Në një tjetër deklaratë që ngjan më shumë me propagandë sesa me analizë serioze, kryeministri Edi Rama u përpoq të bindë shqiptarët se vendi ynë është “në një linjë” me Gjermaninë dhe Suedinë përsa i përket prokurimeve publike. Me një vetëbesim të çuditshëm, ai përdori disa shifra të izoluara për të krijuar përshtypjen se Shqipëria po ecën drejt standardeve europiane.
Por realiteti është brutal: për Shqipërinë nuk mund të ketë shifra krahasuese të transparencës, kontrollit institucional, integritetit dhe konkurrencës që kanë Gjermania dhe Suedia. Dhe këtë nuk e thotë opozita, as analistët kritikë – e thotë vetë Bashkimi Europian në raportet e tij zyrtare.
Ndërsa Rama flet për “suksese”, BE flet për mungesë konkurrencë, procedura të mbyllura, negociata direkte, rrezik abuzimi, ligje të papërputhshme dhe një sistem që ka nevojë për ristrukturim të thellë. Dhe në qendër të kësaj panorame qëndron AKSHI – institucioni më i kontestuar i qeverisë, tashmë nën hetim nga SPAK për tendera të dyshimtë.
Rama dhe krahasimet absurde
Deklarata e Ramës se Shqipëria është “afër” Gjermanisë dhe Suedisë në tenderat me një ofertues të vetëm është një nga ato momente ku propaganda përplaset me realitetin.
Ai thotë:
“Shqipëria është mbi këto me shumë pak, pra me 23,5 për qind.”
Por çfarë nuk thotë Rama?
- Në Gjermani dhe Suedi, tenderat me një ofertues janë të justifikuar, të kontrolluar dhe të audituar.
- Në Shqipëri, shpesh janë të paracaktuar, të mbyllur dhe të dyshimtë.
- Në Gjermani dhe Suedi, çdo abuzim sjell dorëheqje dhe përgjegjësi penale.
- Në Shqipëri, skandalet kalojnë pa pasoja, ndërsa qeveria flet për “suksese”.
Krahasimi i Ramës është si të krahasosh një makinë luksoze me një biçikletë të ndryshkur vetëm sepse të dyja kanë dy rrota.
BE: Prokurimet publike në Shqipëri janë problem i madh
Raporti i BE-së është i qartë dhe i prerë. Ai nuk lë vend për interpretime optimiste:
- Kuadri ligjor është vetëm pjesërisht i përafruar me BE-në.
- Ka shqetësime serioze për procedura pa konkurrencë.
- PPP-të dhe koncesionet janë jo në përputhje me standardet europiane.
- BE paralajmëron për negociata direkte dhe mungesë transparence.
Pra, ndërsa Rama përpiqet të shesë një realitet të bukur, BE flet për një sistem që rrezikon të kthehet në një mekanizëm të centralizuar për shpërndarjen e fondeve publike tek klientët politikë.
AKSHI – institucioni që opozita e quan “kopshti privat i familjes Rama”
Në qendër të dyshimeve qëndron AKSHI, institucioni që menaxhon një pjesë të madhe të tenderave të teknologjisë dhe shërbimeve digjitale.
Sipas denoncimeve të opozitës:
- Tenderat janë shpesh të mbyllur, me specifika të qepura për kompani të caktuara.
- Ka dyshime për përfshirje të afërmve të kryeministrit në përfitime të drejtpërdrejta.
- SPAK ka nisur hetime për disa procedura të dyshimta, të cilat opozita i quan “pengmarrje të shtetit”.
Nëse këto hetime konfirmohen, atëherë Shqipëria nuk është thjesht larg standardeve europiane – është në një realitet paralel ku pushteti dhe tenderat ecin dorë për dore.
Pse krahasimet me Gjermaninë dhe Suedinë janë fyese
Krahasimi i Shqipërisë me vendet nordike është fyese për inteligjencën e qytetarëve shqiptarë. Këto vende kanë:
- Transparencë totale
- Kontroll të fortë institucional
- Media të lirë
- Kulturë politike të përgjegjësisë
Ndërsa Shqipëria përballet me:
- Tendera të mbyllur
- Mungesë konkurrencë
- Hetime për abuzime
- Skandale që nuk sjellin dorëheqje
Në këtë kontekst, deklaratat e Ramës duken si përpjekje për të krijuar një realitet virtual, ndërsa realiteti fizik i administratës publike është krejt tjetër.
Shqipëria nuk është as afër Gjermanisë dhe as afër Suedisë, as në transparencë, as në integritet, as në konkurrencë. Dhe këtë e thotë BE, jo opozita. Derisa qeveria të përballet me realitetin, të pranojë problemet dhe të ndërmarrë reforma të vërteta, çdo krahasim me vendet nordike do të mbetet një iluzion propagandistik.
