Kur Keir Starmer hyri në Downing Street më 5 korrik 2024, duke udhëhequr Partinë Laburiste drejt fitores më të thellë elektorale në historinë e saj moderne, pakkush e mendonte se vetëm një vit e gjysmë më vonë, ai do të përballej me një katastrofë (të mundshme) të tillë politike që brenda korridoreve të Westminster-it tashmë e quajnë “Starmergeddon”. Në fakt, termi që dikur tingëllonte si një satirë gazetareske tani përshkruan një realitet alarmant: sot, rreth njëmbëdhjetë milionë qytetarë britanikë po shkojnë në kutitë e votimit për të zgjedhur përfaqësuesit e tyre në 136 këshilla komunale në Angli, si dhe në parlamentet e Shkollës dhe Uellsit, në një test popullor që mund të shndërrohet në dënimin më të rëndë të një qeverie të majtë në Britani që nga Lufta e Dytë Botërore.
Çfarë e solli situatën deri në këtë pikë? Historia është një mozaik premtimesh të thyera, skandalesh që tronditën besimin publik, dhe një ndryshim rrënjësor në preferencat e elektoratit britanik. Starmer, i cili u zotua se do të ndryshonte vendin pas kaosit të qeverisjes konservatore, tani akuzohet se e ka tradhtuar bazën e tij elektorale. Prej shkurtimit të përfitimeve të paaftësisë, deri te mosmbajtja e premtimeve për politikën klimatike, kryeministri e ka humbur besimin e majtës progresive. Por goditja më e rëndë erdhi nga skandali i emërimit të Peter Mandelson si ambasador në Shtetet e Bashkuara, një vendim që u bë burim skandali pasi u zbulua se ish-ministri kishte dështuar në kontrollin e sigurisë për shkak të lidhjeve të tij me Jeffrey Epstein. Starmer u detyrua të pranojë në Parlament se “kishte gabuar” dhe shkarkoi zyrtarin më të lartë të Ministrisë së Jashtme, Olly Robbins, në një përpjekje të dëshpëruar për të shpëtuar veten.
Sot, megjithatë, faji nuk është vetëm i një emërimi të keq. Sondazhet e fundit tregojnë një rrëzim dramatik të mbështetjes për dy partitë tradicionale. Nëse dikur Laburistët dhe Konservatorët mblidhnin së bashku mbi dy të tretat e votave, sota kombinimi i tyre ka rënë në vetëm 36%. Në mesataren e sondazheve të cituara nga mediat britanike, Laburistët ka rënë në vendin e tretë me nën 20%, ata janë parakaluar nga Reform UK e Nigel Farage, që lëkundet midis 24% dhe 28%, dhe nga të Gjelbrit, të cilët shkojnë midis 16% dhe 21%. Ndërsa Konservatorët, janë rreth 16%, kurse Liberal-Demokratët midis 12% dhe 14%. Kjo nuk është thjesht një zhvendosje elektorale; është një shpërbërje e sistemit bipartizan që ka qeverisur Britaninë për një shekull.
Për Starmer-in, sot është një ditë e rëndë. Por për politikën britanike në tërësi, është një ditë historike. Nëse parashikimet materializohen, ne mund të shohim një ndryshim të tillë në hartën politike që do të ndikojë në çdo zgjedhje të ardhshme kombëtare. Nga Hackney në Londër, ku Laburistët kanë qeverisur që nga vitet 1970 dhe tani rrezikon të humbasë në favor të të Gjelbërve, deri në Uells, ku dominimi 27-vjeçar i Laburistëve po shembet, dhe në Skoci, ku Partia Kombëtare Skoceze pritet të fitojë mandatin e pestë radhazi, sot votohet për një Britani të re. Një Britani ku të djathtët populistë të Farage, të gjelbërit radikalë të Zack Polanski-t, dhe nacionalistët skocezë po ndërtojnë një epokë post-bipartizane. Ky artikull e ndjek këtë ditë vendimtare, duke analizuar çfarë do të thotë “Starmergeddon” jo vetëm për një kryeministër, por për të ardhmen e një vendi që po kërkon një identitet të ri politik.
“Starmergeddon”: Fjala e re që përshkruan fundin e një ere politike
Termi “Starmergeddon” mund të mos gjendet ende në fjalorët, por në redaksitë e gazetave britanike dhe në bisedat e korridoreve të Westminster-it, është bërë shprehja më e përdorur për të përshkruar skenarin më të keq që mund të ndodhë sot. Në skenarin ekstrem të parashikuar nga disa sondazhe, Partia Laburiste mund të humbasë deri në 2.000 nga 2.750 vendet e saj në këshillat komunale që po shkojnë në zgjedhje. Kjo do të thotë që një parti që vetëm një vit më parë festonte fitoren më të madhe elektorale, sot rrezikon të mbetet me një të tretën e pushtetit lokal që zotëronte. E nëse ky nuk është një apokalips politik, çfarë është?
Por “Starmergeddon” nuk është thjesht një histori shifrash. Është një ndjenjë, një perceptim i thelluar publik se diçka ka shkuar shumë keq. Është rezultat i një akumulimi zhgënjimesh. Qytetarët britanikë, të cilët votuan për ndryshim në 2024, tani shohin një qeveri që duket se po vazhdon shumë nga politikat e paraardhësve të saj konservatorë, veçanërisht në çështjet e imigracionit dhe ekonomisë. Skandali Mandelson, ku Starmer pranoi se kishte gabuar duke emëruar një figurë me lidhje të dyshimta me rrjetin e Epstein si ambasadorin më të rëndësishëm diplomatik të vendit, ishte thjesht shkëndija që ndezi një zjarr të egër. Ai tregoi një qeveri që ose nuk dëgjon, ose nuk interesohet të dëgjojë.
Në këtë kontekst, zgjedhjet lokale sot nuk janë thjesht një vlerësim i punës së këshillave komunale. Ato janë një referendum për besimin ndaj kryeministrit. Çdo votë e humbur në një distrikt tradicionalisht laburist në Londër, çdo këshill që kalon në duart e të Gjelbërve apo Reform UK, është një mesazh i qartë: populli nuk të beson më. E nëse humbjet janë aq katastrofike sa parashikohen, presioni brenda Partisë Laburiste për largimin e Starmer-it do të bëhet i padurueshëm. Mediat britanike raportojnë tashmë se deputetët laburistë po lëvizin për një “grusht shteti pa gjak”, të modeluar sipas mënyrës kur Tony Blair u detyrua të hapte rrugën për Gordon Brown-in.
Rënia e partive tradicionale dhe lindja e një sistemi multipartizan
Nëse ka një histori më të madhe sesa fati i Keir Starmer-it sot, ajo është shpërbërja e sistemit të dy partive që ka karakterizuar politikën britanike për dekadat e fundit. Sondazhet aktuale tregojnë një fakt të tronditues: mbështetja e kombinuar për Laburistët dhe Konservatorët ka rënë në vetëm 36%, pothuajse e përgjysmuar krahasuar me zgjedhjet e fundit kombëtare. Ky është një ndryshim strukturor, jo thjesht një fluktuacion elektoral. Britania po kalon nga një sistem ku dy gjigandë luftojnë për pushtet, në një sistem ku tashmë janë katër ose më shumë parti që kanë një peshë reale.
Në krye të kësaj ndryshimi është Reform UK e Nigel Farage. Partia e djathtë populiste, e cila vetëm disa vjet më parë ishte një forcë margjinale, tani lëkundet midis 24% dhe 28% në sondazhe, duke e vendosur atë në vendin e dytë ose të parë, në varësi të institutit demaskopik. Farage, i cili dominoi zgjedhjet lokale në një cikël të mëparshëm, tani rrezikon të marrë 1.355 vende në këshillat komunale, nga vetëm 2 vende që ka aktualisht. Kjo nuk është thjesht rritje; është një eksplozion. Reform UK po transformohet nga një parti e protestës në një forcë qeverisëse lokale, duke ndërtuar një bazë që mund ta çojë atë në pushtet kombëtar në zgjedhjet e ardhshme.
Por lajmi po aq i madh është rritja e Partisë së Gjelbër. Nën udhëheqjen e Zack Polanski, një figurë që mediat kanë filluar ta quajnë “Corbyn e ri” të politikës britanike, edhe të Gjelbrit janë rritur nga një parti margjinale në një forcë që mbledh midis 16% dhe 21% të votave. Polanski, një ish-hipnoterapist dhe aktor që u bë lider i partisë në shtator 2025, ka ndërtuar një lëvizje “eko-populiste” që lidh çështjet klimatike me luftën kundër pabarazisë ekonomike. Anëtarësia e partisë ka kaluar 200.000, një rritje trefish që nga fillimi i udhëheqjes së tij, duke kaluar edhe Liberal-Demokratët dhe Konservatorët në numrin e anëtarëve.
Në një intervistë të fundit, Polanski tregoi një përzierje të kujdesshme modestie dhe ambicieje kur u pyet për mundësinë e të bërit kryeministër. “Nuk jam gati tani. Jam lider që nga tetë muaj dhe kam ende shumë gjëra për të mësuar,” tha ai, por shtoi: “Shkolla do të mbarojë dhe në maksimum më 2028 rivotohet. Pas dy vitesh do të shohim”. Kjo nuk është vetëm një deklaratë personale; është një plan strategjik. Të Gjelbrit po ndërtojnë për zgjedhjet e 2028-ës, duke përdorur zgjedhjet lokale të sotme si një shkallë për të ardhmen.
Nëse këto numra përkthehen në vende, panorama politike britanike ndryshon përgjithmonë. Sipas llogaritjeve të Independent, nga rreth 5.000 vende në Angli, Laburistëve do t’u shkonin vetëm 1.132 (kundrejt 2.557 që kishin), Konservatorëve 455 (kundrejt 1.362), Liberal-Demokratëve 1.077 (kundrejt 684), dhe të Gjelbërve 696 (kundrejt 141). Kjo do të thotë që për herë të parë në shekuj, asnjë parti nuk do të ketë një shumicë të qartë në shumicën e këshillave, duke krijuar një epokë të re koalicionesh dhe marrëveshjesh lokale.
Londra, Skocia dhe Uellsi: Tre fronte të një beteje historike
Sot, njëmbëdhjetë milionë qytetarë votojnë nga ora 7:00 e mëngjesit deri në 22:00, por rezultatet përfundimtare mund të mos dihen deri të premten pasdite. Kjo vonesë reflekton kompleksitetin e një procesi që zhvillohet në tre fronte të ndryshme, secili me dinamikat e veta.
Në Angli, fokusi kryesor është në distriktet metropolitane: Londra, Birmingham, Sheffield dhe Manchester. Këto janë qytete që tradicionalisht kanë qenë fortesa laburiste, por ku sot partia e Starmer-it rrezikon të humbasë vota në favor të të Gjelbërve dhe të “Your Party”, formacionit të ish-sekretarit Jeremy Corbyn. Në Hackney, në lindje të Londrës, ku Laburistët ka qeverisur që nga vitet 1970 dhe aktualisht mban 50 nga 57 vendet, sondazhet tregojnë se partia mund të reduktohet në vetëm 15 vende, duke i hapur rrugën të Gjelbërve të marrin kontrollin. Zoë Garbett, kandidatja e Gjelbër për kryebashkiake, ka thënë se gjatë fushatës qytetarët i kanë thënë se “ndjehen të zhgënjyer nga Laburistët”.
Londra në tërësi është një fushëbetejë kritike. Me 32 komuna dhe një bazë prej rreth gjashtë milionë zgjedhësish, kryeqyteti ka qenë gjithmonë territori më i sigurt i Laburistëve, që qeverisin në 21 prej tyre. Humbja e kontrollit mbi Londrën do të ishte një goditje simbolike dhe praktike, duke treguar se as qyteti më progresiv i vendit nuk i beson më Starmer-it.
Në Uells, sfida është edhe më dramatike. Vendi ka qenë një kryeqendër laburiste për 27 vjet, por sondazhet tregojnë se partia do të bjerë në vendin e tretë, me Plaid Cymru që merr kryesimin dhe Reform UK që vjen e dyta. Lideri i Plaid Cymru, Ap Iorwerth, ka thënë se Uellsi ka një “zgjedhje mes dy të ardhmeve”: njëra e shpresës dhe tjetra e ndarjes. Humbja e Uellsit do të ishte një dënim i veçantë për Starmer, sepse do të tregonte se edhe në zonat më besnike, zemra e Partisë Laburiste ka pushuar së rrahuri.
Në Skoci, ku zgjidhen 129 anëtarë të Parlamentit, situata është po aq komplekse. Sipas një sondazhi të YouGov, si Konservatorët ashtu edhe Laburistët po shkojnë drejt humbjeve historike. Partia Kombëtare Skoceze (SNP) pritet të qëndrojë në pushtet për mandatin e pestë radhazi me 67 vende, ndërsa Reform UK është në rrugë të mirë për të fituar 20 vende. Laburistët, në një ironi të hidhur, mund të mos fitojë asnjë vend në zonat mazhoritare. Konservatorët do të bien në 8%, rezultati më i keq i të gjitha kohërave për këtë parti në Skoci. Kjo do të thotë që SNP mund të detyrohet të kërkojë një koalicion me të Gjelbër, duke i dhënë Polanski-t një rol vendimtar edhe në politikën skoceze.
Zack Polanski dhe e ardhmja e majtës: A po lind një lider i ri?
Në mes të kësaj kaosi politike, një figurë po del gjithnjë e më qartë si përfituesi më i madh, dhe ndoshta si ardhmëria e majtës britanike: Zack Polanski. Lideri i Partisë së Gjelbër, i cili në fillim të karrierës së tij politike ishte pjesë e Liberal-Demokratëve, ka ndërtuar një lëvizje që po tërheq zhgënjimin e elektoratit të majtë nga Laburistët drejt një alternative progresive dhe radikale.
Polanski nuk është një politikan i zakonshëm. Me një background në aktorllëk dhe hipnoterapi, ai ka hyrë në politikë në 2015 dhe ka kaluar në Partinë e Gjelbër në 2017, pasi u zhgënjye nga mbështetja e Lib-Dem-ëve për sulmet ajrore në Siri. Si lider i partisë që nga shtatori 2025, ai ka ndërtuar një platformë “eko-populiste” që lidh krizën klimatike me krizën e kostove të jetesës, duke propozuar një taksë pasurie dhe rikombinimin e kompanive të ujit. Ky mesazh ka bërë jehonë veçanërisht mbi brezin e ri dhe mbi qytetarët e zonave urbane që ndjehen të lënë pas dore nga Laburistët i Starmer-it.
Suksesi më i madh i Polanski-t deri më tani ka qenë fitimi i zgjedhjeve të pjesshme parlamentare në Gorton dhe Denton në mars 2026, ku kandidatja e Gjelbër, Hannah Spencer, mposhti si Reform UK-në ashtu edhe Laburin, duke u bërë deputetja e pestë e Gjelbër dhe e para në veri të Anglisë. Kjo fitore, e përshkruar si një “goditje e rëndë për kryeministrin”, solli një rritje trefish të anëtarësisë së partisë, duke e çuar atë mbi 200.000 anëtarë.
Por çfarë e bën Polanski-në një figurë të veçantë është aftësia e tij për të folur një gjuhë që lidh idealizmin e majtë me pragmatizmin elektoral. Ai ka thënë se dëshiron që të Gjelbrit të zëvendësojnë Partinë Laburiste, dhe ka vizituar edhe zonën elektorale të Nigel Farage në Clacton për të folhur me zgjedhësit e tij. Në një intervistë për New Statesman, ai tregoi një vetëdije të qartë të kohës që i duhet për të mësuar, por edhe një ambicie të heshtur për të ardhmen. “Nuk jam gati tani… Pas dy vitesh do të shohim”.
Kjo deklaratë duhet lexuar në kontekst. Zgjedhjet e ardhshme kombëtare nuk do të mbahen para 2028-ës, dhe Polanski duket se po planifikon saktësisht për atë moment. Sot, çdo vend që të Gjelbrit fitojnë në këshillat komunale është një investim për të ardhmen. Çdo këshill që kalon nga e kuqja në të gjelbër, si Hackney, është një dëshmi se modeli i tyre funksionon.
Nëse Laburistët humb sot aq sa parashikohet, presioni për ndryshim brenda partisë do të jetë i pamundur për t’u injoruar. Dhe nëse Starmer bie, pyetja që do të ndjekë është: a do të jetë Polanski ai që do të udhëheqë një të majtë të re, të bashkuar, apo do të shohim një fragmentim të përhershëm ku të Gjelbrit, Laburistët dhe nacionalistët luftojnë secili për pjesën e tyre të tortës? Sot, kjo pyetje nuk ka përgjigje, por zgjedhjet do të na japin një indikacion të qartë.
Sot, më 7 maj 2026, Britania po voton për më shumë se thjesht këshilla komunale dhe parlamente rajonale. Ajo po voton për të ardhmen e saj politike. “Starmergeddon” mund të tingëllojë si një term sensacionalist, por ai përshkruan një rrezik real: humbjen e besimit në sistemin politik që ka qeverisur vendin për dekada. Nëse parashikimet materializohen, do të shohim një Parti Laburiste të tkurrur, një Parti Konservatore në agoni, dhe një rritje të pabesueshme të forcave të reja si Reform UK dhe të Gjelbër.
Por ndryshe nga apokalipsat e vërteta, ky nuk është fundi i botës; është fundi i një epoke. Dhe në fund të çdo epoke, fillon një tjetër. Pyetja është se kush do të udhëheqë atë epokë të re. A do të jetë Nigel Farage me nacionalizmin e tij të djathtë? A do të jetë Zack Polanski me “eko-populizmin” e tij të majtë? Apo do të shohim një ringjallje të partive tradicionale në një formë të re?
Rezultatet përfundimtare do të dalin gradualisht deri të premten. Por edhe sot, në mbrëmje, kur kutitë e votimit të mbyllen, ne do të dimë një gjë me siguri: politika britanike nuk do të jetë më kurrë e njëjta. Dhe për Keir Starmer-in, pavarësisht se çfarë thonë numrat, beteja për mbijetesën politike sapo ka filluar.
Materiali është përgatitur nga bashkëpunëtorë të jashtëm të gazetatjeter.com
