodhimin e kolagjenit dhe zvogëluar linjat e imëta. Midis këtyre është oksigjenoterapia dhe mikrokorrenti, një teknologji elektro-rigjeneruese e patentuar për të mobilizuar jonet, duke shtuar energjinë e brendshme.

    Për Jennifer Aniston beauty routine është një gjë serioze. Lajmi e fundit mbi këtë temë vjen nga një intervistë ekskluzive me Hollywoodlife nga facialisti i saj Toska Husted që zbuloi hapat themelorë për të ndjekur: spastrim të dyfishtë në stil korean, aplikimi i një locioni me acide frutash, me krem qark syve, pudër dhe krem për fytyrën (gjatë ditës me spf). Toska e përshkruan klienten e saj si një yll shumë e kujdesshme dhe e sjellshme.

    Mbi të gjitha, mirësia është një formë glow që vjen nga brenda njëriut dhe i bën mirë lëkurës. Me rastin e premierës së The Morning Show, ajo ka folur në Glamour UK për tre beauty essencial të saj: kremin, lip balm-in e saj dhe një kondicioner leave.