Demokracitë nuk shemben gjithmonë me grusht shteti, me tanke në rrugë apo me shpallje të hapura diktature. Shpesh, ato vdesin ngadalë, në heshtje, përmes deformimit të institucioneve, përmes kapjes së mekanizmave të kontrollit, përmes mbylljes së hapësirave të debatit.
Kjo është ajo që po ndodh sot në Shqipëri.
Kur demokracia vdes, institucionet nuk bien me zhurmë – thjesht heshtin
Parlamenti, institucioni që duhet të jetë zemra e demokracisë, është shndërruar në një sallë sterile, ku gjithçka duket e gjallë vetëm nga zhurma, por ku përmbajtja ka vdekur.
Debati është zëvendësuar nga monologu.
Transparenca nga procedura të manipuluara.
Kontrolli nga vota mekanike e shumicës.
Llogaridhënia nga arroganca.
Në këtë realitet, refuzimi i komisioneve hetimore nuk është më një çështje teknike. Është një akt politik. Një deklaratë e qartë: “Ne nuk japim llogari. Ne nuk hetohemi. Ne nuk sfidohemi.”
Dhe kur një pushtet arrin në këtë pikë, ai nuk është më thjesht qeveri. Ai është regjim.
Parlamenti i kapur: një institucion që nuk i shërben më popullit, por vetëm pushtetit
Parlamenti shqiptar sot nuk është më arena e debatit. Nuk është më vendi ku qeveria sfidohet. Nuk është më hapësira ku opozita ushtron të drejtën e saj kushtetuese për kontroll.
Ai është kthyer në një zgjatim të zyrës së kryeministrit.
Deputetët e shumicës nuk janë përfaqësues të popullit, por roje politike të një pushteti që nuk pranon të sfidohet.
Ata nuk votojnë sipas ndërgjegjes, por sipas urdhrit.
Ata nuk debatojnë, por recitojnë.
Ata nuk kontrollojnë qeverinë, por e mbrojnë atë nga kontrolli.
Kjo nuk është demokraci.
Kjo është administrim i pushtetit përmes numrave, një praktikë që e zhbën vetë idenë e parlamentarizmit.
Refuzimi i komisioneve hetimore: frika e pushtetit nga e vërteta
Komisionet hetimore janë oksigjeni i një parlamenti. Ato janë mjeti për të zbuluar të vërteta, për të hetuar abuzime, për të kontrolluar qeverinë.
Por në Shqipëri, ato janë bërë armiku numër një i mazhorancës.
Pse?
Sepse komisionet hetimore janë e vetmja dritë që mund të hyjë në errësirën e vendimmarrjes së qeverisë.
Dhe ky pushtet ka frikë nga drita.
Refuzimi i komisioneve për:
- marrëdhënie të dyshimta me aktorë ndërkombëtarë të përfshirë në skandale,
- transformimin e Portit të Durrësit, një projekt që prek sovranitetin ekonomik,
- përdorimin e fondeve publike,
- marrëveshje strategjike të errëta,
- ndikime të jashtme në politikën e brendshme,
nuk është rastësi.
Është strategji.
Mazhoranca nuk jep argumente. Nuk jep shpjegime. Nuk jep transparencë.
Ajo jep vetëm një përgjigje: “Jo.”
Dhe ky “jo” nuk është procedural.
Është politik.
Është ideologjik.
Është shenjë e frikës.
Integrimi evropian si fasadë: fjalë të bukura për të mbuluar realitetin e shëmtuar
Mazhoranca flet për integrimin evropian me një pasion të çuditshëm, sikur mjafton të thuash “BE” për t’u bërë evropian.
Por integrimi nuk matet me fjalë.
Matet me institucione.
Dhe faktet janë kokëforta:
- Komisionet hetimore refuzohen.
- Kontrolli parlamentar bllokohet.
- Transparenca shmanget.
- Vendimmarrja centralizohet.
- Pushteti nuk jep llogari.
- Opozita trajtohet si pengesë, jo si pjesë e sistemit.
Ky nuk është standard evropian.
Ky është standard i regjimeve hibride, ku demokracia ekziston vetëm në letër, ndërsa në praktikë sundon logjika e kontrollit absolut.
Normalizimi i errësirës: kur mungesa e llogaridhënies bëhet kulturë
Rreziku më i madh nuk është refuzimi i një komisioni hetimor.
As i dy komisioneve.
As i dhjetë.
Rreziku më i madh është normalizimi i këtij refuzimi.
Kur një shoqëri mësohet me idenë se qeveria nuk jep llogari, se parlamenti nuk kontrollon, se opozita nuk dëgjohet, atëherë demokracia nuk është më në krizë.
Ajo është në rënie të lirë.
Kjo sjell pasoja të rënda:
- Pushteti përqendrohet në duart e pak njerëzve.
- Institucionet humbasin funksionin.
- Qytetarët humbasin besimin.
- Abuzimet rriten.
- Transparenca zhduket.
- Shteti dobësohet.
Dhe kur shteti dobësohet, nuk ka stabilitet. Ka vetëm qetësi të rreme, që mund të shpërthejë në çdo moment.
Parlamenti që ruan errësirën dhe frika nga drita
Parlamenti shqiptar sot nuk është më shtëpia e popullit.
Është shtëpia e pushtetit.
Një bunker politik ku drita e hetimit nuk lejohet të hyjë, ku pyetjet konsiderohen kërcënim, ku transparenca shihet si armike.
Dhe ky është treguesi më i qartë se problemi nuk është më tek një vendim i vetëm, por tek një kulturë politike që e sheh pushtetin si pronë private, jo si detyrim publik.
Derisa kjo kulturë të ndryshojë, demokracia shqiptare do të mbetet një fasadë – një ndërtesë e bukur nga jashtë, por e zbrazët nga brenda.
